Waterdichting in een natte ruimte

In een badkamer, een doucheruimte of een toilet komt water op vloeren en wanden. Om te voorkomen dat dat water de constructie bereikt, ligt er onder de tegels een waterdichte laag.

Dit artikel gaat over die laag: welke systemen er zijn, tot waar hij hoort door te lopen, waar het bij de uitvoering misgaat, wat het kost, en hoe je als opdrachtgever kunt controleren of het goed zit.

De opbouw is van onder naar boven: de constructie, een dekvloer of plaat, de waterdichting, de tegellijm, en de tegels met voegen.

De waterdichting bestaat in twee families. Een smeerbare afdichting wordt in twee lagen aangebracht, met versterkingsband in de hoeken en manchetten rond doorvoeren. Of een membraan of folie, dat op de ondergrond wordt verlijmd met dezelfde afwerking in de hoeken.

De keuze tussen die twee gaat vooral over de ondergrond en over de uitvoerder. Beide werken; wat niet werkt, is een halve uitvoering van beide.

De reikwijdte is een ontwerpkeuze. Bij een douche zonder cabine hoort de hele vloer waterdicht te zijn, plus de wanden in de douchehoek tot boven de hoogte waarop water komt, en een strook langs de overige wanden. Bij een inloopdouche zonder drempel loopt de dichting over de hele vloer door tot in de aansluiting met de wand.

De hoek tussen wand en vloer is het punt waar het misgaat. Twee vlakken die ten opzichte van elkaar bewegen, kunnen niet met een starre laag worden verbonden; daar hoort versterkingsband dat de beweging opvangt.

Doorvoeren zijn het tweede punt. Elke leiding, elke inbouwkraan en elke afvoer doorbreekt het vlak. Bij een doucheput hoort de flens in de waterdichting te worden opgenomen; wordt daar met kit gewerkt, dan is dat geen dichting maar uitstel.

Het derde punt is de aansluiting op de dorpel of op de deuropening. Water dat over de vloer loopt, komt daar uit, en daar houdt de dichting vaak op.

En dan is er nog het afschot. Een vlakke doucheruimte laat water staan; water dat blijft staan, krijgt tijd. Het afschot naar de put is even bepalend als de dichting zelf.

Kijk of er water blijft staan na het douchen. Een plas die na tien minuten nog ligt, wijst op te weinig afschot.

Kijk naar de kitvoegen in de hoeken: zijn ze heel, of zijn ze verhard en gescheurd? Kit is onderhoud en geen dichting, en gescheurde kit is een reden om te kijken naar wat eronder zit.

Kijk naar de voegen. Voegen die op vaste plekken donker blijven, wijzen op vocht dat er niet uit komt.

Kijk naar het plafond van de ruimte eronder, en langs de plint in de aangrenzende ruimte.

Kijk bij een verbouwing naar de foto's van de waterdichting. Zijn die er niet, dan is er niets meer te controleren.

Kijk of de doucheput een flens heeft die in de dichting is opgenomen. Dat is op een foto te zien en na het tegelen niet meer.

Ruik. Een muffe lucht in de ruimte eronder is vaak het eerste signaal.

Zelf doen: in de offerte vragen naar systeem en reikwijdte van de waterdichting.

Zelf doen: om foto's vragen vóór het tegelen.

Zelf doen: na het douchen kijken of er water blijft staan.

Zelf doen: kitvoegen vervangen als ze verhard of gescheurd zijn; dat is onderhoud.

Zelf doen: het plafond eronder in de gaten houden.

Niet zelf doen: een doucheput aansluiten op de waterdichting zonder de flens goed op te nemen.

Niet zelf doen: een systeem mengen: band van het ene merk in de afdichting van het andere.

Wat je nooit moet doen: op kit vertrouwen als waterkering. Kit is een beweegvoeg en hij is onderhoud; wat waterdicht moet zijn, zit eronder.

Het Besluit bouwwerken leefomgeving stelt eisen aan de waterdichtheid van vloeren en wanden in ruimten waar water op de vloer komt, en aan de afvoer.

Er bestaan uitvoeringsrichtlijnen en beoordelingsrichtlijnen voor waterdichte afwerkingen in natte ruimten. Vraag welke richtlijn de uitvoerder aanhoudt; dat maakt het werk toetsbaar.

De verwerkingsvoorschriften van de fabrikant bepalen de opbouw: aantal lagen, droogtijden, welke band, welke manchet en welke lijm. Een systeem is alleen gedekt als het als systeem is toegepast.

Bij verbouw geldt het rechtens verkregen niveau als ondergrens; een badkamer die wordt vernieuwd, mag niet slechter worden afgewerkt dan hij was.

Bij een appartement is een lekkage naar de buren onder een aansprakelijkheidsvraag. De vloerconstructie is doorgaans gemeenschappelijk; de afwerking daarop niet.

Bij een huurwoning is een lekkende badkamer een gebrek dat de verhuurder moet verhelpen, tenzij de oorzaak bij het gebruik ligt.

Voor schade geldt dat een verzekeraar plotselinge en onvoorziene gebeurtenissen dekt. Langzaam doorsijpelend water door een ontbrekende dichting valt daar doorgaans buiten.