Afvoer die ruikt of traag wegloopt: oorzaken en oplossingen

Een riool- of rioollucht in huis, een wasbak die traag leegloopt, of een afvoer die borrelt als je elders doorspoelt. Deze verschijnselen horen bij elkaar en wijzen vaak op hetzelfde: er klopt iets niet aan de lucht in het rioolstelsel, niet aan het water.

Dat is de kern van dit artikel. Een afvoer werkt alleen als er lucht bij kan. Ontbreekt die, dan zuigt het wegstromende water het waterslot uit de sifon, en dan staat de weg naar het riool open.

Het waterslot. Onder elke afvoer zit een sifon: een bocht waarin water blijft staan. Dat water is de afdichting tussen de woning en het riool. Zolang het er staat, ruik je niets.

De ontluchting. Als er ergens water wegstroomt, moet er lucht achteraan kunnen. Daarvoor loopt de standleiding door tot boven het dak, of zit er een beluchter in de leiding. Ontbreekt die luchttoevoer of is de beluchter defect, dan ontstaat onderdruk en wordt het water uit de dichtstbijzijnde sifon meegezogen. Het gevolg: een lege sifon en rioollucht.

Verdamping. Een afvoer die weken niet wordt gebruikt — een logeerbadkamer, een vloerput in de kelder, een tweede toilet — verliest zijn waterslot door verdamping. Dit is de meest voorkomende en eenvoudigst op te lossen oorzaak.

Traag weglopen heeft andere oorzaken: vet en zeepresten in de keuken, haar in de badkamer, een te klein of verkeerd afschot, een verzakte leiding waarin water blijft staan, wortelingroei in het buitenriool, of een verstopping in de hoofdleiding.

Er is nog een oorzaak die vaak wordt gemist: de wasmachine of vaatwasser die rechtstreeks op de afvoer is aangesloten zonder eigen waterslot, of een afvoerslang die te diep in de standpijp hangt.

Borrelt het? Hoor je gorgelen in de wasbak of het toilet wanneer je elders doorspoelt, dan is dat het geluid van lucht die ergens anders naar binnen wordt gezogen. Dat wijst vrijwel altijd op een ontluchtingsprobleem.

Ruikt het alleen bij bepaalde afvoeren? Dan is het waterslot van die ene afvoer leeg. Giet er een liter water in en wacht een dag; is de lucht weg, dan wist je de oorzaak.

Ruikt het door het hele huis, ook na doorspoelen? Dan zit het in de ontluchting van de standleiding of in een defecte beluchter, meestal op zolder.

Ruikt het vooral bij bepaalde weersomstandigheden? Lage luchtdruk en harde wind kunnen de druk in het rioolstelsel beïnvloeden; dat versterkt een bestaand probleem maar veroorzaakt het niet.

Loopt één afvoer traag of meerdere? Eén afvoer betekent een lokale verstopping. Meerdere afvoeren, of het laagste punt in huis het eerst, betekent dat het probleem in de hoofdleiding of buiten zit.

Komt er water omhoog bij doorspoelen? Dan is de hoofdleiding verstopt en is dit geen klus meer om zelf op te lossen.

Zelf doen. Een liter water in elke weinig gebruikte afvoer gieten, inclusief vloerputten. De sifon losdraaien, leegmaken en schoonmaken — zet er een emmer onder. Haar en zeepresten uit de badkamerafvoer halen. Een ontstopveer gebruiken bij een lokale verstopping. Het rooster en de zeef van een douchegoot reinigen. De aansluiting van wasmachine en vaatwasser controleren.

Niet zelf doen. Werk aan de standleiding of aan de ontluchting op het dak. Een verstopping in het buitenriool. Het frezen van wortelingroei. En het openbreken van een vloer om bij een leiding te komen.

Wat je vooral niet moet doen. Bijtende ontstopper in een volledig verstopte afvoer gieten. Twee middelen combineren. En rioollucht wegwerken met luchtverfrissers: dat maskeert een signaal dat je nodig hebt.

De binnenriolering valt onder NEN 3215. Die norm schrijft voor hoe groot de leidingen zijn, welk afschot ze hebben en hoe de ontluchting is geregeld. De praktische kern: elke afvoer heeft een waterslot, en het stelsel moet kunnen ademen.

De gemeente is verantwoordelijk voor het riool vanaf de perceelgrens. Het deel op je eigen terrein is voor de eigenaar. Bij een verstopping buiten kun je de gemeente bellen; die stelt vaak vast waar de blokkade zit.

In een VvE is de standleiding gemeenschappelijk en zijn de aansluitingen binnen het appartement voor de eigenaar. Bij terugstromend water uit een gemeenschappelijke leiding is het een zaak van de vereniging.

Ben je huurder, dan geldt in grote lijnen: een gewone verstopping in de afvoer binnen de woning valt onder het kleine, dagelijkse onderhoud en is voor jou. Een gebrek aan de leiding zelf, aan de ontluchting of aan het riool is voor de verhuurder. Meld het schriftelijk.

Ontstoppingsmiddelen zijn bijtend. Meng ze nooit onderling en gebruik ze niet in een afvoer die volledig verstopt is, want dan blijft het middel in het water staan en kan het bij het losmaken opspatten.