Gasinstallatie

Een gasinstallatie is het leidingwerk achter de meter: de buizen, de koppelingen, de afsluiters en de doorvoeren die het gas naar de ketel, het kooktoestel of de haard brengen. De meter zelf en alles ervoor is van de netbeheerder; alles erna is van de eigenaar van het gebouw. Die grens is ook de grens van de aansprakelijkheid, en hij is bij een gaslek de eerste vraag.

Twee woorden liggen er dichtbij en betekenen iets anders. Een gasverbrandingstoestel is het apparaat aan het eind van de leiding: de ketel, de geiser, de haard. Een gasbrander is in de bouw een handgereedschap met een open vlam, waarmee je dakbedekking brandt of soldeert. Voor alle drie gelden andere regels, en op deze pagina gaat het over de leiding.

Het Besluit bouwwerken leefomgeving noemt dit een voorziening voor gas, en de eis staat in woorden in het aansturingsartikel van de afdeling over energievoorzieningen: bij een bouwwerk met een voorziening voor het afnemen en gebruiken van energie is die voorziening veilig, zodat er geen sprake kan zijn van ongevallen zoals elektrocutie, verstikking, brandwonden of verwonding door explosies. Dat is de hele strekking. De artikelen eronder vullen hem met normen.

Welke norm geldt, hangt van twee dingen af. Het eerste is de werkdruk. Tot en met 0,5 bar — dat is alles wat je in een woning tegenkomt — geldt bij nieuwbouw de prestatienorm voor voorzieningen voor gas met een werkdruk tot en met 500 mbar. Daarboven, tussen 0,5 en 40 bar, geldt een Europese norm voor gasinstallatieleidingen met hogere bedrijfsdrukken. Het tweede is de ouderdom: voor bestaande bouw wijst het besluit andere normen aan dan voor nieuwbouw, met lagere eisen. Een aansluiting op het distributienet vraagt daarnaast leidingdoorvoeren en een mantelbuis volgens de norm voor meterruimten.

Daar zit een val in die veel mensen verrast. Verbouw je, dan geldt normaal het rechtens verkregen niveau: niet slechter dan het was. Maar het besluit maakt voor installaties een uitzondering. Wordt een bouwwerkinstallatie geheel vernieuwd of geheel nieuw aangebracht, dan geldt de afdeling voor nieuwbouw. Een gasinstallatie die je in een jaren-zestigwoning helemaal vervangt, moet dus aan de nieuwbouwnorm voldoen en niet aan de lichtere norm voor bestaande bouw. Een reparatie of een gedeeltelijke vernieuwing is iets anders; daar blijft het rechtens verkregen niveau de maat.

Werken aan de toestellen mag je sinds 2023 niet meer zelf, en dat is de regel die het meeste in de praktijk verandert. Het installeren, repareren en onderhouden van een gebouwgebonden gasverbrandingstoestel en van de voorzieningen voor verbrandingsluchttoevoer en rookgasafvoer moet door een certificaathouder gebeuren, en dat geldt ook voor het in bedrijf stellen en vrijgeven na zulk werk. Het bijzondere van die regel is dat hij twee kanten op werkt: aan de eisen wordt voldaan door degene die de werkzaamheden uitvoert én door degene die ze laat uitvoeren. Laat je een ongecertificeerde klusser je ketel vervangen, dan ben je zelf ook in overtreding.

Bij dat stelsel hoort een meldplicht die er voor de bewoner toe doet. Constateert een certificaathouder tijdens zijn werk dat een gasverbrandingsinstallatie meer koolmonoxide produceert dan de bij ministeriële regeling vastgestelde concentratie, en dat die vrijkomt in een ruimte waar zich mensen kunnen bevinden, dan moet hij dat onverwijld melden aan de bewoner of gebruiker, aan de eigenaar van het gebouw, aan het bevoegd gezag en aan zijn certificatie-instelling. Een monteur die zoiets vindt, mag het dus niet in de werkbon laten staan.

Tot slot iets over de normen zelf, want wie ze opzoekt, loopt tegen een verschil aan dat verwarring geeft. De uitgave van een norm die geldt, staat niet in het besluit maar in bijlage II bij artikel 1.4 van de Omgevingsregeling. Die bijlage wijst voor nieuwbouw de uitgave van 2018 aan, en voor bestaande bouw de uitgave 2018 met het wijzigingsblad A1 uit datzelfde jaar. Beide zijn bij het normalisatie-instituut inmiddels ingetrokken en vervangen door nieuwere uitgaven. Wettelijk geldt wat de regeling aanwijst; in de winkel ligt de nieuwere. Dat is geen fout van jou als je de nieuwe koopt, maar het verklaart waarom het nummer op je bestek niet klopt met het nummer in de wet.