Toegankelijkheid in een wooncomplex

Over de route van de straat naar de voordeur, en over wat er gebeurt als die route niet meer past bij de mensen die hem gebruiken.

Complexen verouderen met hun bewoners mee. Een galerijflat uit 1970 die is opgeleverd voor jonge gezinnen, huisvest vijftig jaar later mensen met een rollator, een rolstoel of een scootmobiel. De drempels, de deuren en de bergingen zijn niet meegegroeid.

Toegankelijkheid en brandveiligheid botsen op één punt: waar staat het ding? Een scootmobiel in een trappenhuis is brandlast op een vluchtroute. Buiten laten staan is diefstalgevoelig en vaak onmogelijk om te laden. Dat conflict is echt, en het is niet met een verbod opgelost.

En de kleinste maatregelen leveren het meeste op. Een deurautomaat, een drempel weg, een lift die netjes op vloerniveau stopt, betere verlichting: dat is samen minder geld dan één moderniseringsronde en het verschil is dagelijks merkbaar.

De toegankelijkheid van een complex is de optelsom van een reeks kleine hindernissen. Elk daarvan is op zichzelf te nemen; samen bepalen ze of iemand zelfstandig thuis kan blijven wonen.

De route. Van parkeerplaats of straat naar de entree: hoogteverschillen, een stoeprand, een hellingbaan die te steil is, een pad dat te smal is voor een rolstoel.

De entreedeur. Zwaar, met een dranger die stevig is afgesteld, met een drempel en met een belpaneel op een hoogte die vanaf zithoogte niet bereikbaar is.

De lift. Afmetingen van de kooi, de hoogte van de bediening, het nauwkeurig stoppen op vloerniveau, en de vraag of een brancard of een scootmobiel erin past.

Het stallen en laden. Een scootmobiel moet ergens staan en aan de lader kunnen. Waar dat niet is geregeld, komt hij in de gang, in het trappenhuis of in de lifthal — precies waar hij niet mag staan.

De woning zelf valt buiten het gemeenschappelijke deel, maar de aanpassingen daar lopen via een andere route: de gemeentelijke voorziening voor woningaanpassingen.

Bij seniorencomplexen komt daar een extra laag bij: hulpdiensten en thuiszorg moeten binnen kunnen komen, ook 's nachts, en dat vraagt afspraken over sleutels, codes of een sleutelkluis.

Loop de route zelf, en doe het een keer met een rollator of een kinderwagen. Dat is de snelste manier om te zien waar het knelt.

Meet de vrije doorgang van deuren en gangen, en let op de plek waar twee hindernissen samenkomen — een drempel vlak achter een deur die naar je toe opent.

Kijk waar scootmobiels nu staan. Dat is een feitelijke inventarisatie en meteen de agenda: elke scootmobiel in een gang is een probleem dat op de oplossing wacht.

Kijk of er ergens kan worden geladen zonder verlengsnoer over een looproute.

Test de entreedeur op sluitkracht en drempel. Kan iemand met een rollator hem openen en tegelijk doorlopen?

Vraag naar de afspraken met thuiszorg en hulpdiensten over toegang buiten kantooruren.

Zelf. De route lopen en de knelpunten fotograferen. De scootmobiels tellen en noteren waar ze staan en waar ze laden. De vrije doorgang meten.

Zelf, als bestuur. Een stallingsplek zoeken vóór je een verbod uitvaardigt, en de gemeente vragen wat er mogelijk is aan bijdragen voor gemeenschappelijke ruimten.

Niet zelf. Hellingbanen aanleggen, drempels weghalen bij een constructie of een deurautomaat monteren. En niet: een scootmobiel gedogen in een trappenhuis omdat er nog geen alternatief is; regel een tijdelijke plek en leg vast dat die tijdelijk is.

De bouwregelgeving stelt eisen aan toegankelijkheid bij nieuwbouw en ingrijpende verbouwing, onder meer aan toegankelijke routes en aan de aanwezigheid van een lift boven bepaalde hoogtes. Voor bestaande bouw gelden die eisen niet met terugwerkende kracht.

Een vluchtroute moet vrij blijven. Scootmobiels, rollators en fietsen in een trappenhuis, een galerij of een lifthal zijn daarom niet toegestaan, hoe begrijpelijk de reden ook is. Dat maakt het regelen van een stallingsplek geen luxe maar de voorwaarde om te kunnen handhaven.

Aanpassingen in de eigen woning lopen via de gemeentelijke voorziening voor woningaanpassing; aanpassingen in de gemeenschappelijke ruimten zijn een zaak van de vereniging, en soms is een gemeentelijke bijdrage mogelijk. Die twee sporen worden vaak door elkaar gehaald, waardoor een aanvraag bij het verkeerde loket landt.

Het huishoudelijk reglement kan het gebruik van gemeenschappelijke ruimten regelen, maar het kan geen route toestaan die in strijd is met de gebruikseisen voor vluchtroutes.

Voor verhuurde woningen geldt dat een verhuurder aanpassingen in gemeenschappelijke ruimten niet zelfstandig kan doorvoeren in een gesplitst complex; dat loopt via de vereniging.