Wat kost een rieten dak?

Deze prijsgids gaat over het aanbrengen, vernieuwen en onderhouden van een rieten dak op een woning, boerderij, bijgebouw of tuinhuis: het verwijderen van het oude riet, het beoordelen en herstellen van de kap en de panlatten, de keuze tussen een traditioneel open dak en een schroefdak, het dekken zelf, de nok, de hoekkepers, de aansluitingen op schoorstenen en dakramen, de brandveiligheidsmaatregelen, en het onderhoud dat een rieten dak elke paar jaar vraagt.

Wat je hier vindt zijn bandbreedtes per onderdeel en per dak, geen offertes. De eenheid is de vierkante meter dakvlak, gemeten over het schuine vlak en niet over de plattegrond. Wie een rieten dak vergelijkt met een pannendak moet ook de looptijd vergelijken: riet is per vierkante meter duurder dan pannen, maar de kap eronder is lichter en eenvoudiger.

Wat er wel in zit: het rietwerk, de onderconstructie voor zover die met het riet meegaat, de isolatie in een schroefdak, de nok- en kilafwerking, de brandwerende maatregelen, de steiger, de afvoer van het oude riet en het periodieke onderhoud. Ook het gedeeltelijk vervangen van één dakvlak komt aan bod, want dat is bij riet de meest voorkomende opdracht: de noordzijde is bijna altijd eerder op dan de zuidzijde.

Wat er niet in zit: rieten wanden en rietmatten als gevelbekleding, rietgedekte daken op recreatieobjecten met een tijdelijke functie, en het vervangen van een complete kapconstructie. Dat laatste heeft zijn eigen prijs en wordt hier alleen genoemd waar de kap tijdens het strippen alsnog rot blijkt.

De rietsoort. Nederlands riet kost € 15 tot € 35 per vierkante meter meer dan geïmporteerd riet en gaat op de zonzijde vijf tot twaalf jaar langer mee. Over de hele levensduur is het meestal de goedkoopste keuze, maar het is wel de duurste offerte.

Het type dak. Een traditioneel open dak op panlatten is het goedkoopst en het snelst te dekken. Een schroefdak met isolatie en brandwerende plaat kost € 60 tot € 110 per vierkante meter meer, maar levert een geïsoleerde, brandveiliger woning op en is bij een woonhuis bijna altijd de keuze die de verzekeraar en de gemeente willen zien.

De vorm van de kap. Elke hoekkeper, kilkeper, dakkapel en doorvoer kost extra dekwerk en extra lood. Een strak zadeldak op twee vlakken dekt tot een kwart sneller dan een wolfskap met twee dakkapellen en een uitgebouwde erker, en dat verschil zie je terug in de prijs per vierkante meter.

De helling. Onder de veertig graden droogt riet te langzaam en verteert het sneller; een goede rietdekker weigert werk onder de dertig graden of geeft er geen garantie op. Boven de vijfenveertig graden werkt het dak zichzelf droog en haal je de bovenkant van de levensduur.

De grootte. Onder de tachtig vierkante meter drukken steiger, aanvoer en opstart zo zwaar dat de prijs per vierkante meter een kwart tot de helft hoger uitvalt. Boven de tweehonderd vierkante meter wordt hij weer lager, omdat de ploeg dan weken achter elkaar op één plek werkt.

De bereikbaarheid. Een vrijstaande woning waar de steiger rondom kan staan en een vrachtwagen tot aan de gevel komt, is de goedkoopste situatie. Een woning aan een smalle straat, met een sloot langs de achtergevel of met een bomenrij tegen het dak, kost € 1.000 tot € 4.000 extra aan materieel en uren.

De staat van de kap. Wat eronder zit weet niemand tot het riet eraf is. Panlatten vervangen kost € 8 tot € 20 per vierkante meter, dakbeschot aanhelen € 35 tot € 70, en rotte muurplaten of spantvoeten € 60 tot € 220 per strekkende meter. Dit is de post waarmee offertes achteraf uiteenlopen.

De brandveiligheidseisen. Verzekeraars en gemeenten stellen eisen aan de afstand tot belendingen, aan de schoorsteen en aan de aanwezigheid van bliksemafleiding. Samen is dat € 2.000 tot € 6.000 die niet altijd in de offerte van de rietdekker staat, maar wel betaald moet worden.

De monumentenstatus. Bij een monument sturen de nokvorm, de rietsoort, het uilenbord en de detaillering mee. Dat kost tien tot dertig procent extra aan arbeid en materiaal, plus de vergunning en soms een adviseur.

