Wanneer je zelf het dak op mag

Wat een particulier mag, is juridisch ruim: aan je eigen woning mag je vrijwel alles zelf doen, zolang je voldoet aan de bouwtechnische eisen en aan de regels die voor het werk gelden. De Arbowetgeving met haar valbeveiligingseisen geldt voor werkgevers en werknemers en niet voor jezelf in je eigen tuin. Dat betekent niet dat die eisen onzin zijn; ze bestaan omdat er statistiek achter zit.

De grens die wij hanteren, is praktisch en gaat over drie dingen.

De hoogte. Een uitbouw, een garage of een schuurdak op ooghoogte tot een meter of drie is een situatie waarin je met een deugdelijke ladder en gezond verstand kunt werken. Een dak van een tweelaagse of hogere woning is dat niet, want daar is de val dodelijk in plaats van vervelend.

De helling. Een plat dak of een licht hellend dak waarop je kunt staan is iets anders dan een pannendak van vijfenveertig graden. Op een hellend pannendak kun je niet lopen zonder looplatten of een dakladder, en pannen breken onder je gewicht.

Wat je gaat doen. Even kijken en fotograferen is iets anders dan een uur werken met gereedschap en met je aandacht bij het werk in plaats van bij je positie.

Uit die drie volgt een eenvoudige lijn: kijken en licht onderhoud aan lage daken kun je zelf; werken op hoogte en op hellende daken niet.

Wat er bij de ladder hoort, want dat is waar het meestal misgaat. Een ladder hoort op een vlakke, vaste ondergrond te staan, onder een hoek van ongeveer vijfenzeventig graden — dat is een kwart van de lengte als afstand tot de muur. Hij hoort minstens een meter boven de dakrand uit te steken zodat je je kunt vasthouden bij het overstappen. Hij hoort te zijn vastgezet of vastgehouden. En je hoort niet met gereedschap in je handen te klimmen; dat gaat in een emmer aan een touw.

Wat je nooit doet: op een ladder staan bij wind, op natte of bemoste dakdelen lopen, of alleen thuis zijn tijdens het werk. Dat laatste klinkt overdreven en het is de maatregel die bij een ongeval het meeste uitmaakt.

Waar je niet aan begint, ongeacht hoogte: werken aan of nabij een asbestdak, werk waarbij je op de dakbedekking van een plat dak moet lopen dat je niet kent — er zitten lichtkoepels en verzwakte plekken in waar je doorheen zakt — en alles waarbij je op de rand moet werken.

Wat je in plaats daarvan kunt doen, en wat verrassend veel oplevert: inspecteren vanaf de grond met een verrekijker, inspecteren vanaf een raam of een dakraam, en tegenwoordig inspecteren met een camera aan een telescoopstok of met een drone. Dat laatste levert beelden op waarmee een dakdekker gericht kan offreren zonder eerst te komen kijken, en het scheelt daadwerkelijk in de rekening.

En voor werk dat echt op het dak moet: een steiger of een hoogwerker is een kostenpost die mensen proberen te vermijden en die de reden is dat het werk veilig kan. Bij een VvE is het bovendien de post die het meest voor de hand ligt om te delen — als er toch een steiger staat voor de gevel, kan het dakwerk mee.

Beeld en bijschriften

Aanbevolen: de grens tussen wel en niet zelf doen, langs hoogte, helling en soort werk.

Aanvullend beeld: een correct opgestelde ladder, met de kwart-van-de-lengte-regel.

Gereedschap in een emmer aan een touw, in plaats van in je handen tijdens het klimmen.

Inspectie met een verrekijker, een telescoopstok of een drone, als alternatief voor het dak op gaan.

Veelgestelde vragen

Mag ik juridisch zelf het dak op? Aan je eigen woning wel; de Arbo-eisen gelden voor werkgevers en werknemers.

Waar ligt de praktische grens? Bij de hoogte, de helling en wat je gaat doen.

Wat kan ik wel zelf? Kijken en licht onderhoud aan lage daken tot een meter of drie.

Waarom niet op een pannendak? Daar kun je niet lopen zonder looplatten, en pannen breken onder je gewicht.

Hoe zet ik een ladder neer? Onder ongeveer vijfenzeventig graden, vastgezet, en een meter boven de dakrand uit.

Wat doe ik nooit? Klimmen met gereedschap in je handen, werken bij wind, en alleen thuis zijn.

Wat is het alternatief? Inspecteren met een verrekijker, een telescoopstok of een drone.