Wat je met een tochtige woning doet vóór je kozijnen vervangt

Begin met opsporen, want zonder dat is elke maatregel een gok. Kies een koude, winderige dag en loop met een aangestoken en weer uitgeblazen lucifer, een wierookstokje of een stukje toiletpapier langs alles wat een naad heeft. De rook of het papier beweegt waar er lucht doorheen komt.

Waar je langsgaat, in de volgorde waarin het meestal iets oplevert:

De omtrek van het draaiende deel van ramen en deuren. Dit is de meest voorkomende plek en hij is met afstellen en met nieuwe rubbers op te lossen, zonder dat er iets wordt vervangen.

De aansluiting van het kozijn op de muur, achter de aftimmering. Bij oudere woningen zit daar vaak niets. Een aftimmerlat losnemen en de naad daarachter dichten met een luchtdichte band of met een geschikt schuim, is een klus per raam van een half uur.

De brievenbus en de voordeur. Een brievenbus zonder borstel is een permanent gat in de gevel. Een borstelset kost weinig en scheelt merkbaar.

Het kruipluik en de meterkast. Beide staan in verbinding met onverwarmde ruimte, en beide zijn zelden afgedicht.

Doorvoeren in buitenmuren: de afvoer van de wasemkap, de leidingdoorvoer van een airco of warmtepomp, een buitenkraan, kabels. Elk daarvan is een gat dat ooit is geboord en zelden goed is afgedicht.

De rolluikkast, als die er is. Bij een ingebouwde kast is dat vaak het grootste luchtlek van het hele raam.

En de aansluiting van de vloer op de gevel, achter de plint. Bij een houten vloer is dat een reële luchtstroom vanuit de kruipruimte.

Wat die lijst laat zien: het merendeel van de tocht komt niet door het kozijn maar langs het kozijn en via andere openingen. Nieuwe kozijnen lossen het eerste op en het tweede niet.

Wat het kost: tochtstrips, borstels, luchtdichte band en wat schuim zijn bij elkaar een bedrag in de orde van een paar tientjes tot enkele honderden euro's voor een hele woning, plus een paar weekenden werk. Kozijnvervanging is een orde van grootte anders.

Er is één voorwaarde die je daarbij nooit mag overslaan, en die is dezelfde als bij isoleren. Een woning die je dichtmaakt, moet ventileren. Ga dus niet alle kieren dichten zonder te controleren of de mechanische afzuiging werkt en of er toevoer is via roosters. Doe eerst de papiertest bij het ventiel in de badkamer; als daar niets zuigt, is dat de eerste klus.

En één maatregel die je juist niet dicht moet maken: de ventilatieroosters in de kozijnen en de stootvoegen in de gevel. Die zien er uit als kieren en ze zijn functioneel.

Wanneer vervanging alsnog de juiste route is:

Als het hout aantoonbaar is aangetast en herstel niet meer uitkomt.

Als het enkel glas is en het kozijn de sponning voor isolatieglas niet biedt.

Als het kozijn zo is vervormd dat afstellen niet meer helpt.

En als het toch meelift met gevelonderhoud waarvoor er een steiger komt.

Wat het uitstellen oplevert, is meer dan geld: tijd om te bepalen wat je werkelijk wilt. Een kozijnvervanging die je onder tochtdruk in november regelt, is een andere beslissing dan een die je in het voorjaar voorbereidt met drie offertes en een uitgewerkte specificatie.

Beeld en bijschriften

Aanbevolen: de zeven plekken waar de lucht binnenkomt, op volgorde van opbrengst.

Aanvullend beeld: een losgenomen aftimmerlat met de open naad erachter.

Ventilatieroosters en stootvoegen die eruitzien als kieren en functioneel zijn.

De kosten van kierdichting naast die van kozijnvervanging.

Veelgestelde vragen

Waarmee begin ik? Met opsporen: een uitgeblazen lucifer of een stukje papier langs alles met een naad.

Waar levert het meestal het meeste op? Bij de omtrek van het draaiende deel, met afstellen en nieuwe rubbers.

Wat zit er achter de aftimmering? Bij oudere woningen vaak niets; die naad is te dichten in een half uur per raam.

Welke plekken worden vergeten? Brievenbus, kruipluik, meterkast, doorvoeren, rolluikkast en de plint.

Wat kost het? Enkele tientjes tot honderden euro's voor een hele woning, plus een paar weekenden.

Welke voorwaarde geldt altijd? Dat de ventilatie werkt; doe eerst de papiertest bij het ventiel.

Wanneer is vervangen alsnog juist? Bij aangetast hout, bij enkel glas zonder passende sponning, of bij een meeliftmoment.