Condens op je ramen: binnen, buiten of ertussen

Condens op glas komt op drie plekken voor, en elk betekent iets anders. Aan de binnenzijde: de luchtvochtigheid is hoog ten opzichte van de raamtemperatuur. Aan de buitenzijde: het glas isoleert goed en dat is een gunstig teken. Tussen de glasbladen: de ruit is lek en moet worden vervangen.

Dat onderscheid is de kern van dit artikel, want de drie vragen om totaal verschillende maatregelen, en de tweede vraagt om helemaal niets.

Glas is doorgaans het koudste oppervlak in een verwarmde ruimte. Bij enkel glas ligt de binnentemperatuur van de ruit in de winter rond de zes graden, bij dubbel glas rond de veertien, bij HR-plus-plus rond de zestien en bij driedubbel glas rond de zeventien.

Zodra de binnenlucht in aanraking komt met een oppervlak dat kouder is dan het dauwpunt, slaat de damp neer. Bij twintig graden en zestig procent luchtvochtigheid ligt het dauwpunt rond twaalf graden; dan beslaat enkel glas en dubbel glas uit de jaren tachtig, en modern glas niet.

Condens aan de buitenzijde ontstaat bij helder, windstil weer in het najaar en voorjaar. Het glas straalt warmte uit naar de heldere hemel en koelt daardoor onder de buitentemperatuur af, tot onder het dauwpunt van de buitenlucht. Dat gebeurt alleen bij goed isolerend glas, want daar wordt de buitenruit niet meer van binnenuit opgewarmd. Het is dus een teken dat het glas doet wat het moet doen.

Condens tussen de bladen betekent dat de randafdichting van de isolerende beglazing is doorgelaten. Het droogmiddel in de afstandhouder is verzadigd, en er komt vochtige lucht in de spouw. De isolerende werking is dan grotendeels verdwenen.

Veeg met je vinger. Zit het vocht aan de kamerzijde, dan is het binnencondens. Zit het aan de buitenzijde en kun je het van binnenuit niet wegvegen, dan is het buitencondens. Zit het ertussen en kun je het van geen van beide zijden bereiken, dan is de ruit lek.

Binnencondens verschijnt onderaan de ruit en in de hoeken, waar de rand het koudst is. Het gebeurt in het stookseizoen, in de ochtend, en het meest in de slaapkamer en in de keuken.

Buitencondens verschijnt op heldere ochtenden in het najaar en het voorjaar, aan de buitenzijde, meestal op de ramen die niet onder een overstek zitten en die naar de heldere hemel kijken. Het trekt weg zodra de zon erop komt.

Condens tussen de bladen laat na verloop van tijd een blijvende waas of een kringspoor achter, dat ook bij droog weer zichtbaar blijft.

Meet bij binnencondens de luchtvochtigheid en de oppervlaktetemperatuur van het glas. Die twee getallen samen vertellen of het probleem bij de lucht of bij het glas zit.

Zelf doen: het onderscheid maken tussen binnen, buiten en tussen de bladen. Dat is de hele diagnose.

Zelf doen: bij binnencondens de luchtvochtigheid verlagen: ventileren, badkamerdeur dicht, wasgoed niet binnen drogen, en de ventilatie controleren met de papiertest.

Zelf doen: gordijnen en jaloezieën overdag open laten en 's nachts niet strak tot op de vensterbank sluiten; een dicht gordijn koelt de ruit verder af.

Zelf doen: de afstandhouder aflezen; daar staat vaak het productiejaar van de ruit.

Niet zelf doen: een lekke ruit vervangen in een kozijn met beglazingssponning en kit; dat is glaszettersvakwerk.

Niet zelf doen: beoordelen of een kozijn geschikt is voor dikker glas.

Wat je nooit moet doen: goed isolerend glas vervangen wegens buitencondens. Dat is precies het glas dat je wilt hebben.

Op isolerende beglazing zit doorgaans een fabrieksgarantie tegen doorslag van de randafdichting, gebruikelijk tien jaar. Bewaar de factuur en de datum; zonder die gegevens is de garantie niet in te roepen.

Voor nieuwbouw geldt een maximale U-waarde voor ramen uit het Besluit bouwwerken leefomgeving. Voor verbouw gelden de verbouwvoorschriften.

Voor subsidie op glasvervanging gelden minimumeisen aan de U-waarde en aan het aantal vierkante meters, en soms de eis dat er een tweede maatregel wordt uitgevoerd. Controleer bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland.

Bij een appartement is de beglazing niet altijd privé. De splitsingsakte bepaalt of het glas van de eigenaar is of van de vereniging; bij een lekke ruit is dat de eerste vraag.

Bij een monument of in een beschermd stadsgezicht kan vervanging van glas vergunningplichtig zijn, zeker bij glas-in-lood of bij historisch getrokken glas.