Vraag over welk oppervlak is gerekend en of dat het schuine dakvlak is of de plattegrond. Dit is bij riet de belangrijkste vraag: op een kap van vijfenveertig graden scheelt dat veertig procent, en twee offertes die per vierkante meter ver uiteenlopen kunnen op hetzelfde bedrag uitkomen.

Vraag de rietsoort, de herkomst en het oogstjaar, en laat dat in de offerte opnemen. "Kwaliteitsriet" zonder herkomst is geen afspraak.

Vraag de dikte van de rietlaag na het aankloppen, in centimeters, en het aantal bossen per vierkante meter. Dertig centimeter is gangbaar; dunner is goedkoper en gaat korter mee.

Vraag of het een traditioneel open dak of een schroefdak wordt, en bij een schroefdak welke brandwerende plaat en welke isolatiewaarde. Vraag ook of de systeemgarantie van de plaatleverancier van toepassing is.

Vraag wat er met de panlatten en het dakbeschot gebeurt, en wat een strekkende meter herstel van rot hout kost als dat na het strippen blijkt. Laat dat als eenheidsprijs in de offerte zetten, niet als stelpost zonder tarief.

Vraag welke nokafwerking is begroot en in welk materiaal, en of de nok bij onderhoud apart wordt gefactureerd.

Vraag of steiger, afvoer van het oude riet en het lood- en zinkwerk in de prijs zitten, of dat het losse posten zijn.

Vraag wie de bliksemafleiding en de vonkenvanger verzorgt en of het meetrapport wordt geleverd, want de verzekeraar vraagt daar later om.

Vraag de garantietermijn op het rietwerk en waarop die precies ziet: op de uitvoering, op de waterdichtheid, of ook op het riet zelf. Vraag ook of het bedrijf bij het onderhoud terugkomt en tegen welk tarief.

Het Besluit bouwwerken leefomgeving stelt eisen aan de brandvoortplanting van een dakbedekking en aan het gedrag bij vliegvuur. Riet voldoet daar op zichzelf niet aan; een rieten dak is toegestaan op grond van een uitzondering die met afstandseisen tot de perceelsgrens en tot andere bouwwerken werkt, en bij te weinig afstand komen er eisen aan de brandwerendheid van de constructie onder het riet. In de praktijk betekent dat een schroefdak met een brandwerende plaat. Vraag bij de gemeente na welke afstand op jouw perceel geldt voordat je een open dak laat begroten.

Het vernieuwen van een bestaand rieten dak in dezelfde vorm en met hetzelfde materiaal is doorgaans vergunningvrij gewoon onderhoud. Vergunningplichtig wordt het bij een rijks- of gemeentelijk monument, in een beschermd stads- of dorpsgezicht, bij het wijzigen van de dakvorm, bij het toevoegen van dakramen of dakkapellen aan de straatzijde, en bij het overstappen van pannen naar riet of andersom, omdat het gevelbeeld dan verandert. De Omgevingswet regelt dat via het omgevingsplan van de gemeente, en de regels verschillen per gemeente.

De Wet kwaliteitsborging voor het bouwen geldt bij vergunningplichtige bouwactiviteiten in de laagste gevolgklasse en brengt een onafhankelijke kwaliteitsborger en een dossier bij oplevering met zich mee. Bij gewoon dakonderhoud speelt dat niet; bij een monument of een verbouwing waarbij de kap wijzigt, kan het wel spelen.

De branche kent een eigen kwaliteitsregeling voor rietdekkers met eisen aan de dikte van de laag, de bevestiging, de nokafwerking en de vakbekwaamheid van de dekker. Een bedrijf dat daaronder werkt, geeft garantie op het rietwerk, doorgaans vijf tot tien jaar op de uitvoering. Voor het schroefdak bestaan systeemgaranties van de leverancier van de brandwerende plaat, die alleen gelden als de opbouw volgens het voorschrift is uitgevoerd.

Verzekeraars stellen bij een rieten dak eigen voorwaarden aan de opstalverzekering: bliksemafleiding met een geldig meetrapport, een vonkenvanger op elke schoorsteen die in gebruik is, een minimale hoogte van de schoorsteen boven de nok, en soms een periodieke keuring. Die voorwaarden staan in de polis en niet in de bouwregelgeving; controleer ze vóór het werk en laat de rietdekker de bewijsstukken leveren. Regels en polisvoorwaarden veranderen; controleer bij twijfel de actuele tekst bij de gemeente en bij je verzekeraar.