Waarom tocht mijn stolpraam in het midden?

Waarom dat zo is

Een stolpraam of stolpdeur bestaat uit twee draaiende vleugels die in het midden tegen elkaar aan sluiten. Er zit geen middenstijl in het kozijn, en dat is de bedoeling: open is de hele breedte vrij. Om de naad in het midden dicht te krijgen, heeft een van de vleugels een stolpstijl of stolpnaald: een lat die aan de sluitzijde van die vleugel zit en over de naad heen valt, zodat de andere vleugel er van binnen tegenaan sluit. De ene vleugel is daardoor de gaande vleugel, die je gewoon opent, en de andere de staande vleugel, die eerst moet worden ontgrendeld met een espagnolet of kantschuiven boven en onder.

De constructie is gevoelig omdat de middennaad geen vaste aanslag heeft. Bij een gewoon raam sluit de vleugel tegen het kozijn, dat niet beweegt. Bij een stolpraam sluiten twee bewegende delen tegen elkaar. Elk van de twee kan zakken, kromtrekken of uitzetten, en elke afwijking wordt in het midden zichtbaar. Een vleugel die op de scharnieren is gaan hangen, zakt aan de sluitzijde: de stolpstijl komt schuin te staan, boven ontstaat een kier en onder klemt hij tegen de andere vleugel. Hout dat in de winter opzwelt, maakt de vleugels breder en laat ze klemmen; in de zomer krimpen ze en ontstaat de kier. Een espagnolet die niet meer goed vergrendelt, laat de staande vleugel een millimeter geven, en dan sluit de gaande vleugel niet meer aan.

De tochtstrip in de middennaad is de tweede oorzaak. Hij zit op de stolpstijl of in een groef in een van de vleugels en moet de naad afdichten als de vleugels gesloten zijn. Bij een oud stolpraam is hij vaak versleten, platgedrukt of helemaal afwezig, en dan is de naad open, hoe goed de vleugels ook hangen.

Een vaste middenstijl zou de zwakte wegnemen, en het gebeurt ook, maar het maakt van het stolpraam twee gewone ramen. Het kozijn krijgt een stijl, de stolpstijl van de vleugel gaat eraf, en de sluitingen veranderen. Het is werk voor een timmerman, en het verandert het uiterlijk van de gevel. Voor een raam is de doorgang meestal niet belangrijk en kan het een oplossing zijn; bij stolpdeuren naar de tuin is de brede opening juist het doel en is bijstellen de betere weg.

Wat je nu kunt doen

Kijk bij gesloten ramen van binnen naar de middennaad: is de kier boven breder dan onder, dan hangt een vleugel. Kijk welke: sluit ze een voor een en zie welke vleugel niet meer evenwijdig aan het kozijn staat.

Laat de scharnieren bijstellen of de vleugel liften; bij moderne scharnieren kan dat met een stelschroef, bij oude paumelles met een ring of door het scharnier te verplaatsen. Reken op € 100 tot 250 voor het bijstellen van een stolpraam door een timmerman.

Vervang de tochtstrip in de middennaad en rondom door een strip die in een groef zit; opgeplakte strips zitten binnen een jaar los.

Controleer de espagnolet of de kantschuiven van de staande vleugel: sluiten ze strak, dan blijft de vleugel op zijn plaats. Zo niet, laat de sluitplaten verplaatsen.

Laat de vleugels schilderen of het schilderwerk herstellen als het hout werkt; kaal hout neemt vocht op en zwelt, en dat is waar het klemmen in de winter van komt.