Badkamer verbouwen: volgorde en valkuilen

De volgorde waarin een badkamer wordt verbouwd, en wat er misgaat als je die volgorde loslaat. Een badkamer is de duurste vierkante meter van een woning en tegelijk de ruimte waar de meeste onzichtbare fouten worden gemaakt.

De belangrijkste daarvan in één zin: tegels en voegen zijn niet waterdicht. Het water wordt gekeerd door een laag die daaronder zit, en als die laag ontbreekt of niet doorloopt, gaat het mis — vaak pas na jaren, en altijd achter tegels die eraf moeten.

Een badkamer is opgebouwd in lagen, en elke laag heeft één taak.

De ondergrond draagt en moet vlak, droog en stabiel zijn. Op een verende houten vloer scheurt tegelwerk.

Het afschot brengt het water naar de afvoer. Dat wordt gemaakt in de dekvloer, niet in de tegellaag.

De waterdichte laag — een vloeibaar aangebrachte afdichting met banden in de hoeken en rond doorvoeren — keert het water. Die laag loopt door over de vloer, omhoog langs de wanden in de natte zone, en over alle aansluitingen heen.

Het tegelwerk is de slijtlaag en de afwerking. Het houdt water tegen, maar niet volledig en niet blijvend; voegen nemen vocht op en kitnaden veroudern.

De installaties zitten daaronder en daarachter, en die zijn na afloop niet meer bereikbaar. Dat maakt de volgorde onverbiddelijk: alles wat in de wand of de vloer moet, gebeurt vóórdat er iets dichtgaat.

De volgorde is daarmee: ontwerpen en maatvoeren, slopen, leidingwerk voor water, afvoer en elektra, wanden en dekvloer stellen met het juiste afschot, waterdicht afwerken, tegelen, sanitair plaatsen, kitten, en tot slot schilderwerk en accessoires.

Bij een bestaande badkamer die je overweegt aan te pakken, zeggen de volgende dingen iets.

Leeftijd. Een badkamer gaat ruwweg twintig tot dertig jaar mee. Daarna is het niet zozeer het uiterlijk als wel de afdichting die op is.

Kitnaden. Zwart, hard of loslatend kitwerk is normaal onderhoud. Maar als er bij het uitsnijden nat materiaal achter zit, is er meer aan de hand.

Losse of holklinkende tegels. Tik met een muntstuk over de tegels. Hol geluid betekent dat de tegel loszit, en dat is vaak vocht.

De ruimte eronder. Kijk in de kruipruimte of op het plafond van de kamer eronder. Bruine randen of witte uitbloeiing wijzen op langdurige lekkage.

De afvoer. Loopt het water direct weg of blijft er een plasje staan? Een plas betekent onvoldoende afschot.

De ventilatie. Beslaat de spiegel na het douchen nog na een half uur, dan is de afzuiging onvoldoende. Dat is de belangrijkste bron van schimmel en van vroegtijdige slijtage.

Zelf doen. Ontwerpen en uitmeten. Slopen, met de nodige voorzichtigheid en na asbestonderzoek. Voorzetwanden bouwen. Tegels uitzoeken en het legpatroon bepalen. Tegelen, als je geduld hebt en een proefvlak maakt. Sanitair plaatsen. Kitnaden aanbrengen. Schilderwerk.

Niet zelf doen. De aansluiting op de drinkwaterinstallatie als je niet zeker bent van de terugstroombeveiliging. Elektra in de zones rond bad en douche. Het verplaatsen van de afvoer. En de waterdichte afdichting, tenzij je precies weet hoe de banden in hoeken en rond doorvoeren horen.

Wat je vooral niet moet doen. Tegelen zonder waterdichte laag eronder. Beginnen zonder dat het sanitair binnen is. De ventilatie tot het laatst bewaren. En de deur vergeten: een nieuwe vloeropbouw kan zomaar twee centimeter hoger uitkomen, en dan gaat de deur niet meer open.

Het Bbl stelt eisen aan de ventilatie van een badruimte, aan de afmetingen en aan de waterdichtheid van de vloer.

De drinkwaterzijde valt onder NEN 1006 met de waterwerkbladen; de kern is dat er geen water terug het drinkwaternet in kan stromen. De afvoerzijde valt onder NEN 3215: afschot, leidingmaten en ontluchting.

De elektra valt onder NEN 1010, met de zone-indeling rond bad en douche en verplichte aardlekbeveiliging.

Een badkamer verbouwen is doorgaans niet vergunningplichtig, tenzij je constructief ingrijpt of de indeling van dragende delen wijzigt.

In een VvE loopt alles wat door de vloer gaat of aansluit op de gemeenschappelijke standleiding via de vereniging. Dat geldt ook voor het verplaatsen van een toilet.

Ben je huurder, dan is de badkamer meestal onderdeel van de woning en is vervanging een zaak van de verhuurder.

Bij woningen van vóór 1 juli 1993 kan er asbest zitten in oude wandplaten, achter tegels en in doorvoeren. Laat dat onderzoeken vóór de sloop.

Voor de garantie geldt: laat vastleggen wie verantwoordelijk is voor de waterdichting. Bij een verbouwing met meerdere partijen is dat de post waarover achteraf discussie ontstaat.