Graven in je eigen tuin: de KLIC-melding

Over de verplichte melding die je doet voordat er een machine de grond in gaat, en over wat er onder een gemiddelde Nederlandse voortuin ligt. Het is de goedkoopste verzekering die bestaat: de melding is gratis, kost een paar minuten, en de tekeningen zijn er meestal binnen een werkdag.

Voor mechanisch graven is een graafmelding wettelijk verplicht. Dat volgt uit de WIBON, de Wet informatie-uitwisseling bovengrondse en ondergrondse netten. De melding gaat via het Kadaster en heet in de praktijk de KLIC-melding.

Raak je zonder melding een kabel of leiding, dan draai je op voor de schade. Bij een telecomkabel gaat het om honderden tot duizenden euro's; bij een gasleiding of een middenspanningskabel loopt het hard op en is er bovendien direct gevaar.

Voor handmatig graven op eigen terrein is de melding niet verplicht. Verstandig is hij wel, want de voorschreven legdiepte is geen garantie: er ligt van alles ondieper dan het hoort.

Onder een straat en een voortuin ligt een verzameling netten die in de loop van decennia is gegroeid: gas, drinkwater, elektriciteit, telecom, riool, en soms stadsverwarming of openbare verlichting. Elke netbeheerder houdt zijn eigen ligging bij.

De WIBON verplicht die beheerders om hun gegevens digitaal beschikbaar te stellen, en verplicht de graver om ze op te vragen vóór het werk. Je doet één melding bij het Kadaster met het gebied waarin je gaat graven; het Kadaster haalt de gegevens bij alle beheerders op en levert een gebundelde set tekeningen.

De melding is twintig werkdagen geldig. Je moet de gegevens op de graaflocatie beschikbaar hebben — digitaal op een telefoon of tablet is voldoende.

Bij netten met een verhoogd risico, zoals hogedruk gasleidingen of hoogspanning, is er daarnaast een verplichting om contact op te nemen met de beheerder voordat je begint. Dat staat dan in de geleverde informatie.

Aan de vraag wat je gaat doen, want die bepaalt of de melding verplicht is.

Mechanisch graven — met een minigraver, een grondboor, een sleuvenfrees of een trilplaat met verankering — is meldingsplichtig. Ook een kleine machine telt.

Handmatig graven met een schep op eigen terrein is niet meldingsplichtig, maar heffen en steken langs een gasleiding is niet ongevaarlijk.

Wat er in de praktijk misgaat, is voorspelbaar: een paal voor een schutting of een carport, een boom planten, een vijver graven, een fundering voor een tuinhuis, een grondboor voor een hekwerk, en het uitgraven van een terras. Dat zijn geen bouwprojecten, en juist daar wordt de melding overgeslagen.

Op de geleverde tekeningen zie je per beheerder een kleur en een lijn. Let op: de tekeningen geven de globale ligging en niet de exacte, en ze zeggen niets over de diepte. Dat is de reden dat je bij de laatste dertig tot vijftig centimeter met de hand werkt of proefsleuven maakt.

Zelf. De melding doen via het Kadaster — het is een online formulier waarin je het graafgebied op een kaart aanwijst. De tekeningen op je telefoon zetten en op de locatie erbij houden. Proefsleuven handmatig graven op de plek waar je een kabel verwacht. De laatste laag altijd met de hand. En het belangrijkste: bij twijfel niet doorgraven.

Niet zelf. Graven binnen de veiligheidsafstand van een hogedruk gasleiding of een hoogspanningskabel zonder contact met de beheerder. En vertrouwen op een detector als vervanging voor de melding: een detector vindt niet alles, en kunststof waterleidingen zonder tracédraad vindt hij helemaal niet.

En bij schade: stop, houd afstand, en bel de netbeheerder en zo nodig 112. Bij een geraakte gasleiding niet zelf proberen af te dichten en geen open vuur of vonken in de buurt.

De WIBON verplicht tot een graafmelding bij mechanisch graven, en verplicht netbeheerders hun liggingsgegevens te leveren. De melding loopt via het Kadaster.

Er geldt een zorgvuldigheidsplicht voor de grondroerder: je moet de ontvangen informatie op de locatie beschikbaar hebben, de ligging verifiëren voordat je machinaal graaft, en schade of een afwijkende ligging melden.

De melding is twintig werkdagen geldig. Verschuift je werk, dan doe je een nieuwe.

Bij netten met een verhoogd risico geldt een contactplicht met de beheerder. Dat blijkt uit de geleverde gegevens.

Aansprakelijkheid. Wie zonder melding of zonder zorgvuldigheid graaft en schade veroorzaakt, is daarvoor aansprakelijk. Een aansprakelijkheidsverzekering dekt dat lang niet altijd als de melding ontbrak; lees je polis.

Voor graven in verontreinigde grond gelden aanvullende regels uit het Besluit bodemkwaliteit; dat is een ander spoor en het staat los van de kabels en leidingen.