De milieuprestatie: de grens van 1,6, en de tachtig m²

De milieuprestatie van een gebouw — in de praktijk kortweg de MPG — komt op onze pagina's tweeëntwintig keer langs zonder dat er ooit een getal bij staat. Dit artikel geeft het getal, en de twee uitzonderingen die bij een kleine of een ongunstig gevormde woning gelden.

De MPG is de minst begrepen van de twee duurzaamheidseisen. BENG gaat over energie in gebruik; de MPG gaat over de materialen: hoeveel milieubelasting er zit in het produceren, vervoeren, onderhouden en uiteindelijk verwerken van alles waarvan het gebouw is gemaakt. Een woning die energetisch uitstekend is en vol beton en kunststof zit, kan op de MPG krap uitkomen.

Wat hier niet staat, is hoe je materialen kiest of wat een houtskeletbouw kost. Dit gaat over de eis.

Het aansturingsartikel zegt dat een bouwwerk zodanig is dat de belasting van het milieu door de in het bouwwerk toe te passen materialen wordt beperkt. De tabel wijst per gebruiksfunctie de waarde en de leden aan.

De waarde voor een woonfunctie is 1,6 — zowel voor een woning in een woongebouw als voor een andere woonfunctie. Voor een bijeenkomstfunctie, een celfunctie en een gezondheidszorgfunctie is zij 1,85. Een woonwagen valt buiten de eis: daar staan in de tabel alleen streepjes.

Dat getal is een schaduwprijs per m² per jaar: de milieubelasting van alle materialen, omgerekend naar één bedrag, gedeeld door de gebruiksoppervlakte en de beoogde levensduur. Lager is beter. Het wordt bepaald volgens de Bepalingsmethode Milieuprestatie Bouwwerken.

En dan de twee uitzonderingen, die in het derde lid staan. In plaats van de eis van 1,6 geldt een soepelere eis, berekend volgens bij ministeriële regeling gestelde regels, als:

• de gebruiksoppervlakte kleiner is dan de in de tabel aangegeven oppervlakte — en die is 80 m² voor een andere woonfunctie en 60 m² voor een woning in een woongebouw; of
• de verliesoppervlakte gedeeld door de gebruiksoppervlakte groter is dan de in de tabel aangegeven waarde.

Die eerste uitzondering is voor wie klein bouwt het belangrijkste getal van dit artikel. Een kleine woning heeft per m² onvermijdelijk meer materiaal: de fundering, het dak, de installaties en de natte cel zijn er allemaal, maar er zijn minder m² om ze over uit te smeren. Zonder die uitzondering zou een compacte woning van 60 m² zwaarder worden belast dan een ruime van 150 m², en dat zou precies de verkeerde prikkel geven.

De tweede uitzondering werkt via dezelfde verhouding als bij BENG: veel buitenoppervlak per m² vloer betekent meer materiaal in gevel en dak, en dus een hogere MPG bij hetzelfde ontwerp.

Het vierde lid regelt het gebouw met meerdere gebruiksfuncties op niet meer dan één perceel: daar geldt een gewogen milieuprestatie-eis, berekend volgens een formule. En het tweede lid staat toe dat bij een nevengebruiksfunctie — een garage of berging bij een woning — de eis van de hoofdfunctie wordt aangehouden in plaats van die van de nevenfunctie.

Tot slot een begripsbepaling die verrast: voor deze paragraaf wordt onder woongebouw ook verstaan een gebouw of gedeelte daarvan met alleen woonfuncties waarin meer dan één woonfunctie ligt die niet is aangewezen op een gemeenschappelijke verkeersroute. Twee-onder-een-kap of een rij zonder gemeenschappelijk trappenhuis kan dus voor de MPG als woongebouw gelden — met de grens van 60 m² in plaats van 80.

Hoe groot is de gebruiksoppervlakte? Onder 80 m² — of 60 m² bij een woongebouw — geldt een soepeler eis.

Grondgebonden of woongebouw? En let op de begripsbepaling: zonder gemeenschappelijke verkeersroute kan een rij toch als woongebouw gelden.

Hoe is de verhouding verliesoppervlakte tot gebruiksoppervlakte? Boven de tabelwaarde geldt ook de soepeler eis.

Zijn er meerdere gebruiksfuncties? Dan geldt een gewogen eis volgens een formule.

Is er een nevengebruiksfunctie? Een berging of garage mag onder de eis van de woning vallen.

Materialen of energie? Wie over isolatiedikte praat, praat over BENG. Wie over beton, staal en kunststof praat, praat over de MPG. Beide zijn eigen eisen.

Nieuwbouw? De MPG is een nieuwbouweis en geldt niet bij een verbouwing van een bestaande woning.

Zelf kun je vaststellen welke eis op jou van toepassing is, en dat is bij een klein of bijzonder gevormd plan de helft van het werk. Bepaal de gebruiksoppervlakte en vergelijk die met 80 m², of 60 m² als het om een woongebouw gaat. Lees de begripsbepaling na, want die rekent meer gebouwen tot woongebouw dan je zou denken. Schat de verhouding tussen verliesoppervlakte en gebruiksoppervlakte.

Zelf kun je ook de twee eisen uit elkaar houden. Gaat het gesprek over isolatie, glas en installatierendement, dan gaat het over BENG. Gaat het over beton, staal, kunststof en hout, dan over de MPG. Een maatregel kan op het ene helpen en op het andere tegenwerken: meer isolatiemateriaal verlaagt de energiebehoefte en verhoogt de materiaalbelasting.

Wat je niet zelf doet, is de berekening. De Bepalingsmethode werkt met een nationale database van materiaalkaarten, met levensduren en met vervangingscycli, en die rekent een adviseur door op basis van de volledige materiaalstaat.

De eisen staan in het Besluit bouwwerken leefomgeving, in de paragraaf over milieuprestatie. Artikel 4.157 geeft de begripsbepaling van woongebouw voor deze paragraaf. Artikel 4.158 is het aansturingsartikel met tabel 4.158.

Die tabel geeft voor een woonfunctie in een woongebouw de waarde 1,6 met een gebruiksoppervlakte van 60 m², en voor een andere woonfunctie 1,6 met 80 m². Voor een woonwagen zijn geen leden en geen waarden aangewezen. Voor een bijeenkomstfunctie, celfunctie en gezondheidszorgfunctie is de waarde 1,85.

Artikel 4.159 lid 1 geeft de eis zelf, bepaald volgens de Bepalingsmethode Milieuprestatie Bouwwerken. Lid 2 regelt de nevengebruiksfunctie, lid 3 de twee gevallen waarin een soepelere eis geldt, en lid 4 de gewogen eis bij meerdere gebruiksfuncties in één gebouw op één perceel.

De energieprestatie is een eigen eis in een eigen paragraaf, met eigen getallen.