Onveilige of verouderde meterkast

Kijk of er een aardlekschakelaar in de kast zit. Dat is een brede schakelaar met een testknop erop, meestal aan het begin van een rij automaten. Zit er alleen een rij zekeringen of automaten zonder testknop, dan is er geen aardlekbeveiliging. Dit is de belangrijkste vaststelling en zij kost tien seconden.

Druk op de testknop van elke aardlekschakelaar. Hij hoort onmiddellijk uit te schakelen. Doet hij dat niet, of gaat het moeizaam, dan werkt de beveiliging niet en is dat een reden om dezelfde week een installateur te bellen. Doe deze test twee keer per jaar; het is het enige onderhoud dat een meterkast vraagt.

Tel de groepen. Een woning met een elektrische kookplaat, een vaatwasser, een wasmachine, een droger en een badkamer heeft realistisch zes tot acht groepen nodig, plus aparte groepen voor de kookplaat en voor een eventueel laadpunt. Twee of drie groepen betekent dat er te veel op één groep zit.

Kijk of de stopcontacten randaarde hebben. Een stopcontact met twee metalen beugels aan de zijkant is geaard; een plat contact zonder beugels niet. In een keuken, een badkamer en bij een wasmachine hoort altijd aarding te zitten. Ontbreekt die, dan is dat het zwaarste punt op je lijst.

Kijk naar de kleur van de mantel van de leidingen die de kast binnenkomen. Zwart of grijs kunststof: naoorlogs en in de regel bruikbaar. Een grijze, loodachtige mantel of een textielachtig omhulsel: dan is de installatie van voor ongeveer 1960 en is de isolatie aan het einde. Dat is niet te herstellen met een nieuwe groepenkast; dan gaat het over de leidingen in het huis.

Ruik en kijk naar schroeiplekken. Een bruine verkleuring, een gesmolten plek of een brandlucht bij een klem of een automaat betekent een losse verbinding die warm wordt. Dat is een beginnende brandoorzaak en het is de enige bevinding in dit hoofdstuk waarbij je niet wacht.

Kijk of er buiten de kast is bijgeklust. Opbouwdozen naast de kast, draden die door een gat de kast uit lopen, of een tweede kastje in de gang: dat wijst op groepen die zijn bijgeplaatst zonder dat de kast is aangepast, en het is bij een verkoop of bij een verzekeringsvraag een punt.

Kijk of de doorvoeren in de kast dicht zijn. Gaten rond leidingen in de vloer of het plafond van de meterkast zijn een open verbinding naar de schacht, en dat is zowel een geurweg als een rookweg bij brand.

Vraag een installateur om een inspectie met meting als je het niet zeker weet. Een visuele inspectie plus een meting van de aardweerstand en de isolatieweerstand geeft antwoord op de vraag of de installatie veilig is. Dat is een rapport en geen mening.

Voor alles achter het paneel. Aan de bedrading in een meterkast werkt een installateur en niet je.

Verder: altijd bij een schroeiplek of een brandlucht, bij een aardlekschakelaar die niet test, bij een ontbrekende aardlekschakelaar, bij het aanleggen van aarding, en bij een laadpunt of een warmtepomp.

Vraag een erkende installateur en vraag expliciet om een inspectie met meting en niet alleen om een visuele beoordeling: de aardweerstand en de isolatieweerstand zijn de twee getallen die aangeven of de installatie veilig is. Vraag om een rapport met een advies in rangorde: wat nu, wat dit jaar, wat bij een volgende verbouwing. Dat rapport is wat je nodig hebt bij een verzekeraar, bij een verkoop en bij het beoordelen van een aanbieding.

Voor de aansluiting zelf, de meter en een verzwaring naar drie fasen is de netbeheerder aan zet; dat loopt via je installateur maar het is een aparte aanvraag met een eigen doorlooptijd van weken tot maanden. Begin daar vroeg mee als je een laadpunt of een warmtepomp plant.

Druk twee keer per jaar op de testknop van elke aardlekschakelaar.

Houd de meterkast leeg en droog, zodat warmte weg kan en je ziet wat er gebeurt.

Hang een groepenlijst in de kast en werk hem bij na elke wijziging.

Laat elke ingreep aan de elektra door een erkende installateur doen en laat niets buiten de kast bijknopen.

Laat de installatie inspecteren bij aankoop van een woning en bij elke verbouwing.

Plaats geen zwaardere zekering; los de oorzaak op waarom een groep het niet trekt.

Denk bij vernieuwing tien jaar vooruit: ruimte voor extra groepen, voor een laadpunt en voor een warmtepomp.

Dicht doorvoeren in de kast brandwerend af en controleer dat opnieuw na elke ingreep aan leidingen.

Bewaar het inspectierapport en de groepenlijst in je woningdossier.

Voor elektrische installaties in gebouwen geldt NEN 1010. Die norm schrijft onder meer voor dat groepen met stopcontacten door een aardlekschakelaar van 30 milliampère worden beveiligd, dat er aarding is en welke groepen apart moeten worden uitgevoerd. Bij nieuw werk en bij het vernieuwen van een installatie is dat de maat waaraan een installateur zich hoort te houden; het Besluit bouwwerken leefomgeving verwijst ernaar.

De verplichting tot een aardlekschakelaar geldt voor installaties die na ongeveer 1975 zijn aangelegd of gewijzigd. Voor een oudere installatie waar niets aan is veranderd, bestaat er geen verplichting om er een in te bouwen. Dat verklaart waarom een woning uit 1965 zonder aardlekschakelaar legaal is en toch onveiliger dan wat we vandaag zouden bouwen. Wat wél altijd geldt, is de zorgplicht uit het Besluit bouwwerken leefomgeving: een bouwwerk mag geen gevaar voor de gezondheid of de veiligheid opleveren.

Voor de maatvoering en de inrichting van de meterruimte geldt NEN 2768. Dat is relevant bij een nieuwe of vergrote groepenkast: er moet ruimte zijn en de scheiding tussen elektra, gas en water is voorgeschreven.

De grens tussen je installatie en die van de netbeheerder ligt bij de hoofdzekering en de meter. Alles daarvoor is van de netbeheerder en daar mag niemand anders aan werken; alles daarna is van je.

Voor de brandveiligheid geldt dat een woning een brandcompartiment vormt. Doorvoeren in een meterkast of schacht die niet zijn afgedicht, tasten die scheiding aan; bij bestaande bouw gelden lagere eisen dan bij nieuwbouw, maar het is een van de eenvoudigste tekortkomingen om weg te nemen.

Voor huurwoningen is de elektrische installatie de verhuurder. Een installatie zonder aardlekbeveiliging of zonder aarding in een badkamer telt mee in het gebrekenboek van de Huurcommissie en kan leiden tot tijdelijke huurverlaging.

Bij een appartementengebouw volgt uit de splitsingsakte dat de hoofdaansluiting, de hoofdverdeling en de installaties in gemeenschappelijke ruimten gemeenschappelijk zijn. Voor laadpunten geldt daarnaast dat een eigenaar in beginsel medewerking van de vergadering nodig heeft voor het gebruik van de gemeenschappelijke voorziening, en dat de capaciteit van de hoofdaansluiting een gemeenschappelijk belang is.