Gevelbekleding: hout, vezelcement en steenstrips

Een gevel bekleden gebeurt om drie redenen: het uiterlijk veranderen, een verweerde gevel afdekken, of isolatie aan de buitenzijde aanbrengen en die afwerken. Alle drie zijn legitiem, maar ze stellen verschillende eisen.

Dit artikel gaat over de gangbare systemen — houten delen, vezelcementplaten en steenstrips op isolatie — en over het detail dat bij alle drie bepalend is: kan de constructie erachter drogen?

Een bekleding is een regenscherm, geen waterdichte huid. Er komt altijd wat water achter, door naden, door slagregen en door capillaire werking. Dat is geen fout; het systeem is erop gebouwd. Voorwaarde is dat het water weg kan en dat de spouw erachter ventileert.

Bij houten en vezelcement bekleding zit er daarom een achterconstructie van regels waarop de delen worden bevestigd, met een geventileerde spouw ertussen. Die spouw is open aan onder- en bovenzijde. Wordt hij dichtgezet — bijvoorbeeld met een strakke afwerkrand onderaan — dan blijft vocht staan en rot het hout of het regelwerk.

Bij steenstrips op buitengevelisolatie ligt het anders. Daar zit geen spouw: de isolatie wordt verlijmd op de bestaande gevel, gewapend met een mortellaag en gaas, en daarop komen de strips. Het systeem is dampopen bedoeld, en dat vraagt dat alle onderdelen bij elkaar horen. Combineer je componenten van verschillende leveranciers, dan klopt de dampdiffusie niet meer en ontstaat vocht tussen isolatie en gevel.

De meest voorkomende schadebeelden zijn dan ook voorspelbaar: rot achter houten bekleding waar de spouw is dichtgezet, en onthechting of scheurvorming bij steenstrips waar het systeem niet als geheel is toegepast.

Bij houten bekleding: kijk naar de onderzijde van de delen en naar de kopse kanten. Daar begint verval. Zwarte verkleuring en zachte plekken bij het inprikken zijn het signaal. Controleer of de spouw onderaan open is; vaak is er een insectengaas dat is dichtgeslibd.

Bij vezelcement: let op scheurtjes rond bevestigingspunten. Te strak vastgeschroefd plaatmateriaal kan niet werken en scheurt.

Bij steenstrips: klop het vlak af. Waar het hol klinkt, is de laag onthecht. Kijk naar scheuren die door meerdere strips en de voeg heen lopen: dat wijst op beweging in de onderlaag. Verticale scheuren op regelmatige afstand kunnen wijzen op naden in de isolatieplaten die niet zijn gewapend.

Bij alle drie: kijk naar de aansluitingen. Rond kozijnen, bij de dakrand en bij het maaiveld gaat het het vaakst mis. Een bekleding die tot op de grond doorloopt, zuigt water op.

Zelf doen: de onderzijde van houten delen inprikken, de ventilatieopeningen onderaan controleren en vrijmaken, en het vlak afkloppen op holklinkende plekken bij steenstrips.

Zelf doen: een enkele beschadigde plank of plaat vervangen, mits het systeem daarop is ingericht en je de bevestiging kunt reproduceren.

Niet zelf doen: een volledige gevelbekleding aanbrengen. De achterconstructie, de spouwventilatie en de aansluitingen bij kozijn, dakrand en maaiveld bepalen of het twintig jaar meegaat of vijf.

Niet zelf doen: buitengevelisolatie. Dat is een systeem waarvan alle onderdelen op elkaar zijn afgestemd en waarvan de garantie aan de voorgeschreven opbouw hangt.

Wat je vooral niet doet: een bekleding tot op de grond laten doorlopen, of de onderste ventilatieopening dichtzetten omdat er ongedierte in kruipt. Gebruik daar een rooster dat wel lucht doorlaat.

Bij buitengevelisolatie verandert het uiterlijk van de woning. Dat is in veel gevallen vergunningplichtig, zeker aan de voorgevel, in een beschermd stadsgezicht of bij een monument. Controleer je adres via het Omgevingsloket voordat je opdracht geeft.

Vervang of vernieuw je een gevel, dan gelden de isolatie-eisen uit het Besluit bouwwerken leefomgeving voor het vernieuwde deel.

Voor brandveiligheid van gevels gelden eisen die met de bouwhoogte toenemen. Bij gestapelde bouw is dit een reëel aandachtspunt: de brandvoortplanting langs een gevel met brandbare isolatie of bekleding is een bekend risico. Vraag bij een appartementengebouw expliciet naar de brandklasse van het toegepaste systeem.

Bij een VvE is de gevel gemeenschappelijk. Bekleding aanbrengen is een besluit van de vergadering, ook als het maar één woning betreft.

Bij rijtjeswoningen loopt de gevel door; overleg met de buren over uitstraling en over de aansluiting.