Het platte dak: warm dak, koud dak en omgekeerd dak

Een plat dak bestaat uit een aantal lagen, en de volgorde van die lagen bepaalt of het dak dertig jaar meegaat of dat het van binnenuit nat wordt. Er zijn drie hoofdopbouwen, en ze verschillen in waar de isolatie zit ten opzichte van de dakbedekking.

Dit artikel legt de drie uit, benoemt waarom de koud-dakopbouw in Nederland is verlaten, en geeft de punten waarop je een plat dak beoordeelt.

Bij een warm dak ligt de isolatie boven op de constructie en de dakbedekking daar weer boven. De constructie blijft warm en droog, en de dampremmende laag zit onder de isolatie. Dit is in Nederland de standaardopbouw.

Bij een koud dak ligt de isolatie tussen of onder de constructie, met een geventileerde luchtlaag tussen de isolatie en het dakbeschot. Die luchtlaag moet vocht afvoeren, en dat lukt bij een plat dak vrijwel nooit: de lucht staat er stil. Daarom wordt deze opbouw bij platte daken niet meer toegepast, en is hij bij bestaande daken uit de jaren zestig en zeventig een bekende bron van schade.

Bij een omgekeerd dak ligt de isolatie boven de dakbedekking, met ballast erop. De bedekking is dan beschermd tegen temperatuurwisselingen en tegen ultraviolet licht, en gaat daardoor langer mee. Het vraagt wel isolatiemateriaal dat tegen water kan.

De dakbedekking zelf is er in hoofdvormen: gebitumineerde banen in twee lagen, kunststoffolie in één laag, of een vloeibaar aangebracht systeem. Elk heeft eigen levensduur, eigen bevestiging en eigen detaillering.

De ballast bij een omgekeerd dak of bij een losliggend systeem doet twee dingen: hij houdt het pakket op zijn plaats tegen wind, en hij beschermt tegen zon.

Kijk waar de isolatie zit. Bij een warm dak zie je van binnenuit de constructie zonder isolatie ertussen; bij een koud dak zit de isolatie tussen de balken en is er een plafond onder.

Kijk naar de ballast. Grind of tegels wijzen op een losliggend systeem of op een omgekeerd dak; een dak zonder ballast is mechanisch bevestigd of gekleefd.

Kijk naar de dakrand. Een goede dakrand heeft een profiel met een druiplijst, waarbij de dakbedekking eronder doorloopt en het water van de gevel af valt.

Kijk naar het afschot. Ook een plat dak heeft afschot nodig, ten minste ongeveer twee centimeter per meter. Plassen die na twee dagen nog staan, wijzen op te weinig afschot of op doorbuiging.

Kijk naar de opstanden. De dakbedekking hoort bij elke opgaande gevel of dakrand voldoende omhoog te lopen, met een afdekking bovenaan.

Kijk naar de noodoverstort. Elk plat dak hoort een tweede afvoermogelijkheid te hebben op een hoogte waarop het water eruit loopt voordat de constructie overbelast raakt.

Zelf doen: het dak beoordelen op plassen, op de staat van de dakrand, op de opstanden en op de afvoeren.

Zelf doen: de afvoerputjes vrijmaken en er bladroosters op zetten.

Zelf doen: controleren of er een noodoverstort is en of die op de goede hoogte zit.

Zelf doen: kleine reparaties aan bitumen met een zelfklevende patch, mits het oppervlak droog en schoon is.

Niet zelf doen: een dak vervangen of isolatie aanbrengen onder de bedekking.

Niet zelf doen: werken met een gasbrander op een dak.

Wat je nooit moet doen: een koud dak van binnenuit aanvullend isoleren zonder de ventilatie van de luchtlaag te beoordelen. Dan sluit je vocht op in de constructie.

Het Besluit bouwwerken leefomgeving stelt eisen aan de wering van vocht van buiten, aan de isolatie bij verbouw en nieuwbouw, en aan de constructieve veiligheid, waaronder de belasting door water op een plat dak.

Voor de afvoer van hemelwater van platte daken gelden normen waarin ook de noodoverstort is geregeld. Die is bedoeld om bij een verstopte afvoer of bij extreme neerslag het water eruit te laten voordat de constructie bezwijkt.

Voor de bevestiging tegen windbelasting wordt gerekend volgens de Eurocode voor windbelasting; aan de randen en hoeken gelden zwaardere eisen.

Bij het aanbrengen van zonnepanelen of een dakterras verandert de belasting; dat vraagt een constructieve beoordeling.

Bij een appartement is het dak gemeenschappelijk.

Voor een dakterras of een daktuin gelden aanvullende eisen aan de constructie, aan de valveiligheid en soms aan het gebruik volgens het omgevingsplan.