Waarom valt de straal van mijn douche terug als er een tweede kraan opengaat?

Waarom dat zo is

Water dat stilstaat in een leiding heeft overal dezelfde druk, de druk die het waterbedrijf levert, meestal tussen twee en vier bar. Zodra een kraan opengaat en het water gaat stromen, wrijft het langs de wand van de leiding en verliest het onderweg druk. Hoeveel, hangt af van de snelheid van het water en van de leiding: een dunne leiding geeft bij dezelfde hoeveelheid water een veel hogere snelheid en dus veel meer verlies, en dat verlies groeit kwadratisch met de hoeveelheid. Twee keer zoveel water door dezelfde leiding kost vier keer zoveel druk. Elke bocht, elk T-stuk, elke kraan en elke terugslagklep telt daar bovenop als een stuk extra leiding.

Wat bij de douche aankomt, is de druk aan de meter min het verlies onderweg min de hoogte: elke meter dat de douche hoger ligt dan de meter kost een tiende bar. Bij één kraan open is het verlies klein en is de straal goed. Gaat beneden een tweede kraan open op dezelfde leiding, dan moet er meer water door het gemeenschappelijke deel, het verlies daar springt omhoog, en de douche, aan het einde en bovenaan, houdt het minst over. Een toilet dat vult trekt kort een grote hoeveelheid, en dat merk je onder de douche als een dip van een halve minuut.

De leidingdiameter is dus de sleutel. In veel woningen loopt een leiding van vijftien millimeter buitenmaat van de meter naar alles, met aftakkingen van twaalf of tien millimeter. Voor een keuken en een toilet is dat genoeg; voor een douche met een grote regendouchekop en een tweede tappunt tegelijk niet. Nieuwere woningen hebben daarom een verdeler bij de meter met een eigen leiding per tappunt, zodat de douche niet deelt met de keuken.

Kalk verergert het. In gebieden met hard water zet kalk zich af aan de binnenkant van leidingen, vooral in warmwaterleidingen en bij vernauwingen, en een leiding die van binnen half dicht zit, gedraagt zich als een veel dunnere leiding. Oude stalen leidingen slibben ook dicht met roest. Het probleem groeit dan met de jaren, en het is vaak de warmwaterkant die het eerst opvalt, omdat het water daar warmer is en kalk sneller neerslaat.

Een drukverhogingspomp verhoogt de druk aan het begin, en dat helpt als de druk aan de meter echt te laag is, bijvoorbeeld op een hoge verdieping of aan het einde van een lang net. Maar hij verandert niets aan het verlies in een te dunne leiding, en met een hogere druk door een krappe leiding jaag je het water alleen harder, met meer geruis, en de dip blijft. Het waterbedrijf stelt bovendien eisen aan pompen op de drinkwaterinstallatie.

Minder water is niet altijd beter: een doorstroombegrenzer in de douchekop verkleint de hoeveelheid en verkleint daarmee ook het drukverlies in de leiding, zodat de straal minder inzakt bij een tweede kraan. Maar hij lost de oorzaak niet op, en bij een combiketel kan een te kleine doorstroming de ketel laten pendelen.

Wat je nu kunt doen

Laat de loodgieter de druk aan de meter meten met een manometer, met alle kranen dicht en met de douche en de keukenkraan open. Is de statische druk boven twee bar en zakt hij fors bij twee open kranen, dan zit het probleem in de leiding.

Laat de leidingloop bekijken: welke leiding voedt de douche, welke diameter, en met wat deelt zij. Vaak is een eigen leiding van de meter naar de badkamer, of het verdikken van het gemeenschappelijke stuk, de oplossing. Reken op € 400 tot 1.200 afhankelijk van de afstand en het hak- en breekwerk.

Laat bij hard water en een oude installatie een stuk leiding openmaken op een bereikbare plek om te zien of hij is dichtgeslibd; een verkalkt of verroest stuk vervangen lost het dan op.

Controleer de kleine dingen eerst: een dichtgeslibde zeef in de douchekraan of de inlaatcombinatie van de boiler, een terugslagklep die half sluit, en een hoofdkraan die niet helemaal open staat.

Overweeg een drukverhogingspomp alleen als de statische druk aan de meter onder de anderhalve bar ligt, en vraag dan eerst het waterbedrijf naar de oorzaak en de voorwaarden.