Brandveilig opladen: accu's van e-bike, step, telefoon en gereedschap

Deze pagina is voor de bewoner die dagelijks accu's oplaadt van een elektrische fiets, een step, een scootmobiel, een telefoon, een laptop, een powerbank of accugereedschap, voor de huurder en de woningeigenaar die een laadplek in huis of in de berging inricht, en voor de VvE die regels wil voor het opladen in bergingen en gemeenschappelijke ruimten. Ze legt uit waarom lithium-ionaccu's in brand kunnen raken, hoe je dat herkent en voorkomt, waar en hoe je veilig laadt en bewaart, wat je doet bij een accubrand en wat er in een woongebouw is geregeld of geregeld zou moeten worden.

Een lithium-ionaccu slaat veel energie op in een klein volume, in cellen met een brandbare elektrolyt en een dun scheidingsmembraan tussen de plus- en de minzijde. Zolang de cel heel is en de lader de spanning en de stroom bewaakt, gebeurt er niets. Raakt het membraan beschadigd, door een val, door indeuken, door water, door productiefouten of door veroudering, dan ontstaat er een interne kortsluiting die warmte geeft; die warmte beschadigt de buurcellen, en zo ontstaat een kettingreactie, de thermische doorslag. De accu wordt binnen seconden honderden graden heet, blaast brandbaar en giftig gas uit, en de cellen branden een voor een als een fakkel. Blussen met water koelt wel, maar de reactie levert zijn eigen zuurstof en gaat door tot de cellen leeg zijn; daarom laait een accubrand vaak uren later weer op.

Het opladen is het moment met het hoogste risico: de cellen worden vol, de spanning is het hoogst en de accu wordt warm. Een lader die niet bij de accu hoort, een goedkope namaaklader zonder goede bewaking of een lader die te veel stroom levert, laadt de cellen over de grens. Een accu die tijdens het laden onder een jas, in een tas of op een bank ligt, kan zijn warmte niet kwijt. Een accu met een beschadiging van een val een week eerder faalt vaak pas tijdens het laden erna.

Veroudering en gebruik spelen mee: een accu die honderden keren is geladen, zwelt op en verliest capaciteit; een accu die lang leeg heeft gestaan of in de vrieskou of de volle zon heeft gelegen, is beschadigd zonder dat je het ziet. Grote accu's, van een e-bike of een step, bevatten veertig tot honderd keer de energie van een telefoon; een brand daarvan in een gang of een berging maakt de vluchtroute in een minuut onbruikbaar.

Een accu die warm of heet wordt tijdens het laden of het gebruik, meer dan handwarm.

Een accu die opzwelt, waarvan de behuizing bol staat of niet meer goed in het apparaat past.

Een chemische, zoete of scherpe geur, sissen of knetteren uit de accu.

Een accu die is gevallen, gedeukt, nat geworden of ingeklemd, ook als hij nog werkt.

Een lader die heet wordt, een snoer met knikken of blootliggend koper, of een lader zonder merk en typegoedkeuring bij een dure accu.

Een accu die veel sneller leegloopt dan vroeger of die de lader niet meer vol krijgt.

Zelf: een vaste laadplek inrichten, een rookmelder ophangen, de accu na een val of natheid uit gebruik nemen, de lader controleren op merk en beschadiging, de accu bij vijftien tot vijfentwintig graden bewaren en op de helft geladen als hij lang niet wordt gebruikt.

Zelf: bij een accu die heet wordt, rookt of sist en nog te pakken is zonder gevaar: naar buiten brengen op een stenen ondergrond weg van alles, en op afstand blijven; bij vlammen of veel rook: weg, deur dicht, 112 bellen en niet zelf blussen.

Niet zelf: een accu openen, repareren of cellen vervangen; niet zelf: een beschadigde accu weggooien of in de auto vervoeren zonder hem te koelen en te isoleren. Een laadpunt met eigen groep in de berging is werk voor de installateur.

Voor het opladen van accu's in een woning bestaan geen aparte wettelijke regels; de algemene eisen gelden: rookmelders zijn verplicht op elke verdieping in elke woning, en de bewoner heeft een zorgplicht om geen gevaar te veroorzaken voor anderen. Voor woongebouwen geldt uit het Besluit bouwwerken leefomgeving dat vluchtroutes vrij moeten blijven van obstakels en brandgevaarlijke zaken; een fiets of step die in de gang of het trappenhuis wordt geladen, is daarmee in strijd. De VvE kan in het huishoudelijk reglement regels stellen voor het opladen in bergingen en gemeenschappelijke ruimten, en verzekeraars stellen bij een brand door een niet-originele lader of een beschadigde accu vragen over de oorzaak.

Accu's en apparaten met accu's vallen onder de regels voor afgedankte elektrische apparaten en batterijen: ze moeten apart worden ingeleverd bij een winkel of een milieustraat, en beschadigde accu's worden apart en veilig aangeboden. Op de Europese markt gebrachte laders en accu's moeten een CE-markering en een typeaanduiding dragen; een lader zonder markering of zonder herkenbare fabrikant is een risico. Regels veranderen; controleer bij twijfel de actuele tekst of vraag het aan de brandweer of de gemeente.