Plat dak vervangen en isoleren

Een platte dakbedekking gaat ongeveer twintig tot dertig jaar mee. Als die vervangen moet, komt de vraag of er meteen geïsoleerd wordt.

Dit artikel gaat over die combinatie: welke opbouw er dan ontstaat, wat er constructief bij komt kijken, welke details bepalend zijn, wat het kost, en waarom isoleren van binnenuit bij een plat dak de verkeerde route is.

Bij een plat dak ligt de opbouw van binnen naar buiten: de dakvloer, een dampremmende laag, de isolatie, en daarboven de waterdichte dakbedekking. Dat heet een warm dak: de constructie ligt aan de warme kant en blijft droog.

De dampremmende laag zit onder de isolatie. Zij houdt de vochtige binnenlucht uit het isolatiepakket. Zonder die laag condenseert vocht onder de dakbedekking en blijft het daar, want weg kan het niet.

Er bestaat ook het omgekeerd dak, waarbij de isolatie bovenop de dakbedekking ligt met ballast erop. Dat wordt toegepast waar de dakbedekking moet worden beschermd, en het stelt eigen eisen aan het isolatiemateriaal.

Wat er niet werkt, is isoleren aan de onderzijde. Dan wordt de dakvloer koud, terwijl de vochtige binnenlucht er nog steeds bij kan. Het condenspunt komt in de constructie te liggen en het vocht kan er niet uit, omdat de dakbedekking dampdicht is.

Afschot is het tweede dat bij een vervanging wordt geregeld. Water dat blijft staan, is op zichzelf geen lek, en het belast de constructie, versnelt veroudering en maakt elk toekomstig lek moeilijker te vinden. Afschot kan met isolatieplaten op afschot worden gemaakt.

Ten derde de randen. De opstand tegen een hogere muur, de dakrand, de aansluiting op de dakdoorvoeren en op de hemelwaterafvoer. Daar zit vrijwel elke lekkage.

Ten vierde de noodoverloop. Als de hemelwaterafvoer verstopt raakt, moet het water ergens weg voordat het gewicht een probleem wordt. Een noodoverloop door de dakrand is daarvoor de voorziening.

En ten slotte het gewicht. Een isolatiepakket met ballast of met een groendak legt extra last op de constructie. Bij een bestaand dak is dat een vraag die vooraf moet worden beantwoord.

Kijk of er water op het dak blijft staan na twee droge dagen. Dat wijst op te weinig afschot of op een doorbuiging.

Kijk naar blazen, plooien en scheuren in de bedekking, en naar naden die openstaan.

Kijk naar de dakrand: zit de afwerking vast, en staat de opstand hoog genoeg boven het dakvlak?

Kijk of er een noodoverloop is, en of die vrij is.

Kijk aan de binnenzijde naar het plafond: kringen, verkleuring en loszittend stucwerk wijzen op vocht in de constructie.

Zoek uit wanneer de bedekking is aangebracht, en of er een garantiebewijs is.

Vraag na of er ooit een isolatiepakket in zit, en hoe dik. Bij daken van vóór ongeveer 1975 is dat vaak niets.

Zelf doen: het dak beoordelen vanaf een raam of vanaf een dakkapel, en op plasvorming letten.

Zelf doen: uitzoeken wanneer de bedekking is aangebracht en of er garantie op zit.

Zelf doen: de hemelwaterafvoer en de noodoverloop vrijhouden.

Zelf doen: het plafond eronder controleren op kringen en verkleuring.

Zelf doen: offertes vergelijken op opbouw en niet op prijs: welke isolatiedikte, welke warmteweerstand, welk afschot en welke randafwerking.

Niet zelf doen: een platte dakbedekking aanbrengen.

Niet zelf doen: beoordelen of de constructie het extra gewicht draagt.

Wat je nooit moet doen: een plat dak van binnenuit isoleren omdat dat goedkoper lijkt. De dakbedekking is dampdicht, het vocht kan er niet uit, en de schade zie je pas als het hout of de vloer is aangetast.

Bij verbouw geldt het rechtens verkregen niveau als ondergrens, met een eis aan de warmteweerstand van het aangebrachte deel. Vervang je de bedekking, dan gelden er eisen zodra je de opbouw wijzigt.

Voor subsidie op dakisolatie gelden minimale waarden voor de warmteweerstand en vaak een minimaal aan te brengen oppervlak. Toets de voorwaarden vóór de opdracht.

Het vervangen van dakbedekking is doorgaans vergunningvrij. Een dakterras, een dakopbouw of een lichtkoepel kan dat niet zijn; toets het per adres.

Voor de afvoer van hemelwater gelden eisen aan de capaciteit en aan de noodafvoer. Een noodoverloop is geen extraatje maar een voorziening tegen instorting bij een verstopte afvoer.

Bij extra gewicht op een bestaande constructie geldt de eis van constructieve veiligheid. Ballast, een groendak of zonnepanelen op een plat dak vragen om een toets.

Bij een appartement is het dak gemeenschappelijk. Vervanging en isolatie zijn een zaak van de vereniging en horen in het meerjarenonderhoudsplan.

Voor werken op hoogte gelden de Arbowet en het Arbobesluit voor wie in opdracht werkt, met eisen aan randbeveiliging.