Canisiushof in Nijmegen - rijksmonument uit 1900 naar 120 woningen op label A++
Hollandse neorenaissance, ontworpen door architect Nicolaas Molenaar en gebouwd tussen 1898 en 1900. Kenmerkend zijn de speklagen van natuursteen in het baksteenwerk, de trapgevels en de rijk uitgewerkte omlijstingen - een negentiende-eeuwse herinterpretatie van de zestiende-eeuwse Nederlandse bouwkunst, in de katholieke bouwpraktijk veel toegepast. De herbestemming voegt daar een hedendaagse ingreep aan toe die zich onderscheidt in plaats van imiteert: nieuwe onderdelen zijn als nieuw herkenbaar. Dat is bij monumentenzorg het gangbare uitgangspunt en het is precies wat een leek als storend kan ervaren.
- Gebouwsoort
- Woongebouw, herbestemd rijksmonument. Gemengd gebruik: wonen, werken en een openbare ontmoetingsruimte.
- Bouwperiode
- Voor 1920.
- Bouwjaar
- Gebouwd in 1898 tot 1900. Herbestemd en verduurzaamd in de afgelopen jaren.
- Gebouwtype
- Voormalig Canisius College: een complex dat door architect N. Molenaar in neorenaissancestijl werd ontworpen voor de jezuïeten, als het eerste Nederlandse katholieke gymnasium met internaat en dagschool. Het gebouw is rijksmonument. De herbestemming is ontworpen door Braaksma & Roos Architectenbureau in samenwerking met FransvanRoy Architectenburo, in opdracht van tB Investments en Kroot & Partners Vastgoed.
- Koop of huur
- Onbekend
- Energielabel
- Label A++ na verduurzaming, volgens de projectinformatie. Dat is opmerkelijk voor een rijksmonument uit 1900, en het is de reden dat dit project voor onze lezers interessant is.
Het voormalige Canisius College in Nijmegen is een rijksmonument uit 1898 tot 1900, gebouwd voor de jezuïeten als gymnasium met internaat. Het complex is herbestemd tot Canisiushof: ongeveer 120 appartementen en lofts, met werkruimten en een openbare hal die als ontmoetingsplek fungeert.
De monumentale kwaliteit is gerestaureerd en het gebouw is verduurzaamd tot label A++.
Die combinatie is het hele punt. Bij een monument geldt de gewone verduurzamingsvolgorde niet. Je kunt de gevel niet aan de buitenzijde isoleren zonder het beeld aan te tasten, en de vergunningplicht maakt vrijwel elke ingreep een gesprek met de gemeente en de monumentencommissie. Wat overblijft zijn binnenisolatie, dakisolatie, glasoplossingen die in bestaande kozijnen passen, en installatietechniek.
Binnenisolatie is bouwfysisch de lastigste van die vier: het koude vlak verschuift naar binnen, en bij een massieve muur zonder spouw is inwendige condens een reëel risico. Dat is precies waar bij monumenten schade ontstaat, en het is de reden dat dit type project een gespecialiseerde adviseur vraagt.
Een tweede kenmerk dat navolging verdient: het gebouw is opengesteld. Een voormalig gesloten internaat is een plek geworden waar ook mensen komen die er niet wonen. Dat is voor herbestemming van kloosters, scholen en zorggebouwen een terugkerend vraagstuk.
Waarom dit voor jou relevant is. Voor eigenaren van een monument of een woning in een beschermd stadsgezicht is dit het bewijs dat verduurzaming van een rijksmonument tot een hoog niveau kan — en tegelijk een waarschuwing dat de route een andere is dan bij een gewone woning. Voor architecten, aannemers en adviseurs is het een referentie voor de combinatie van restauratie en installatietechniek. En voor VvE's in een gesplitst monument, een situatie die vaker voorkomt dan mensen denken, laat het zien wat er mogelijk is bij collectieve besluitvorming over een beschermd gebouw.
Toegepaste maatregelen
- restauratie van de monumentale onderdelen
- verduurzaming tot label A++
- herbestemming tot ongeveer 120 appartementen en lofts, met werkruimten
- openstelling van het gebouw met een publieke hal als ontmoetingsplek
[CONTROLEREN: het technische maatregelenpakket opvragen bij de architect — isolatiewijze per bouwdeel, glasoplossing in de monumentale kozijnen, warmteopwekking en ventilatieconcept. Juist die keuzes maken dit project voor onze lezers bruikbaar.]
Bouwmethode en materialen
Na-isolatie
[CONTROLEREN: uitvoeringswijze van de isolatie opvragen.]
Wat bij dit gebouwtype in het algemeen geldt en wat lezers hier moeten meenemen: bij een massieve gemetselde muur zonder spouw is isoleren aan de binnenzijde de enige optie zodra de gevel beeldbepalend is. Daarbij zijn drie dingen bepalend — een dampopbouw die de constructie laat drogen, het oplossen van koudebruggen bij de aansluitende vloeren en binnenmuren, en het bewaken van het vochtgehalte van eventuele houten balkkoppen die in het metselwerk liggen.
Die balkkoppen zijn de grootste onzichtbare risicopost. Door binnenisolatie wordt het metselwerk kouder en vochtiger, en juist daar ligt het hout.
Energievoorziening
[CONTROLEREN: warmteopwekking en of het gebouw gasvrij is, opvragen.]
Label A++ bij een monument wijst op een installatieconcept dat verder gaat dan een efficiëntere ketel. Bij dit type herbestemming zijn warmtepompen met lage afgiftetemperatuur en soms warmte-koudeopslag gebruikelijk, maar dat vaststellen zonder bron is gissen.
Hoe de ventilatie is geregeld
[CONTROLEREN: ventilatieconcept opvragen.]
Bij herbestemming van een monument is ventilatie een ontwerpopgave op zich: de kanalen moeten ergens langs, en de plekken waar dat mag zijn beperkt door wat er beschermd is. Dat verklaart waarom bij dit soort projecten vaak per bouwdeel een andere oplossing is gekozen.
Prestatie en certificering
Toekomstplannen
Niet van toepassing: de herbestemming is uitgevoerd.
[CONTROLEREN: gebruikerservaringen na enkele jaren — binnenklimaat, geluid tussen woningen in een dikke monumentale constructie, en het functioneren van de gedeelde ruimten.]
Betrokken partijen
Oorspronkelijk architect: N. Molenaar, 1898-1900.
Architect herbestemming: Braaksma en Roos Architectenbureau, in samenwerking met FransvanRoy Architectenburo.
Opdrachtgevers: tB Investments en Kroot en Partners Vastgoed.
Restauratie: Van Milt Restaurateurs.
[CONTROLEREN: aannemer, installateur en constructeur opvragen.]
Producten, materialen en gereedschap
Gipsvezelplaat in de binnenafbouw.
[CONTROLEREN: isolatiemateriaal, glasoplossing in de monumentale kozijnen en installatiecomponenten opvragen. Juist bij een monument dat label A++ haalt, zijn die keuzes voor lezers het interessantst.]
Waarom dit inspireert
Wat je hiervan kunt meenemen
Herkomst
Zie voor meer informatie
- Welstand en omgevingskwaliteitKennisbank
- MonumentenwachtHandige link
- Isolatie kiezen per bouwdeelKennisbank
- Optrekkend vochtBegrip
- Houtrot in de vloerbalkenGebrek
- Wat kost het renoveren van een woning?Prijsgids
Reacties
We slaan alleen je antwoord op, en je toelichting als je die geeft. Geen naam, geen e-mailadres.