Hortus Ludi in Nijmegen - elf woningen volledig in hout
Hedendaagse houtbouw, met een bewuste verwijzing naar de omgeving. Het ensemble ligt op de voormalige Dobbelmann-locatie, en het ontwerp neemt maat, schaal en geleding van de kloosterbebouwing over in plaats van er contrast mee te zoeken. De materialen zijn zichtbaar en bepalen het beeld: gelamineerde kolommen en balken, kruislaaghout, en een gevelbekleding van vurenhout die met de jaren vergrijst. Dat laatste is een stijlkeuze zo goed als een technische: het gebouw is bedoeld om te verouderen.
- Gebouwsoort
- Woongebouw, grondgebonden en gestapeld gecombineerd. Elf woningen in een collectief ensemble.
- Bouwperiode
- Nieuwbouw, na 2010.
- Bouwjaar
- Opgeleverd in januari 2023.
- Gebouwtype
- Stadswoningen in een collectief ensemble aan de Dobbelmannweg in de Nijmeegse wijk Hazenkamp, ontworpen door Studio Architectuur MAKEN in opdracht van Dura Vermeer. Het project ontving de Architectuurprijs Nijmegen 2024.
- Koop of huur
- Onbekend
- Energielabel
- Onbekend
Hortus Ludi is een ensemble van elf woningen aan de Dobbelmannweg in Nijmegen, opgeleverd in januari 2023. Het bijzondere zit in twee dingen: het materiaal en de manier van samenwonen.
Het gebouw is volledig in hout uitgevoerd. Gelamineerde kolommen en balken dragen de constructie; vloeren en wanden zijn van kruislaaghout, ook wel CLT. De gevel is bekleed met vurenhout. Dat is in Nederland nog steeds ongebruikelijk voor een project van deze omvang, en het is de reden dat de vakjury van de Architectuurprijs Nijmegen het in 2024 als voorbeeld voor houtbouw aanwees.
Het tweede is de opzet. Er zijn geen privétuinen en geen parkeerplaatsen bij de woning. In plaats daarvan is er een gedeelde entree, een collectieve fietsenberging en een ontmoetingsruimte. De naam verwijst naar de omsloten tuin als typologie — het gebouw ligt in de groene zone van de voormalige Dobbelmann-locatie.
Waarom dit voor jou relevant is. Voor zelfbouwers en particuliere opdrachtgevers is dit een uitgevoerd voorbeeld van biobased bouwen op woningschaal, met een architect en een ontwikkelaar die er hun naam aan hebben verbonden. Voor architecten, aannemers en adviseurs is het een referentie met detaillering die is doorgerekend en gebouwd, in plaats van een impressie. En voor iedereen die een collectief woonproject overweegt, laat het zien wat je terugkrijgt als je de privétuin en de parkeerplaats inruilt: gedeelde voorzieningen en meer groen.
Houtbouw brengt eigen vraagstukken mee — brandveiligheid, geluid tussen woningen, en het gedrag van hout bij vocht. Juist daarom is een uitgevoerd en bekroond project bruikbaarder dan een principe.
Toegepaste maatregelen
- draagconstructie van gelamineerde kolommen en balken
- vloeren en wanden van kruislaaghout (CLT)
- gevelbekleding van vurenhout
- collectieve entree, fietsenberging en ontmoetingsruimte in plaats van individuele parkeerplaatsen en privétuinen
- natuurinclusieve inpassing in een groene omgeving
[CONTROLEREN: isolatiepakket, glassoort en installatieconcept opvragen. Die ontbreken in de openbare projectinformatie en zijn voor onze lezers juist de bruikbaarste gegevens.]
Bouwmethode en materialen
Na-isolatie
Niet van toepassing: dit is nieuwbouw. Er is geen bestaande constructie na-geïsoleerd.
Wat voor lezers wel relevant is: bij een houtskeletconstructie zit de isolatie tussen en tegen het frame, en de bouwfysische opgave verschuift daarmee van isolatiedikte naar luchtdichtheid en dampopbouw. Een houten constructie moet kunnen drogen; een dampremmende laag aan de warme zijde en een geventileerde spouw achter de gevelbekleding zijn daarbij geen detail maar de kern.
[CONTROLEREN: Rc-waarden per bouwdeel en de opbouw van de gevel opvragen bij de architect.]
Energievoorziening
[CONTROLEREN: opwekking, afgifte en of er zonnepanelen zijn toegepast. Bij nieuwbouw uit 2023 is een warmtepomp met lage afgiftetemperatuur de gebruikelijke oplossing, maar dat vaststellen zonder bron is gissen en dat doen wij niet.]
Wat wel vaststaat is de materiaalkant. Hout legt CO₂ vast in de constructie en de milieubelasting van een CLT-draagstructuur ligt doorgaans aanzienlijk lager dan die van beton. Dat is een prestatie die los staat van het energiegebruik in gebruiksfase, en het is precies de reden dat houtbouw in de vakwereld aandacht krijgt.
Hoe de ventilatie is geregeld
[CONTROLEREN: ventilatiesysteem opvragen.]
Bij een luchtdichte houten constructie is mechanische ventilatie noodzakelijk. De eis uit het Besluit bouwwerken leefomgeving voor nieuwbouw is 0,9 dm³/s per m² verblijfsgebied, met eigen waarden voor toiletruimte, badruimte en de opstelplaats van een kooktoestel.
Voor lezers die zelf bouwen is dit het onderdeel waarop het vaakst wordt bezuinigd en waarvan de gevolgen het langst merkbaar blijven.
Prestatie en certificering
Toekomstplannen
Niet van toepassing: het project is opgeleverd in januari 2023.
Wat een lezer wel zou willen weten, is hoe het ensemble zich houdt. Bij een houten gevelbekleding is het verkleuringspatroon in de eerste jaren zichtbaar en ongelijkmatig, afhankelijk van oriëntatie en overstek. Dat is normaal en het is voor een particuliere opdrachtgever de meest voorkomende teleurstelling.
[CONTROLEREN: bewonerservaringen na twee jaar gebruik — geluid tussen woningen, gedrag van de gevel, functioneren van de collectieve voorzieningen.]
Betrokken partijen
Architect: Studio Architectuur MAKEN.
Opdrachtgever en bouwer: Dura Vermeer.
[CONTROLEREN: constructeur, installateur en leverancier van de houtconstructie opvragen.]
Producten, materialen en gereedschap
Gelamineerde houten kolommen en balken.
Kruislaaghout (CLT) voor vloeren en wanden.
Gevelbekleding van vurenhout.
[CONTROLEREN: isolatiemateriaal, glassoort en installatiecomponenten opvragen.]
Waarom dit inspireert
Wat je hiervan kunt meenemen
Herkomst
Zie voor meer informatie
- Houtbouw en CLTKennisbank
- Natuurvriendelijk bouwenKennisbank
- Isolatie kiezen per bouwdeelKennisbank
- Zelfbouw houtskeletbouw kavelProject
- Ventilatie in huisKennisbank
- Wat kost het bouwen van een huis?Prijsgids
Reacties
We slaan alleen je antwoord op, en je toelichting als je die geeft. Geen naam, geen e-mailadres.