Zelf meten in huis: welke instrumenten zinvol zijn en welke niet

Veel discussies over een woning gaan over indrukken: het is vochtig, het tocht, het is te warm, er is te weinig ventilatie. Met een paar eenvoudige instrumenten worden die indrukken getallen, en getallen zijn te vergelijken en te delen.

Dit artikel gaat over de instrumenten die voor een bewoner zinvol zijn, over wat ze meten, over wat ze níét kunnen, en over de manier waarop je meet zodat het resultaat iets waard is.

Een hygrometer meet de relatieve luchtvochtigheid en de temperatuur. Dat is de basismeting voor vocht, schimmel en binnenklimaat, en zij kost bijna niets.

Een CO2-meter meet de koolstofdioxideconcentratie in de lucht. Die is een indicator voor de ventilatie: hoe hoger de waarde, hoe minder verse lucht er binnenkomt in verhouding tot het aantal mensen.

Een infraroodthermometer meet de oppervlaktetemperatuur op één punt. Daarmee vind je koude plekken op een wand of een vloer, en in combinatie met de luchtvochtigheid bepaal je of daar condensatie optreedt.

Een vochtmeter voor materialen bestaat in twee soorten: met pennen, die het elektrische geleidingsvermogen meet, en zonder pennen, die met een veld door het oppervlak heen kijkt. Beide geven een indicatie en geen absolute waarde.

Een luxmeter meet de verlichtingssterkte, een decibelmeter het geluidsniveau. Beide zijn nuttig om een probleem te objectiveren, en beide zijn in eenvoudige uitvoering onnauwkeurig.

Een warmtebeeldcamera brengt oppervlaktetemperaturen in beeld. Een instapmodel toont patronen; interpretatie is een vak apart.

Kijk waar je vraag over gaat. Vocht en schimmel vragen luchtvochtigheid en oppervlaktetemperatuur; ventilatie vraagt CO2; comfort vraagt temperatuur op meerdere hoogtes.

Kijk of je één moment of een verloop nodig hebt. Eén meting zegt weinig; een logger die elk kwartier meet, laat het patroon zien en dat is wat je wilt.

Kijk naar de plaats van de meting. Een hygrometer op een buitenmuur meet iets anders dan een in het midden van de kamer.

Kijk naar de omstandigheden. Meten met de ramen open, met de verwarming net aan, of met bezoek in huis geeft een waarde die niets betekent zonder die context erbij.

Kijk of het instrument is geijkt of ten minste vergeleken. Twee hygrometers naast elkaar leggen laat zien hoeveel ze afwijken.

Kijk of je meting reproduceerbaar is: zelfde plaats, zelfde tijdstip, zelfde omstandigheden.

Zelf doen: een hygrometer plaatsen in elke verblijfsruimte en de ochtendwaarde noteren.

Zelf doen: een CO2-meter in de slaapkamer of de woonkamer gebruiken om de ventilatie te beoordelen.

Zelf doen: met een infraroodthermometer koude plekken opsporen op wanden, vloeren en kozijnen.

Zelf doen: een logger een week laten draaien om een patroon te zien.

Zelf doen: metingen vastleggen met datum, plaats en omstandigheden.

Niet zelf doen: een geluidsmeting voor een procedure.

Niet zelf doen: een warmtebeeld interpreteren zonder kennis van emissiviteit en van de meetomstandigheden.

Wat je nooit moet doen: één meting op één moment gebruiken als bewijs. Het patroon is wat telt, en dat vraagt herhaling.

Eigen metingen hebben geen formele status. Voor een procedure — bij de Huurcommissie, bij een verzekeraar, bij de rechter — is doorgaans een meting door een deskundige nodig, uitgevoerd volgens een erkende methode.

Voor geluidsmetingen bestaan meetvoorschriften; een app op een telefoon voldoet daar niet aan en is voor een procedure onbruikbaar.

Voor luchtdichtheidsmetingen en voor thermografie bestaan uitvoeringsrichtlijnen die bepalen onder welke omstandigheden mag worden gemeten.

Voor het energielabel geldt NTA 8800; dat is een rekenmethode met opname en niet een meting van het feitelijke verbruik.

Bij een huurgeschil over vocht of ventilatie zal de Huurcommissie een eigen onderzoek doen; jouw metingen zijn dan ondersteunend materiaal en geen bewijs op zichzelf.

Eigen metingen zijn wel waardevol om een probleem aan te tonen en om het gesprek met een verhuurder, een VvE of een aannemer feitelijk te maken.