Wat kost een zonneboiler?

Deze prijsgids gaat over het plaatsen of vervangen van een zonneboiler in een woning: de collectoren op het dak, het voorraadvat, de pompgroep met regeling, het geïsoleerde leidingwerk, de dakdoorvoer, het expansievat, de naverwarming en het onderhoud. Zowel de standaardvariant voor tapwater als de zonneboilercombi die ook aan de ruimteverwarming bijdraagt, komt langs.

Je vindt hier bandbreedtes per onderdeel en per systeem, geen offertes. De spreiding komt uit het aantal vierkante meters collector, het type collector, het volume van het vat, en vooral uit de afstand en de route tussen dak en technische ruimte.

Drie situaties komen terug. De eerste is een nieuwe zonneboiler in een bestaande woning met een cv-ketel die blijft naverwarmen. De tweede is een zonneboiler naast of in combinatie met een warmtepomp, waarbij het vat de spil van de installatie wordt. De derde is het vervangen van een bestaande zonneboiler die twintig jaar oud is en waarvan meestal alleen het vat of alleen de collector op is.

Wat er niet in zit: zonnepanelen die stroom maken, die hebben een eigen prijsgids. Ook een warmtepomp voor de ruimteverwarming valt erbuiten; die komt hier alleen langs als naverwarmer en als alternatief. Grote collectieve zonneboilers voor een wooncomplex hebben een andere schaal en een ander onderhoudsregime en horen bij het gemeenschappelijke installatiewerk.

De afstand tussen collector en vat. Elke strekkende meter geïsoleerde leiding kost € 25 tot € 60 aan materiaal plus € 15 tot € 40 aan arbeid, en elke meter kost ook opbrengst, want de warmte lekt onderweg weg. Een vat direct onder het dak is het goedkoopst en het zuinigst; een vat in de kelder onder een woning van drie lagen kost € 600 tot € 1.800 extra en levert vijf tot tien procent minder op.

Het collectoroppervlak. Vier tot zes vierkante meter is de standaard voor een gezin en levert de beste verhouding tussen kosten en opbrengst. Meer collector levert in de zomer overschot dat je niet kwijt kunt en verhoogt de kans op stagnatie; minder collector haalt in het voor- en naseizoen te weinig. Elke extra vierkante meter kost € 400 tot € 900 en levert steeds minder op.

Het type collector. Vacuümbuizen kosten € 200 tot € 500 per vierkante meter meer dan vlakke platen en leveren twintig tot veertig procent meer per vierkante meter. Op een klein of gedeeltelijk beschaduwd dak kan dat de doorslag geven; op een ruim zuiddak is de vlakke plaat de betere som.

Het dak en de bereikbaarheid. Een pannendak met een gemakkelijk te lichten pan en gordingen op de standaardafstand is de gunstigste situatie. Leien, riet, een zeer steil dak, een monument of een dak op tien meter hoogte voegen samen € 500 tot € 2.500 toe aan montage, materieel en herstel.

Het volume en de kwaliteit van het vat. Het vat bepaalt hoeveel van de zonnewarmte je werkelijk gebruikt. Een vat dat te klein is voor het collectoroppervlak levert op zomerse dagen stagnatie op; een vat met dunne isolatie verliest in de zomernacht een deel van wat er overdag in ging. Het verschil tussen een goedkoop en een goed vat is € 300 tot € 900 en tien tot vijftien procent opbrengst.

De naverwarming. Een cv-ketel die het vat naverwarmt, is de eenvoudigste en goedkoopste koppeling. Een warmtepomp die hetzelfde vat gebruikt, vraagt een vat met twee wisselaars en een regeling die de twee bronnen niet tegen elkaar in laat werken; die koppeling kost € 400 tot € 1.200 extra en levert een systeem dat vaker verkeerd wordt ingeregeld dan goed.

De keuze tussen een gesloten en een drainbacksysteem. Bij een drainbacksysteem loopt de collector leeg zodra de pomp stopt, waarmee je stagnatie, kokend glycol en het periodiek vervangen van het mengsel voorkomt. Het kost € 300 tot € 900 meer bij aanleg en vraagt een leidingroute die overal afschot heeft, wat niet in elke woning kan.

Het onderhoud over de looptijd. Een zonneboiler die twintig jaar mee moet, kost aan onderhoud € 1.200 tot € 3.000 over die periode: een beurt per twee tot vier jaar, glycol vervangen per vijf tot acht jaar, en een keer een pomp of een voeler. Wie dat niet meerekent, komt op een terugverdientijd uit die niet klopt.

