Subsidie en financiering bij funderingsherstel en monumenten
Peildatum augustus 2026 · controleer de actuele stand bij de uitvoerende instantie · gecontroleerd op 14 augustus 2026
Twee onderwerpen die weinig met elkaar te maken lijken te hebben en toch dezelfde eigenschap delen: het gaat om zeer hoge kosten, de verzekering dekt ze niet, en de reguliere financiering loopt vast. Daarom bestaan er voor allebei aparte routes.
Peildatum: augustus 2026. Controleer de actuele stand bij je gemeente, bij het landelijke loket voor funderingsproblematiek, bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) en bij het Nationaal Restauratiefonds.
Eén datum verdient vooraf aandacht, want hem missen kost een heel jaar: de woonhuissubsidie voor rijksmonumenten vraag je aan tussen 1 maart en 30 april van het jaar ná uitvoering.
Welke regelingen zijn er?
Voor funderingsherstel:
Een funderingslening voor eigenaren die het herstel niet regulier kunnen financieren, beschikbaar in gemeenten die aan de landelijke voorziening deelnemen.
Gemeentelijke regelingen in gebieden met bekende funderingsproblematiek. Die verschillen sterk: van een lening tegen lage rente tot procesbegeleiding voor een heel blok woningen.
Collectieve aanpak per bouwblok. Bij aaneengesloten bebouwing is herstel per woning vaak niet mogelijk. Gemeenten ondersteunen daarom de organisatie van blokherstel.
Onderzoekssubsidie. Sommige gemeenten vergoeden een deel van het funderingsonderzoek.
Voor monumenten:
De woonhuissubsidie voor rijksmonumenten met een woonfunctie: een percentage van de kosten van sober en doelmatig onderhoud, uitgevoerd door de RCE.
De Restauratiefonds-hypotheek: een laagrentende lening van het Nationaal Restauratiefonds.
Gemeentelijke en provinciale monumentensubsidies, ook voor gemeentelijke monumenten die niet onder de rijksregeling vallen.
Verduurzamingsregelingen voor monumenten, waaronder een maatwerkadvies dat rekening houdt met de monumentale waarden.
Kom je in aanmerking?
Voorwaarde
Wat het betekent
Waarop te letten
Aangewezen gebied
Funderingsregelingen gelden vaak alleen in bepaalde gemeenten
Vraag het na bij je gemeente; buiten die gebieden is er meestal niets
Aangetoonde noodzaak
Er ligt een funderingsonderzoek met een oordeel
Zonder rapport is er geen aanvraag
Reguliere financiering niet mogelijk
De funderingslening is een vangnet
Je moet aantonen dat een gewone lening niet lukt
Monumentstatus
Rijksmonument, gemeentelijk monument of beeldbepalend pand
De status bepaalt welke regeling geldt; kijk in het monumentenregister
Woonfunctie
De woonhuissubsidie geldt voor monumenten met een woonbestemming
Voor andere monumenten geldt een aparte instandhoudingsregeling
Sober en doelmatig onderhoud
Alleen instandhoudingskosten zijn subsidiabel
Verbetering, comfort en herbestemming vallen erbuiten
Vergunning
Werk aan een monument is vergunningplichtig
Zonder vergunning geen subsidie, en bovendien een handhavingsrisico
Aanvraagperiode
De woonhuissubsidie kent een vast venster
1 maart tot en met 30 april van het jaar ná uitvoering
Peildatum augustus 2026.
