Hoe breed moet een deur zijn voor een rollator of rolstoel?

Waarom dat zo is

De vrije doorgang van een deur is de breedte die overblijft als de deur open staat: de dagmaat van het kozijn min de dikte van de deur en het beslag dat in de opening blijft, in de praktijk zes tot acht centimeter minder dan de deurbreedte bij een deur die negentig graden open kan, en meer als de deur niet verder open kan door een muur of een radiator. Een rollator is zestig tot zeventig centimeter breed; met de handen aan de grepen en een beetje speling om niet tegen het kozijn te stoten heeft hij zeventig centimeter nodig en werkt tachtig prettig. Een rolstoel is zestig tot zeventig centimeter breed met de handen aan de wielen erbuiten; recht door een deur gaat het met tachtig, maar wie vanuit een gang moet draaien om een deur in te gaan, heeft vijfentachtig tot negentig nodig en een gang van minstens een meter tien breed.

De regels voor nieuwe woningen schrijven voor de toegang tot verblijfsruimten, toilet en badruimte een vrije doorgang van minstens vijfentachtig centimeter voor en een vrije hoogte van twee meter dertig, met een toegankelijkheidssector die voor de voordeur en de route naar die ruimten ook geldt; oudere woningen hoeven daar niet aan te voldoen en hebben vaak deuren van drieëntachtig centimeter voor kamers en drieënzeventig voor toilet en badkamer. Een woning uit 1975 heeft meestal die maten: de kamers zijn met een rollator te bereiken en met een rolstoel net, het toilet en de badkamer niet.

Een deur verbreden is werk aan het kozijn en de wand: de sparing wordt vergroot, een nieuw kozijn en een bredere deur worden geplaatst, en bij een dragende wand komt er een nieuwe latei; in een lichte scheidingswand is het een dag werk, in een dragende muur een klus met een constructeur. Alternatieven zijn er: een deur die verder dan negentig graden open kan door het kozijn of de aanslag aan te passen wint enkele centimeters, scharnieren die de deur uit de opening zwaaien, verspringende scharnieren, winnen vijf tot zeven centimeter zonder het kozijn te veranderen, en een schuifdeur die voor de wand loopt geeft de volle dagmaat. Het weghalen van de deur zelf is de goedkoopste oplossing voor een deur die toch niet dicht hoeft.

Naast de breedte zijn er de drempels en de ruimte. Een drempel van meer dan twee centimeter is een hindernis voor een rollator en een barrière voor een rolstoel; drempels tussen kamers verwijderen en de buitendrempel voorzien van een drempelhulp met een flauwe helling zijn de eerste ingrepen. Om een deur te openen heeft iemand met een rollator of rolstoel ruimte naast de kruk nodig, aan de kant waar de deur naartoe draait minstens vijftig centimeter, om niet door de deur te worden geraakt; en een deur die naar de gang draait in plaats van de kamer in, laat de kamer vrij en is bij een val van buiten te openen. De voordeur en de deur naar de tuin hebben dezelfde eisen, met daarbij de buitendrempel en het niveauverschil.

Wat je nu kunt doen

Meet de vrije doorgang van elke deur op de route: voordeur, gang, woonkamer, keuken, slaapkamer, toilet en badkamer, met de deur zo ver open als hij kan, en noteer ook de drempels en de breedte van de gang.

Maak een lijst: alles onder zeventig centimeter is voor de rollator een probleem, alles onder tachtig voor een rolstoel; toilet- en badkamerdeuren staan bovenaan.

Begin met de goedkope ingrepen: drempels verwijderen of een drempelhulp plaatsen, verspringende scharnieren op deuren die net te krap zijn, een deur weghalen waar hij niet nodig is en een deur naar de gang laten draaien.

Laat deuren naar toilet en badkamer verbreden tot een vrije doorgang van minstens tachtig en liever vijfentachtig centimeter, met een schuifdeur waar de ruimte in de gang het toelaat.

Controleer de ruimte naast de kruk en de draaicirkel voor de deur, een meter vijftig voor een rolstoel, en verplaats zo nodig een radiator of een kast.

Vraag bij de gemeente of de aanpassingen via de Wmo kunnen worden vergoed en overleg met een ergotherapeut over welke deuren echt nodig zijn; niet elke deur hoeft breed.