Vraag het apertuuroppervlak van de collectoren en niet het brutomaatoppervlak. Het apertuur is het deel dat werkelijk zon vangt en het is de maat waarop de subsidie en de opgegeven opbrengst gebaseerd zijn; het scheelt tien tot vijftien procent met de buitenmaat.

Vraag het merk en het type van collector en vat zoals ze op de apparatenlijst van de subsidieverstrekker staan, en vraag of de installateur de aanvraag verzorgt of dat je die zelf doet.

Vraag de opgegeven jaaropbrengst in kilowattuur en op welke aanname die berust: het aantal personen, de warmwatervraag, de oriëntatie en de helling. Een opbrengst zonder die aannames is een getal zonder betekenis.

Vraag het volume van het vat, het oppervlak van de zonnewisselaar en de isolatieklasse, en vraag waar het vat komt te staan, of de vloer het draagt en waarop de overstort van de inlaatcombinatie afwatert.

Vraag hoe de naverwarming wordt gekoppeld, welke partij die aansluiting maakt, hoe de regeling voorkomt dat de ketel het vat opwarmt terwijl de zon dat ook doet, en of er een opbrengstmeting in de regeling zit die je kunt uitlezen.

Vraag welk systeem het is: gesloten met glycol, of drainback. Vraag bij een gesloten systeem hoe vaak het glycol wordt vervangen, wat dat kost, en of het expansievat op de stagnatietemperatuur is berekend.

Vraag of de dakdoorvoer, de leidingisolatie met uv-mantel, het mengventiel, het vullen en het in bedrijf stellen in de prijs zitten, of dat er posten als stelpost of als meerwerk staan.

Vraag de garantie per onderdeel, met termijn: op de collector, op het vat, op de pompgroep en op de montage en de waterdichtheid van het dak. Vraag ook wie je belt als het dak lekt bij de doorvoer, en of dat dezelfde partij is die de collector heeft geplaatst.

Een zonneboiler op een schuin dak is in de meeste gevallen vergunningvrij, mits de collector in het dakvlak of er vlak op ligt, aan alle kanten binnen het dakvlak blijft, en de helling gelijk is aan die van het dak. Op een plat dak geldt een terugliggende plaatsing en een hoogtebeperking. Bij een rijksmonument, een gemeentelijk monument of een beschermd stadsgezicht is er wel een vergunning nodig, en dan bepaalt de gemeente of het dakvlak zichtbaar is vanaf de openbare weg. Het omgevingsplan van je gemeente is het document waarin dit staat.

Het Besluit bouwwerken leefomgeving stelt eisen aan de constructieve veiligheid: het dak moet het gewicht van de collectoren dragen, ook met sneeuw en bij wind, en de bevestiging moet op de gordingen of op de constructie zitten en niet op het dakbeschot alleen. Een vlakkeplaatcollector weegt gevuld ongeveer twintig tot vijfentwintig kilo per vierkante meter; dat is voor de meeste kappen geen probleem, maar bij een oude kap of een licht dak hoort er een controle bij.

Voor het tapwater gelden de eisen uit de drinkwaterregelgeving en de norm voor waterinstallaties in gebouwen. Er moet een keerklep zijn die terugstroming naar het drinkwaternet voorkomt, een inlaatcombinatie met een overstort die op een afvoer uitkomt, en een thermostatisch mengventiel dat de tapwatertemperatuur begrenst. Voor een woning geldt geen verplicht legionellabeheersplan, maar de opzet met een vat dat regelmatig boven de zestig graden komt, is wel de reden dat een zonneboiler op dit punt gunstig uitpakt.

Voor de installatie zelf gelden de erkenningsregelingen voor installateurs en de fabrieksvoorschriften van de leverancier; werk dat daarvan afwijkt, kost je de fabrieksgarantie. Wil je de landelijke subsidie gebruiken, dan moet het toestel op de apparatenlijst staan en moet een installateur het werk uitvoeren.

In een appartementengebouw is het dak gemeenschappelijk. Een individuele eigenaar mag daar niets op plaatsen zonder toestemming van de vergadering, ook niet als het vanaf de straat onzichtbaar is. Bij een huurwoning is het dak van de verhuurder en vraagt een zonneboiler zijn toestemming; hij mag die weigeren, en in de praktijk gebeurt dat vaak. Regels veranderen; controleer de actuele tekst bij de gemeente en bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland.