Naar de inhoud

Dit is een bètaversie van Builddocs. Je kunt alles bekijken, maar aanmelden en een abonnement afsluiten kan nog niet.

Begrip

Neogotiek

Onderwerp Wonen

Ook: Neogotiek · neogotische stijl · neogotische bouwkunst · neo-gotiek · gothic revival

In het kort

Neogotiek is de negentiende-eeuwse bouwstijl die de vormen van de middeleeuwse gotiek opnieuw gebruikt: spitsbogen, steunberen, torenspitsen en gebrandschilderd glas, gebouwd in baksteen met de techniek van die tijd. In Nederland zie je de stijl vooral bij katholieke kerken, kloosters, pastorieën en scholen van ongeveer 1840 tot kort na 1900.

In andere talen

Engels
Gothic Revival
Duits
Neugotik
Frans
Néogothique
Spaans
Neogótico
Portugees
Neogótico
Italiaans
Neogotico

Er staat meer over neogotiek

Hoe het werkt, welke soorten er zijn, waar je het tegenkomt, wat het kost, en wat er in de praktijk misgaat. Dat deel hoort bij een abonnement.

Abonnement bekijkenInloggen

Uitgebreid

Aan de rand van de oude binnenstad staat een kerk met een spitse toren, steunberen en hoge ramen met glas in lood. Hij ziet eruit als een middeleeuws gebouw, maar de bakstenen zijn strak en gelijk van kleur, en de straat eromheen is van 1880. Dat is neogotiek: gotische vormen, gemaakt in de negentiende eeuw.

De stijl kwam in twee golven. De eerste was decoratief en kwam uit Engeland. Koning Willem II, die in Oxford had gestudeerd, liet omstreeks 1840 achter zijn paleis in Den Haag een gotische zaal bouwen. In die vroege neogotiek ging het om het beeld: spitsboogjes, kantelen en torentjes, vaak uitgevoerd in pleisterwerk of gietijzer op een gewoon gebouw. Landhuizen en een enkel gemaal kregen zo een middeleeuws aanzien.

De tweede golf was ernstiger en kwam na 1853. In dat jaar kregen de katholieken in Nederland hun bisdommen terug, en na eeuwen van schuilkerken was er behoefte aan honderden nieuwe kerkgebouwen. Architecten als Pierre Cuypers en Alfred Tepe bouwden die in een neogotiek die de middeleeuwse bouwwijze wilde begrijpen. Nabootsen vonden zij te weinig. Elke vorm moest uit de constructie volgen: de spitsboog omdat hij de last naar beneden leidt, de steunbeer omdat hij de zijdelingse druk van het gewelf opvangt. Cuypers leerde metselaars opnieuw echte gewelven te maken. Rond de kerk verrezen in dezelfde stijl een pastorie, een klooster, een school en soms een ziekenhuis.

Gewone woonhuizen in zuivere neogotiek zijn zeldzaam. Wat je wel veel ziet, zijn gotische details aan woningen uit het laatste kwart van de negentiende eeuw: een spitsboog boven de voordeur, een drielob in de topgevel, een erker met een puntdakje. En steeds vaker wonen mensen in de gebouwen zelf, omdat kerken, kloosters en scholen een nieuwe bestemming krijgen als appartementen.

Voor een eigenaar of koper betekent de stijl drie dingen. De gebouwen zijn hoog, met steile daken, veel natuursteen en glas in lood, en dat maakt het onderhoud specialistisch. Veel ervan zijn beschermd als monument, zodat wijzigingen een vergunning vragen. En de bouwwijze is massief en dampopen, wat bepaalt hoe je er kunt isoleren en verwarmen. Wie dat vooraf weet, koopt een bijzonder huis. Wie het achteraf ontdekt, koopt een dure verrassing.

Hielp dit?

We slaan alleen je antwoord op, en je toelichting als je die geeft. Geen naam, geen e-mailadres.

Verder bij dit onderwerp

Wat hier al staat over dezelfde thema's en bouwdelen. Deze lijst wordt niet samengesteld maar afgeleid: hij volgt de onderwerpen die aan dit document hangen.