Zonnepanelen en de aansluiting

Bij zonnepanelen gaat de aandacht naar het dak en naar de opbrengst. De aansluiting op het net komt pas ter sprake als er iets niet kan, en dan is de installatie er meestal al.

Dit artikel gaat over de aansluiting: wat je capaciteit betekent voor het aantal panelen, waarom een omvormer afschakelt, wat er in de meterkast moet gebeuren, en wat verzwaren kost en duurt.

Een woningaansluiting heeft een capaciteit, uitgedrukt in ampère per fase. De meest voorkomende is 1 x 25 ampère; daarnaast bestaan 1 x 35, 3 x 25 en zwaarder.

Die capaciteit geldt in twee richtingen. Zij begrenst wat je uit het net mag halen en wat je erin mag brengen. Een installatie die meer wil terugleveren dan de aansluiting toestaat, past niet, hoe groot het dak ook is.

De omvormer zet gelijkspanning van de panelen om in wisselspanning en duwt die het net op. Om stroom het net op te krijgen, moet de spanning bij de omvormer iets hoger zijn dan die van het net.

Als veel woningen in dezelfde straat tegelijk terugleveren, loopt de netspanning op. Bereikt zij de bovengrens die de norm stelt, dan schakelt de omvormer af. Dat is voorgeschreven gedrag en geen storing.

Het gevolg merk je als een opbrengst die op de mooiste dagen inzakt, precies op het moment dat je de meeste opbrengst verwacht. In een straat waar iedereen panelen heeft, is dat een dagelijks verschijnsel.

Daarnaast is er netcongestie: gebieden waar het net vol zit en waar een nieuwe of zwaardere aansluiting niet direct beschikbaar is. Dat speelde eerst bij bedrijven en inmiddels ook bij huishoudens.

In de meterkast is er nog een kant: de omvormer hoort op een eigen groep met een eigen beveiliging, en de meter moet beide richtingen registreren. Een oude meter die terugloopt, hoort te zijn vervangen.

Kijk op je jaarafrekening of op de meter welke aansluiting je hebt: het aantal fasen en de ampèrewaarde staan op de aansluitgegevens.

Kijk in de app of het portaal van je omvormer naar het verloop over een zonnige dag. Een vlakke, afgekapte top wijst op afschakeling.

Kijk of de omvormer een melding geeft over netspanning. De meeste toestellen loggen dat.

Kijk in de meterkast of de omvormer een eigen groep heeft, en of die achter een aardlekbeveiliging zit.

Kijk of je meter beide richtingen apart registreert. Zonder die uitsplitsing weet je niet wat je teruglevert en wat je zelf gebruikt.

Vraag bij je netbeheerder na of jouw gebied bekendstaat als vol, en welke wachttijd geldt voor verzwaren.

Tel je toekomstige verbruikers mee: een laadpunt, een warmtepomp, een inductiekookplaat. Die bepalen samen met de panelen of de aansluiting toereikend blijft.

Zelf doen: je aansluitgegevens opzoeken en noteren.

Zelf doen: het dagverloop van je omvormer bekijken en op afkapping letten.

Zelf doen: de meldingen van de omvormer lezen.

Zelf doen: bij de netbeheerder navragen wat de wachttijd is voor verzwaren.

Zelf doen: verbruik naar de middag verplaatsen.

Niet zelf doen: de omvormer opnieuw instellen om afschakeling te omzeilen; dat is een beveiliging.

Niet zelf doen: een groep bijplaatsen in de meterkast als je daar geen ervaring mee hebt.

Wat je nooit moet doen: een installatie laten uitbreiden zonder te weten wat de aansluiting toelaat. Panelen die niet mogen terugleveren, leveren niets op.

De netbeheerder stelt voorwaarden aan een aansluiting en aan wat er op het net mag worden teruggeleverd. Die voorwaarden en de tarieven zijn per netbeheerder vastgelegd.

Een installatie voor teruglevering wordt aangemeld bij de netbeheerder. Dat is een verplichting en geen formaliteit; het bepaalt of het net erop is berekend.

De omvormer moet voldoen aan de normen voor netkoppeling, waaronder het afschakelen bij een te hoge netspanning. Dat gedrag is voorgeschreven en niet instelbaar naar eigen inzicht.

Voor de elektrische installatie in de woning geldt NEN 1010 als de norm waarnaar het Besluit bouwwerken leefomgeving verwijst. De omvormer hoort op een eigen groep met de voorgeschreven beveiliging.

Bij netcongestie kan een netbeheerder een aanvraag voor een zwaardere aansluiting op een wachtlijst zetten. Dat raakt inmiddels ook huishoudens.

In een VvE is het dak gemeenschappelijk en zijn de aansluitingen van de algemene voorzieningen dat ook. Een installatie op het gemeenschappelijke dak vraagt om een besluit van de vergadering en om afspraken over eigendom en opbrengst.

Bij een huurwoning zijn panelen die de verhuurder plaatst onderdeel van de woning; panelen die je zelf plaatst vragen om toestemming en om afspraken over verwijderen bij vertrek.