Zonnepanelen in het dakvlak of in de gevel: indaksystemen en gevelpanelen

Deze pagina gaat over zonnepanelen die in het dakvlak of in de gevel worden opgenomen in plaats van erop gemonteerd: indaksystemen, dakpanpanelen en gevelgeintegreerde panelen. Ze is bedoeld voor de woningeigenaar die dak of gevel toch al vervangt, voor de zelfbouwer, voor de vereniging van eigenaren die een gebouwbrede oplossing zoekt en voor de professional die de detaillering maakt.

Je leest hoe zulke systemen in de schil worden opgenomen, wat dat doet met waterdichtheid, achterventilatie en opbrengst, welke brandveiligheidsvraag erbij komt, wat het extra kost en waar het in de praktijk misgaat. Hoe panelen stroom maken en hoe de aansluiting werkt, staat op de algemene zonnepanelenpagina's.

Een gewoon paneelveld ligt op een frame boven de dakbedekking. De dakhaken grijpen om de panlat of worden op de sporen geschroefd, en tussen paneel en dak zit vijf tot vijftien centimeter lucht. Die lucht koelt het paneel en laat water weglopen over het dakvlak eronder, dat nog gewoon waterdicht is.

Bij een indaksysteem gaan de pannen weg. In het gat komt een frame van kunststof of metaal waarin de panelen liggen, met opstaande randen en overlappende goten die het water naar de pan onder het veld leiden. Bovenlangs sluit het veld met een loketstuk of een slabbe aan op de pannen erboven, aan de zijkanten met een zijgoot, onderlangs met een afwaterend profiel. Onder het systeem loopt de waterkerende laag door als tweede verdedigingslijn. Een indakveld werkt dus als een pannendak: niet waterdicht maar waterafvoerend, en afhankelijk van voldoende dakhelling. Onder de twintig graden is het meestal ongeschikt.

Dakpanpanelen gaan verder: het paneel heeft het formaat en de legwijze van een dakpan, en het hele dakvlak wordt ermee gelegd, vaak gemengd met blinde exemplaren. Dat vraagt een afgestemde panlattenmaat en een vlak dakvlak, want elke bolling trekt de aansluitingen open.

In de gevel wordt het paneel een gevelplaat. Het hangt in een achterconstructie zoals vezelcementplaat of steenstrips, met een geventileerde spouw erachter. De gevel eronder blijft waterkerend; het paneel is regenscherm en stroomproducent tegelijk. Bij een gesloten gevelvlak is dat rendabel te maken, bij een gevel met veel openingen niet.

Temperatuur bepaalt de opbrengst. Een siliciumpaneel levert bij elke graad boven de 25 ongeveer een derde tot een half procent minder vermogen. Op een frame haalt een paneel op een warme dag 45 tot 55 graden, in een indaksysteem met beperkte achterventilatie 55 tot 70 graden. Over een jaar scheelt dat twee tot zes procent. Fabrikanten lossen dat op met ventilatieopeningen bij dakvoet en nok; die moeten bij de montage ook echt open blijven.

Brandveiligheid is de derde vraag. Bij een gevelsysteem loopt er een geventileerde spouw achterlangs over meerdere bouwlagen, en een spouw is een schoorsteen. Gevelgeintegreerde PV op een gebouw met meerdere woonlagen vraagt daarom om brandwerende doorzetting van de spouw ter hoogte van de verdiepingsvloeren en om de juiste brandklasse van de achterconstructie. Bij een indakveld gaat het vooral om de bekabeling: gelijkstroomkabels die op de waterkerende laag liggen te schuren, zijn een bekende oorzaak van dakbrand.

Het paneelveld ligt gelijk met de dakpannen en er is vanaf de grond geen ruimte onder de panelen zichtbaar: een indaksysteem.

Het hele dakvlak bestaat uit donkere, pangevormde elementen waarvan een deel glanst en een deel niet: dakpanpanelen, deels blind.

Bij de dakvoet zit geen zichtbare opening of het vogelschroot is dichtgeschuimd: de achterventilatie is afgesloten en de opbrengst zakt.

Vochtplekken op het dakbeschot onder de bovenrand van een indakveld: de bovenaansluiting lekt of het loketstuk staat te laag.

Groene aanslag of stilstaand vuil in de zijgoot van een indakveld: het water loopt niet vrij weg en de goot loopt over bij een stevige bui.

De omvormer meldt in de zomer een lager maximaal vermogen dan in het voorjaar bij hetzelfde weer: temperatuurverlies, gebruikelijk bij indak en gevel.

Losse gelijkstroomkabels die over de waterkerende laag onder de panelen liggen in plaats van in een goot of beugel.

Zelf: de dakhelling meten, de staat van pannen en dakbeschot beoordelen, uitzoeken of het dak binnen tien jaar aan vervanging toe is, en bij de gemeente nagaan of het pand in een beschermd gezicht ligt.

Zelf: offertes vergelijken op de detaillering en niet op de prijs per wattpiek. Vraag om een tekening van de boven- en zijaansluiting, om de opgave van de achterventilatie en om de garantietermijn op de waterdichtheid. Bekijk het veld jaarlijks van onderaf op vuil in de goten en verstopte ventilatieopeningen.

Niet zelf: het aanbrengen van een indak- of gevelsysteem, het aansluiten van de gelijkstroomkabels en de omvormer, en het herstellen van een lekkage in een indakveld. Dat vraagt dakwerk op hoogte, een gecertificeerde elektrische installatie en kennis van de aansluitdetails van dat specifieke systeem.

Voor het aanbrengen van zonnepanelen geldt het Besluit bouwwerken leefomgeving onder de Omgevingswet. Panelen in of op een dakvlak zijn onder voorwaarden vergunningvrij, waaronder dat ze in hetzelfde vlak liggen als het dak. Indaksystemen en dakpanpanelen voldoen daar van nature aan. Voor gevelgeintegreerde panelen ligt het anders: een wijziging van het aanzicht van de gevel is vaker vergunningplichtig, en bij een beschermd stads- of dorpsgezicht of een monument geldt de vergunningplicht sowieso.

De constructie moet het dragen. Hetzelfde besluit stelt eisen aan constructieve veiligheid, ook bij het toevoegen van gewicht en windbelasting op een bestaand dak. Bij een indaksysteem verandert het gewicht weinig, want de pannen gaan eruit, maar de windbelasting op een gesloten vlak is anders dan op los liggende pannen, en de bevestiging moet daarop zijn berekend.

De elektrische installatie valt onder de installatienormen; de aansluiting op de meterkast en de plaatsing van omvormer en werkschakelaar horen bij een gecertificeerde installateur. Voor gebouwen met meerdere woonlagen gelden eisen aan de brandvoortplanting van de buitengevel en aan de doorzetting van een geventileerde spouw. Bij een vereniging van eigenaren is het dak en meestal ook de gevel gemeenschappelijk, dus is een besluit van de vergadering nodig en vaak een gebruiksovereenkomst. Regels veranderen; controleer bij twijfel de actuele tekst en het gemeentelijk beleid.