Een boiler is een keuze met gevolgen voor twintig jaar

Er zijn drie manieren om warm tapwater te maken, en ze verschillen in wat ze kosten, hoeveel ruimte ze innemen en hoeveel comfort ze geven.

Doorstroom, waarbij het water wordt verwarmd op het moment dat je de kraan opent. Dat is wat een combiketel doet. Voordeel: geen opslag, dus geen stilstandverlies en geen ruimtebeslag. Nadeel: het vermogen bepaalt hoeveel liter per minuut je kunt tappen, en twee douches tegelijk of een douche naast een lopende afwasmachine gaat vaak niet.

Opslag in een boilervat, waarbij water op temperatuur wordt gehouden. Voordeel: veel comfort, meerdere tappunten tegelijk, en een lager benodigd vermogen. Nadeel: ruimtebeslag, en stilstandverlies, want een vat dat op temperatuur blijft, verliest voortdurend een beetje warmte aan de ruimte.

En de combinatie, waarbij een kleine buffer een piek opvangt.

Bij een warmtepomp verschuift die afweging wezenlijk, en dat is het punt dat het vaakst wordt gemist. Een warmtepomp levert een beperkt vermogen en kan geen doorstroomtoestel vervangen; er is dan vrijwel altijd een vat nodig. De grootte van dat vat bepaalt vervolgens het comfort én de plek in de woning waar het moet staan — een boiler van tweehonderd liter is geen klein apparaat en hij moet ergens staan waar de vloer het draagt en waar een afvoer is.

Dan de temperatuur, en dat is waar techniek en veiligheid elkaar raken. Legionella vermeerdert zich in stilstaand water tussen ongeveer twintig en vijftig graden. Een boilervat hoort daarom periodiek boven de zestig graden te komen. Dat botst met de wens om een warmtepomp op lage temperatuur te laten draaien, en de oplossing is doorgaans een periodieke opwarming met een elektrisch element of een aparte cyclus. Vraag bij elke offerte hoe dat is geregeld; een systeem dat het tapwater permanent op lage temperatuur houdt, is niet in orde.

Wat een boiler verder bepaalt over twintig jaar:

De opstelplaats. Een vat in een onverwarmde ruimte verliest meer, en een vat op zolder heeft een lekbak en een afvoer nodig — een boiler die het begeeft boven een woonvertrek is een van de duurste waterschades die er zijn.

De leidinglengte. Hoe verder het vat van de kraan af staat, hoe meer koud water je eerst wegspoelt. Bij een lange leiding kost dat liters per tapbeurt, en dat telt op. Een vat dicht bij de badkamer plaatsen is comfortabeler en zuiniger dan een vat in de meterkast beneden.

En het onderhoud. Een boilervat heeft een anode die corrosie tegengaat en die na verloop van tijd op is. Vervangen is eenvoudig en het verlengt de levensduur van het vat aanzienlijk; nalaten betekent dat je het hele vat vervangt in plaats van een onderdeel.

Wat je bij dit alles zelf inbrengt, is het tappatroon. Hoeveel mensen, hoeveel douches per dag, en vallen die samen? Een gezin met twee tieners heeft een ander systeem nodig dan een stel dat om beurten doucht. Dat is de eerste vraag die gesteld hoort te worden en die vrijwel nooit wordt gesteld.

Tot slot een maatregel die los van de keuze altijd loont en die bij vrijwel elke badkamerrenovatie wordt overgeslagen: een douchewarmtewisselaar. Die haalt warmte uit het wegstromende douchewater en gebruikt die om het inkomende koude water voor te verwarmen. Hij heeft geen bewegende delen, hij gaat decennia mee, en hij verlaagt de warmtevraag voor tapwater met een aanzienlijk percentage. Alleen: hij moet in de afvoer worden opgenomen, en dat kan alleen op het moment dat die open ligt.

Beeld en bijschriften

Aanbevolen: de drie manieren om tapwater te maken, met per manier het ruimtebeslag, het comfort en het verlies.

Aanvullend beeld: een boilervat van tweehonderd liter op zolder, met lekbak, afvoer en de vloer die het moet dragen.

De leidinglengte tussen vat en kraan, met de liters die je per tapbeurt eerst wegspoelt.

Een douchewarmtewisselaar in de afvoer, aan te brengen op het moment dat die open ligt.

Veelgestelde vragen

Welke manieren zijn er? Doorstroom, opslag in een boilervat, en een combinatie waarbij een kleine buffer de piek opvangt.

Wat is het nadeel van doorstroom? Het vermogen begrenst de liters per minuut; twee douches tegelijk gaat vaak niet.

Wat is het nadeel van een vat? Ruimtebeslag en stilstandverlies, want een vat op temperatuur verliest voortdurend warmte.

Waarom verandert een warmtepomp de afweging? Die levert beperkt vermogen en kan geen doorstroomtoestel vervangen.

Waarom moet een vat periodiek boven zestig graden? Vanwege legionella, dat zich in stilstaand water tussen twintig en vijftig graden vermeerdert.

Wat is de eerste vraag die zelden gesteld wordt? Je tappatroon: hoeveel mensen, hoeveel douches per dag, en of die samenvallen.

Welk onderhoud wordt vergeten? De anode die corrosie tegengaat; die vervangen is eenvoudig en verlengt de levensduur aanzienlijk.