Waterdruk in huis en wat hem bepaalt

Een douche die inzakt als er beneden een kraan opengaat, een kraan die sputtert, een wasmachine die lang vult: dat wordt "te weinig waterdruk" genoemd. Meestal is de druk in orde en is de doorstroming dat niet.

Dit artikel gaat over dat verschil: waar de druk vandaan komt, wat hem onderweg verlaagt, hoe je meet, en wat je eraan kunt doen.

Het drinkwaterbedrijf levert water op de aansluiting met een druk die per gebied verschilt en die binnen een bandbreedte wordt gehouden. Die druk is bij de meeste woningen ruim voldoende voor normaal gebruik.

Wat er daarna gebeurt, bepaalt wat er uit de kraan komt. Zodra er water stroomt, ontstaat er drukverlies over de leiding. Dat verlies hangt af van vier dingen: de diameter, de lengte, het aantal bochten en verbindingen, en de snelheid van het water.

Diameter weegt het zwaarst. Een leiding die één maat kleiner is, geeft een fors groter verlies bij dezelfde doorstroming. Dat is de reden dat een lange aftakking in dunne leiding naar een badkamer op zolder een probleem geeft dat je op de begane grond niet hebt.

Hoogte is de tweede. Water omhoog brengen kost druk: ongeveer een tiende bar per meter hoogte. Drie verdiepingen kosten dus al een merkbaar deel van wat er binnenkomt.

De derde is gelijktijdig gebruik. Twee tappunten tegelijk verdelen de doorstroming, en het drukverlies loopt sterker op dan evenredig. Dat verklaart de douche die inzakt als de wasmachine gaat vullen.

De vierde is vernauwing. Kalkaanslag in oude leidingen, een verstopte perlator, een dichtgeslibde filter in een kraan of in de watermeter, of een deels gesloten hoofdkraan die na werkzaamheden nooit helemaal is opengedraaid.

En dan is er de cv-installatie, die vaak met dit onderwerp wordt verward. De druk op de cv-manometer heeft niets met je drinkwater te maken; dat is een gesloten systeem met een eigen druk.

Meet de statische druk: sluit alle kranen, schroef een drukmeter op de wasmachinekraan en lees af. Dat is de druk zonder stroming.

Meet de doorstroming: houd een emmer van tien liter onder de kraan en klok hoe lang vullen duurt. Dat getal zegt meer dan de druk.

Doe beide metingen op verschillende punten: beneden, boven, en bij het verst gelegen tappunt.

Kijk of de klacht er altijd is of alleen bij gelijktijdig gebruik. Alleen bij gelijktijdig gebruik wijst op de leiding; altijd wijst op een vernauwing of op de aansluiting.

Draai de perlator van de kraan en spoel hem uit. Bij een enkele kraan met een slechte straal is dat vaak het hele verhaal.

Controleer of de hoofdkraan volledig open staat, en of de afsluiter bij de meter dat ook is.

Kijk hoe oud de leidingen zijn en waarvan ze zijn. Verzinkt staal uit oudere woningen slibt van binnen dicht.

Zelf doen: de statische druk meten met een drukmeter op de wasmachinekraan.

Zelf doen: de emmertest doen op meerdere tappunten.

Zelf doen: perlators uitspoelen of vervangen.

Zelf doen: controleren of alle afsluiters volledig open staan.

Zelf doen: vaststellen of de klacht alleen bij gelijktijdig gebruik optreedt.

Niet zelf doen: een drukverhogingsinstallatie aansluiten op de drinkwaterinstallatie.

Niet zelf doen: leidingwerk vergroten zonder de gevolgen voor de rest van de installatie te kennen.

Wat je nooit moet doen: een pomp plaatsen zonder te hebben gemeten. Bij een doorstromingsprobleem verplaatst een pomp de klacht en lost hij niets op.

Het drinkwaterbedrijf levert water op de aansluiting binnen een vastgelegde bandbreedte. Klachten over de geleverde druk meld je daar; dat is een ander loket dan je installateur.

Voor de drinkwaterinstallatie in een woning gelden landelijke voorschriften, met eisen aan materiaal, aan de aanleg en aan het voorkomen van terugstroming.

Een drukverhogingsinstallatie aansluiten op de drinkwaterinstallatie mag niet zonder meer; er gelden eisen om terugstroming naar het net te voorkomen. Laat dat uitvoeren door een erkend installateur.

Loden leidingen zijn niet toegestaan voor drinkwater. Bij woningen van vóór 1960 kunnen die er nog liggen; dat is een eigen vraagstuk dat losstaat van de druk.

Bij een huurwoning is de leidinginstallatie een zaak van de verhuurder. Een structureel te lage doorstroming kan een gebrek zijn.

In een appartementengebouw is de stijgleiding gemeenschappelijk en is de leiding vanaf de meter in de woning eigen gedeelte.