Waarom een verzwaring van je aansluiting maanden duurt

Een woningaansluiting is een aftakking van een kabel in de straat, die weer hangt aan een verdeelstation, dat weer hangt aan een onderstation. Elk van die schakels heeft een capaciteit, en die is ooit bepaald op wat een woonwijk toen gebruikte: licht, een enkel apparaat, en verwarming op gas.

Wat er nu bij komt, is van een andere orde. Een laadpunt trekt op vol vermogen meer dan de rest van een huishouden bij elkaar. Een warmtepomp doet dat op de koudste dagen. Zonnepanelen duwen op zonnige middagen de andere kant op. En dat gebeurt in een hele straat tegelijk.

Daarom is verzwaren zelden een handeling aan één woning. Zodra meer dan een paar woningen in dezelfde straat zwaarder worden, moet de kabel eruit en een dikkere erin. Dat betekent graven, straatwerk openbreken, verkeersmaatregelen, en herstel. En als het verdeelstation aan het einde van die kabel de grens raakt, komt daar een station bij, en dat vraagt een plek, een vergunning en een ruimtelijke procedure.

Dat is de eerste reden voor de doorlooptijd: het is geen elektrotechnische klus maar een civiele.

De tweede is netcongestie. In een groeiend aantal gebieden zit het net vol, wat wil zeggen dat er zonder uitbreiding geen capaciteit meer bij kan. Dat speelde eerst bij bedrijven en bij zakelijke aansluitingen; inmiddels komen ook huishoudens in delen van het land op een wachtlijst voor een nieuwe of zwaardere aansluiting.

De derde is capaciteit in mensen. De uitbreiding van het net vraagt monteurs, en die zijn schaars. Netbeheerders werken hun wachtrij af op volgorde en op prioriteit, en een woningverzwaring staat daarin niet vooraan.

Wat dat voor jou betekent, is vooral een kwestie van volgorde. Vraag de verzwaring aan voordat je het toestel bestelt, niet erna. De aanvraag kost niets zolang er niets is uitgevoerd, en de wachttijd loopt intussen.

Maar de vraag daarvóór is of je het werkelijk nodig hebt, en daar valt vaker winst te halen dan mensen denken. De aanleiding voor een verzwaring is bijna nooit het totale verbruik maar de gelijktijdige piek: het moment waarop de auto laadt, de warmtepomp draait, de oven aanstaat en er wordt gedoucht.

Die piek is te temmen. Een laadpunt dat dynamisch laadt, meet wat de rest van de woning gebruikt en laadt met wat er overblijft. Een auto die 's nachts aan de lader hangt, heeft geen elf kilowatt nodig; die haalt met een fractie daarvan dezelfde ochtend. En een warmtepomp die niet elke ochtend hoeft in te halen omdat de nachtverlaging uitstaat, vraagt een lagere piek.

Er is nog een variant die vaak wordt overgeslagen: van één fase naar drie fasen gaan zonder het totale vermogen te verhogen. Bij drie fasen wordt dezelfde belasting over drie kabels verdeeld, en dat lost een deel van de problemen op waarvoor mensen om een zwaardere aansluiting vragen. Of dat in jouw geval kan, hangt af van wat er in de straat ligt.

Wat je vooral niet moet doen, is een toestel laten plaatsen op een aansluiting die het niet aankan, in de hoop dat het meevalt. De beveiliging in de meterkast is er niet voor niets, en een installatie die structureel op de grens draait, is een installatie die uitvalt op het moment dat je hem nodig hebt.

Tot slot iets over de kosten. Het bedrag voor een verzwaring is bij de meeste netbeheerders vastgelegd in een tarievenblad, en het is bescheiden in verhouding tot de wachttijd. Wat je betaalt, is dus niet het probleem; wat je wacht wel.

Beeld en bijschriften

Aanbevolen: de keten van meterkast tot onderstation, met per schakel wat er moet gebeuren bij een verzwaring.

Aanvullend beeld: het verbruik van een huishouden over een etmaal, met en zonder gelijktijdige piek.

Een laadpunt met dynamische sturing, dat laadt met wat de rest van de woning overlaat.

De volgorde die werkt: eerst aanvragen, dan bestellen.

Veelgestelde vragen

Waarom duurt het zo lang? Omdat er meestal een zwaardere kabel in de straat moet, en soms een nieuw verdeelstation. Dat is civiel werk met vergunningen.

Wat is netcongestie? Dat het net in een gebied vol zit en er zonder uitbreiding geen capaciteit bij kan. Dat raakt inmiddels ook huishoudens.

Wanneer vraag ik het aan? Vóór je het toestel bestelt. De wachttijd loopt dan alvast.

Heb ik het echt nodig? Vaak niet. De aanleiding is de gelijktijdige piek, en die is met sturing en spreiding vaak weg te nemen.

Wat doet dynamisch laden? Dat meet wat de rest van de woning gebruikt en laadt met wat er overblijft, zodat de piek niet wordt overschreden.

Helpt drie fasen? Vaak wel, want dezelfde belasting wordt over drie kabels verdeeld. Of het kan, hangt af van wat er in de straat ligt.

Wat kost een verzwaring? Het tarief staat bij je netbeheerder en is bescheiden. De wachttijd is de werkelijke prijs.