Badkamer aanpassen zonder dat het opvalt

Een badkamer die meegaat als je ouder wordt of als er iets verandert in wat je kunt, hoeft er niet uit te zien als een zorgbadkamer. Het verschil zit in beslissingen die je neemt op het moment dat de badkamer toch open ligt.

Dit artikel gaat over die beslissingen: wat je nu doet, wat je voorbereidt zonder het uit te voeren, wat het kost als meerwerk op een verbouwing die je toch doet, en wat je beter niet uitstelt.

De aanpassingen die er werkelijk toe doen, zitten in de opbouw en niet in de accessoires.

De instap is de eerste. Een drempel van enkele centimeters is voor iedereen een obstakel zodra lopen minder vanzelfsprekend wordt. Drempelloos betekent dat de vloer doorloopt en dat het afschot en de waterdichting dat opvangen; dat is een keuze in de vloeropbouw en geen kwestie van een profiel.

De tweede is ruimte. Om te kunnen draaien met een rollator of een rolstoel is een vrije cirkel nodig, en om zij-aan-zij te helpen ruimte naast het toilet en naast de douchezit. Die ruimte ontstaat door de indeling en niet door de inrichting.

De derde is de wand. Een beugel, een opklapbare steun of een douchezit vraagt een ondergrond die de belasting draagt. Een gipswand met een houten of stalen versterking op de juiste hoogte kost bij de bouw vrijwel niets; achteraf betekent het openbreken en opnieuw tegelen.

De vierde is de vloer. Antislip wordt bepaald door de tegel, niet door een middel dat je erover smeert. Er bestaan classificaties voor stroefheid; vraag naar de klasse en kies daarop.

De vijfde is de bediening. Een thermostaatkraan met een begrensde maximumtemperatuur voorkomt verbranding, en dat is een van de meest voorkomende ongevallen in een badkamer. Een handdouche aan een glijstang is bruikbaar in elke situatie.

En dan de zaken die niet in de wand zitten: verlichting die goed is zonder te verblinden, een contrastverschil tussen vloer, wand en sanitair zodat de rand van de douche zichtbaar is, en een stopcontact op een bereikbare hoogte.

Wat dit alles gemeen heeft, is dat het niet zichtbaar hoeft te zijn. Een verstevigde wand ziet eruit als een wand. Een drempelloze douche is een ontwerp dat op zichzelf ruim oogt. En een tegel met een goede stroefheid ziet eruit als een tegel.

Meet de vrije ruimte in het midden van de badkamer: past er een cirkel waarin je kunt draaien?

Meet de ruimte naast het toilet en naast de douche. Helpen vraagt ruimte aan één zijde.

Kijk of de instap van de douche vlak is, en zo niet, hoe hoog de drempel is.

Kijk naar de wand bij de douche en bij het toilet: is bekend of daar iets in zit om een beugel op te bevestigen?

Kijk naar de deur: draait die naar binnen of naar buiten, en hoe breed is de doorgang?

Kijk naar de vloer: is de tegel stroef, ook nat, en is er een klasse bekend?

Kijk naar het contrast: is de rand van de douche te zien als je slecht ziet?

Kijk naar de kraan: is er een begrenzing op de maximumtemperatuur?

Zelf doen: de vrije ruimte opmeten en tekenen waar een draaicirkel past.

Zelf doen: in de offerte vragen om wandversterking op de plekken waar later een beugel kan komen.

Zelf doen: naar de stroefheidsklasse van de tegel vragen.

Zelf doen: een handdouche aan een glijstang plaatsen.

Zelf doen: verlichting verbeteren en zorgen voor contrast tussen vloer, wand en sanitair.

Niet zelf doen: een beugel bevestigen in een wand waarvan je niet weet wat erin zit.

Niet zelf doen: de vloeropbouw wijzigen voor een drempelloze instap.

Wat je nooit moet doen: vertrouwen op een zuignapbeugel als steunpunt. Die is bedoeld als hulpmiddel en niet als steun waarop je gewicht rust.

Het Besluit bouwwerken leefomgeving stelt eisen aan de afmetingen van een badruimte en aan de waterdichtheid, en voor nieuwbouw aan de toegankelijkheid van een deel van de woning.

Voor woningaanpassingen bestaat een route via de gemeente op grond van de Wet maatschappelijke ondersteuning. De gemeente beoordeelt of een aanpassing nodig is en wat zij vergoedt; dat verschilt per gemeente en het loopt via een aanvraag.

Bij een huurwoning geldt dat je veranderingen mag aanbrengen die zonder noemenswaardige kosten ongedaan te maken zijn. Voor het overige vraag je toestemming; bij zelfstandige woonruimte kun je de rechter om vervangende toestemming vragen.

Bij een appartement is een ingreep in de vloerconstructie een zaak van de vereniging; de afwerking daarop niet. Een drempelloze douche raakt de vloeropbouw en soms de constructie.

Voor de elektrische installatie in een badkamer gelden zones rond bad en douche, met eisen aan wat waar is toegestaan.

Voor de stroefheid van vloeren bestaan classificaties. Vraag naar de klasse van de tegel; een middel dat achteraf wordt aangebracht, is geen gelijkwaardige oplossing.