| Voorwaarde | Wat het betekent | Waarop te letten |
|---|---|---|
| Aangewezen gebied | Funderingsregelingen gelden vaak alleen in bepaalde gemeenten | Vraag het na bij je gemeente; buiten die gebieden is er meestal niets |
| Aangetoonde noodzaak | Er ligt een funderingsonderzoek met een oordeel | Zonder rapport is er geen aanvraag |
| Reguliere financiering niet mogelijk | De funderingslening is een vangnet | Je moet aantonen dat een gewone lening niet lukt |
| Monumentstatus | Rijksmonument, gemeentelijk monument of beeldbepalend pand | De status bepaalt welke regeling geldt; kijk in het monumentenregister |
| Woonfunctie | De woonhuissubsidie geldt voor monumenten met een woonbestemming | Voor andere monumenten geldt een aparte instandhoudingsregeling |
| Sober en doelmatig onderhoud | Alleen instandhoudingskosten zijn subsidiabel | Verbetering, comfort en herbestemming vallen erbuiten |
| Vergunning | Werk aan een monument is vergunningplichtig | Zonder vergunning geen subsidie, en bovendien een handhavingsrisico |
| Aanvraagperiode | De woonhuissubsidie kent een vast venster | 1 maart tot en met 30 april van het jaar ná uitvoering |
Wat levert het op?
Regeling
Eenheid
Indicatie
Uitvoerende instantie
Funderingsonderzoek
per woning
€ 1.500 - € 5.000 kosten, soms deels vergoed
Gemeente
Funderingslening
per woning
tot de hoogte van de herstelkosten
Landelijke voorziening via de gemeente
Funderingsherstel
per woning
€ 40.000 - € 150.000 kosten
niet verzekerd, niet gesubsidieerd
Gemeentelijke ondersteuning bij blokherstel
per blok
procesbegeleiding, soms kosteloos
Gemeente
Woonhuissubsidie rijksmonument
per jaar
ruwweg 35 tot 40 procent van de subsidiabele onderhoudskosten
RCE
Restauratiefonds-hypotheek
per pand
afhankelijk van het project
Nationaal Restauratiefonds
Gemeentelijke monumentensubsidie
per project
10 tot 40 procent van de kosten
Gemeente
Provinciale monumentenregeling
per project
verschilt sterk
Provincie
Maatwerkadvies verduurzaming monument
per pand
deels gesubsidieerd
Gemeente of RCE
Peildatum augustus 2026, indicatief. Geen toezegging. Percentages en plafonds worden jaarlijks vastgesteld.
| Regeling | Eenheid | Indicatie | Wie keert het uit |
|---|---|---|---|
| Funderingsonderzoek | per woning | € 1.500 - € 5.000 kosten, soms deels vergoed | Gemeente |
| Funderingslening | per woning | tot de hoogte van de herstelkosten | Landelijke voorziening via de gemeente |
| Funderingsherstel | per woning | € 40.000 - € 150.000 kosten | niet verzekerd, niet gesubsidieerd |
| Gemeentelijke ondersteuning bij blokherstel | per blok | procesbegeleiding, soms kosteloos | Gemeente |
| Woonhuissubsidie rijksmonument | per jaar | ruwweg 35 tot 40 procent van de subsidiabele onderhoudskosten | RCE |
| Restauratiefonds-hypotheek | per pand | afhankelijk van het project | Nationaal Restauratiefonds |
| Gemeentelijke monumentensubsidie | per project | 10 tot 40 procent van de kosten | Gemeente |
| Provinciale monumentenregeling | per project | verschilt sterk | Provincie |
| Maatwerkadvies verduurzaming monument | per pand | deels gesubsidieerd | Gemeente of RCE |
Veelgemaakte fouten bij de aanvraag
De aanvraagperiode van de woonhuissubsidie missen. Twee maanden per jaar, in het jaar ná uitvoering. Zet het in je agenda op het moment dat je de opdracht geeft.
Beginnen zonder vergunning bij een monument. Dat kost de subsidie én levert een handhavingszaak op.
Verbeteringen opvoeren als onderhoud. Alleen sober en doelmatig instandhouden is subsidiabel; een nieuwe badkamer in een monument niet.
Funderingsherstel aanvragen zonder onderzoeksrapport. Er is dan niets om op te beoordelen.
