Tien tips voor duurzaam ontwerpen bij zelfbouw

De duurzaamste maatregelen aan een huis zijn de maatregelen die in het ontwerp zitten en niets kosten om te gebruiken. Deze tien tips gaan vóór de installaties.

1. Begin met de zon. Leefruimten op het zuiden en zuidwesten, slaapkamers en bergingen op het noorden. De oriëntatie van een huis bepaalt meer van het energiegebruik dan de ketel.

2. Ontwerp de zonwering mee. Een overstek, een luifel of een pergola met bladverliezende beplanting houdt de hoge zomerzon buiten en laat de lage winterzon binnen. Zonwering die je later toevoegt, is altijd een compromis.

3. Compact bouwen. Elke uitstulping, erker en dakkapel vergroot het geveloppervlak per kuub inhoud, en gevel is waar warmte weglekt. Een eenvoudige vorm isoleert beter dan een ingewikkelde met dezelfde isolatie.

4. Isoleer eerst, installeer daarna. Een schil die weinig warmte verliest, vraagt een kleine installatie. Wie de installatie kiest vóór de schil vaststaat, koopt te groot.

5. Gebruik massa waar de zon komt. Een stenen vloer of een zware wand achter een zuidraam neemt overdag warmte op en geeft die 's nachts af; het vlakt de temperatuur uit zonder techniek.

6. Ontwerp de ventilatie als route, niet als toestel. Ramen tegenover elkaar, een bovenlicht dat open kan, een trappenhuis dat als schoorsteen werkt: een huis dat in de zomernacht kan doorspoelen, hoeft niet gekoeld.

7. Haal daglicht van boven. Een dakraam of een lichtstraat brengt twee tot drie keer zoveel licht als hetzelfde glasoppervlak in de gevel, en het scheelt lampen overdag.

8. Houd het leidingwerk kort. Een technische ruimte in het midden van het huis, dicht bij keuken en badkamer, scheelt meters warmwaterleiding, wachttijd aan de kraan en warmteverlies.

9. Kies materialen op levensduur en herkomst. Hout, kalk, leem en cellulose slaan koolstof op of kosten weinig energie om te maken; wat lang meegaat en te repareren is, hoeft niet vervangen.

10. Ontwerp voor later. Leidingen bereikbaar, wanden verplaatsbaar, een slaapkamer en een badkamer op de begane grond mogelijk. Een huis dat kan veranderen, wordt niet gesloopt.

Wat je nooit doet: een ontwerp maken en daarna duurzaamheid toevoegen. Wat er in het ontwerp niet in zit, komt er later alleen tegen hoge kosten in.