Warmtebeelden lezen: wat een thermografisch onderzoek wel en niet aantoont

Een warmtebeeldcamera laat oppervlaktetemperaturen zien in kleuren. Op zo'n beeld worden koudebruggen, ontbrekende isolatie, luchtlekken en lekkende leidingen zichtbaar op een manier die met het oog niet lukt.

Het beeld is overtuigend en het is tegelijk gemakkelijk verkeerd te lezen. Dit artikel gaat over wat een warmtebeeld werkelijk toont, onder welke omstandigheden het bruikbaar is, en welke conclusies je er wel en niet aan kunt verbinden.

Een warmtebeeldcamera meet infraroodstraling die een oppervlak uitzendt en vertaalt die naar een temperatuur. Hij meet dus oppervlaktetemperaturen en geen isolatiewaarden en geen vocht.

Wat je ziet zijn verschillen. Een koude plek op een binnenwand kan ontbrekende isolatie zijn, een koudebrug, een luchtlek, of een plek waar een kast tegenaan heeft gestaan.

De emissiviteit van het materiaal bepaalt hoeveel straling er wordt uitgezonden. Glanzende en metalen oppervlakken hebben een lage emissiviteit en die worden door de camera fout weergegeven. Een aluminium kozijn levert daardoor een onbruikbaar beeld.

Reflectie is de tweede valkuil. Een raam weerkaatst de omgeving, en een radiator die zich spiegelt in een glad oppervlak levert een warme plek die er niet is.

De omstandigheden bepalen of het onderzoek zin heeft. Er moet een voldoende groot temperatuurverschil tussen binnen en buiten zijn — richtwaarde ten minste tien tot vijftien graden — en er moet geen zon op de gevel hebben gestaan. Daarom wordt buiten in de winter en bij voorkeur voor zonsopgang gemeten.

Een luchtlek toont zich pas goed wanneer er onderdruk is. De combinatie van thermografie met een blowerdoortest maakt lekken zichtbaar die anders wegvallen.

Kijk of het onderzoek is uitgevoerd bij voldoende temperatuurverschil en of dat in het rapport staat.

Kijk of er zon op de gevel heeft gestaan in de uren voor de opname. Zonbelasting maakt een buitenopname onbruikbaar.

Kijk of de emissiviteit is ingesteld en of er is gecorrigeerd voor reflectie.

Kijk of er per beeld een gewone foto is bijgevoegd. Zonder referentiebeeld is een warmtebeeld niet te plaatsen.

Kijk naar de temperatuurschaal bij elk beeld. Een schaal van twee graden breed maakt van elke ruis een spectaculair patroon; dezelfde opname met een bredere schaal toont niets.

Kijk of de conclusies teruggrijpen op de bouwkundige situatie. Een koude streep op een plek waar een balklaag zit, is een constructiegegeven en geen gebrek.

Zelf doen: met een instapcamera of een opzetstuk op een telefoon koude plekken opsporen in de winter.

Zelf doen: een gewone foto maken bij elk warmtebeeld.

Zelf doen: meten bij voldoende temperatuurverschil en zonder zon op de gevel.

Zelf doen: dezelfde plek voor en na een isolatiemaatregel opnemen.

Zelf doen: de temperatuurschaal noteren bij elk beeld.

Niet zelf doen: conclusies trekken over glanzende of metalen oppervlakken.

Niet zelf doen: een rapport opstellen dat als bewijs moet dienen.

Wat je nooit moet doen: een koude plek automatisch als ontbrekende isolatie lezen. Een luchtlek, een koudebrug, een leiding en een reflectie zien er op het beeld hetzelfde uit.

Thermografie kent uitvoeringsrichtlijnen die eisen stellen aan de meetomstandigheden en aan de rapportage. Een rapport dat die omstandigheden niet vermeldt, is niet toetsbaar.

Er bestaat geen wettelijke verplichting tot thermografisch onderzoek bij een woning.

Bij nieuwbouw kan thermografie worden ingezet bij de oplevering, als hulpmiddel om gebreken aan te tonen. Sinds 1 januari 2024 geldt voor gevolgklasse 1 de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen, waarbij de kwaliteitsborger de bouw toetst; thermografie kan daarbij een van de middelen zijn.

Voor de omgekeerde bewijslast bij verborgen gebreken na oplevering geldt artikel 7:758 van het Burgerlijk Wetboek, sinds 1 januari 2024 ook voor verbouw. Een thermografisch rapport kan dienen als onderbouwing van een melding.

Voor het energielabel geldt NTA 8800, een rekenmethode op basis van opname. Een warmtebeeld is daarin geen invoergegeven.

Bij het uitvoeren van thermografie aan een gevel van een gebouw met meerdere woningen gelden de gebruikelijke regels rond privacy; richt de camera op het gebouw en niet naar binnen.