Alleen naar de eigen woning kijken bij funderingsproblemen. Bij een rijtje is blokherstel technisch vaak de enige optie.
Denken dat de opstalverzekering funderingsschade dekt. Dat doet zij vrijwel nooit; het is een geleidelijk proces.
Foto's vergeten. Bij monumentensubsidie is de situatie vóór het werk een verplicht onderdeel van de verantwoording.
Hoe vraag je het aan?
- ·Bij funderingsproblemen:
- 1Laat funderingsonderzoek doen. Zonder rapport is geen enkele route mogelijk.
- 2Neem contact op met je gemeente en met het landelijke loket voor funderingsproblematiek. Vraag welke regelingen er in jouw gebied zijn.
- 3Ga na of je buren hetzelfde probleem hebben. Bij aaneengesloten bebouwing is blokherstel vaak de enige technisch verantwoorde route én de goedkoopste per woning.
- 4Vraag de lening aan vóórdat je opdracht geeft.
- 5Laat je begeleiden. Funderingsherstel is geen klus waarin je op de goedkoopste offerte afgaat.
- ·Bij een monument:
- 1Controleer de status in het monumentenregister: rijksmonument, gemeentelijk monument of geen monument.
- 2Vraag de vergunning aan bij de gemeente vóórdat je begint. Zonder vergunning vervalt de subsidie.
- 3Voer het onderhoud uit en bewaar alle facturen en foto's van vóór, tijdens en ná het werk.
- 4Vraag de woonhuissubsidie aan bij de RCE tussen 1 maart en 30 april van het jaar ná uitvoering. Buiten dat venster kan het niet.
- 5Vraag gemeentelijke of provinciale subsidie aan volgens de daar geldende termijn; die is vaak juist vóór uitvoering.
- 6Overweeg de Restauratiefonds-hypotheek voor het deel dat niet wordt gesubsidieerd.
Regels en regelgeving
Funderingsherstel valt onder de constructieve eisen van het Bbl en vraagt vrijwel altijd een omgevingsvergunning. Sinds 1 januari 2024 kan ook de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen van toepassing zijn.
Onderhoud van de fundering is een verantwoordelijkheid van de eigenaar; funderingsschade is normaal gesproken niet verzekerd.
Werk aan een rijksmonument is vergunningplichtig via de gemeente, die advies inwint bij de RCE. Voor een gemeentelijk monument geldt de gemeentelijke verordening.
De woonhuissubsidie kent een vast aanvraagvenster en een percentage dat jaarlijks wordt vastgesteld. Bij overinschrijving kan het bedrag naar rato worden verlaagd.
In een VvE is de fundering gemeenschappelijk. Herstel hoort in het meerjarenonderhoudsplan en de aanvraag loopt via de vereniging.
Bij een monument gelden voor verduurzaming aanvullende beperkingen: buitengevelisolatie en vervanging van kozijnen zijn vaak niet toegestaan.
Wanneer schakel je een adviseur in?
Bij funderingsherstel altijd. Methode, garantie en de verhouding tot de buurpanden zijn te ingewikkeld om op offertes te beoordelen, en de bedragen zijn te groot om het erop te wagen.
Bij monumenten zodra je meer wilt dan regulier onderhoud, en zeker bij verduurzaming. Een adviseur die monumenten kent, weet welke maatregelen wél mogen en voorkomt een vergunningsweigering achteraf.
Zie voor meer informatie
- Fundering en begane grondvloer kiezenKoopgids
- Scheuren in de gevel: wat ze betekenenKennisbank
- Financiering van verduurzaming: lenen, hypotheek en eigen geldSubsidiegids
- Gemeentelijke en provinciale regelingen: hoe je ze vindtSubsidiegids
- Verbouwing voorbereiden: volgorde, vergunning en planningKennisbank
We slaan alleen je antwoord op, en je toelichting als je die geeft. Geen naam, geen e-mailadres.