Schade door aardbevingen en mijnbouw melden: bij welk loket en hoe het loopt
Bijgewerkt 21 november 2026 · 16 minuten lezen · gecontroleerd door de redactie op 21 november 2026
Er zijn drie loketten. Het Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG) gaat over schade door gaswinning uit het Groningenveld en de gasopslag bij Norg en Grijpskerk. Het Instituut voor Milieu, Mens en Mijnbouw Limburg (I3ML) gaat over schade doordat de bodem omhoogkomt na de steenkoolwinning in Zuid-Limburg. De Commissie Mijnbouwschade gaat over schade door kleine gas- en olievelden en zoutwinning elders in het land.
Welk loket bij jouw adres hoort, zie je met de postcodechecker van I3ML of van de Commissie Mijnbouwschade.
Melden kost niets. Een bedrijf dat geld vraagt om de melding voor je te doen, heb je niet nodig.
Bij schade in het gebied van het Groningenveld en de gasopslag bij Norg en Grijpskerk hoef je niet te bewijzen dat de bodembeweging de oorzaak is. Kan de schade daar naar haar aard door komen, dan gaat de wet ervan uit dat dat zo is.
Leg de schade vast voordat je meldt, met foto's, data en de breedte van scheuren, en herstel niets wat de deskundige nog moet zien. Is de situatie acuut onveilig, bel dan eerst de gemeente.

Waar gaat het over?
Een nieuwe scheur boven de keukendeur na een beving bij Groningen. Tegels die in een rijtjeshuis in Heerlen loskomen terwijl er niets aan de woning is veranderd. Een gevel in Drenthe die na de beving bij Geelbroek op 14 maart 2026 opeens anders scheurt dan voorheen. Wie dat ziet, vraagt zich af of het door de mijnbouw komt en waar hij dat moet melden.
Dit artikel gaat over die vraag. Welk loket bij welke vorm van mijnbouw hoort, hoe een melding verloopt van aanvraag tot besluit, wat je zelf vastlegt en waar je op let als het advies er ligt. Over de versterking van woningen in Groningen gaat het hier niet; dat is een ander traject.
Hoe ontstaat het?
Mijnbouw verandert de ondergrond, en de woning merkt dat via de fundering.
Bij gaswinning daalt de druk in het gesteente waar het gas zat. Het gesteente wordt samengedrukt, de bodem erboven zakt langzaam, en spanningen langs breuken in de diepe ondergrond kunnen ineens loskomen. Dat is een beving. Hoe hard een beving een woning raakt, drukken deskundigen uit in de snelheid waarmee de grond trilt: millimeters per seconde. Die maat komt terug bij de regels van het IMG.
In Zuid-Limburg is het omgekeerd. De laatste steenkolenmijn sloot in 1974, en in 1994 zijn de laatste mijnwaterpompen stilgezet. Sindsdien lopen de oude mijngangen vol met water. Daardoor komt de bodem omhoog, en niet overal even veel. Een woning die op twee plekken een beetje anders omhoog wordt geduwd, kan scheuren.
Bij zoutwinning ontstaan holtes in de ondergrond, en ook daarboven kan de bodem dalen.
Wie die schade betaalt, regelt de wet. Betalen moet volgens artikel 6:177 van het Burgerlijk Wetboek de exploitant: het bedrijf dat het mijnbouwwerk heeft aangelegd of gebruikt. In de praktijk hoef je die exploitant niet zelf aan te spreken. In Groningen beslist het IMG over je aanvraag; je recht om de exploitant aan te spreken draag je daarbij over aan het instituut. In Limburg geeft de overheid via I3ML een tegemoetkoming. Bij de kleine velden adviseert de Commissie Mijnbouwschade het mijnbouwbedrijf, en dat bedrijf betaalt.
Hoe herken je het?
Schade door bodembeweging lijkt op schade met een andere oorzaak. Scheuren die schuin vanuit de hoeken van ramen en deuren lopen, scheuren in een binnenmuur of plafond, deuren en ramen die gaan klemmen, tegels die hol klinken of loskomen. Dezelfde beelden komen ook van krimp, van een fundering die zakt, van zwaar verkeer en van werk bij de buren. Je hoeft de oorzaak niet zelf vast te stellen, maar een goede vastlegging helpt de deskundige wel.
Fotografeer elke scheur met een liniaal of een meetlint ernaast, zodat de breedte en de lengte te zien zijn, en schrijf de datum erbij.
Maak ook een overzichtsfoto van de wand of de gevel, zodat later te zien is waar de scheur zit.
Noteer wanneer je de schade voor het eerst zag, en of dat kort na een beving was die je voelde of die in het nieuws kwam.
Zet op een scheur die je wilt volgen een scheurmeter en lees die regelmatig af. Een scheur die groeit, zegt meer dan een scheur die stil staat.
Zoek op wanneer je woning is gebouwd en of er eerder schade is gemeld of hersteld. In Limburg komt een woning alleen in aanmerking als die uiterlijk vijf jaar na het einde van de steenkoolwinning is gebouwd. Bij het IMG telt na een eerder besluit alleen nieuwe of verergerde schade door een nieuwe beving van voldoende sterkte.
Let op signalen van gevaar: een scheur die snel breder wordt, een schoorsteen die los lijkt te zitten, een draagmuur die uit het lood staat. Wacht dan niet op een opname, maar bel meteen de gemeente.
Wat kost het?
De melding en het onderzoek door het loket kosten je niets. Een eigen adviseur betaal je zelf: het IMG vergoedt kosten van bouwkundig, financieel of juridisch advies en rechtsbijstand niet via zijn regeling voor bijkomende kosten. Wel vergoedt het IMG volgens zijn werkwijze € 110 per dagdeel als je thuis moet blijven voor een opname of voor het herstel (geraadpleegd op 21 november 2026).
Wat het herstel kost, staat in het advies van de deskundige. Daar geven we hier geen bandbreedte voor, omdat het van de schade afhangt en het loket het bedrag vaststelt.
| Post | Eenheid | Bandbreedte | Wat is inbegrepen |
|---|---|---|---|
| Schade melden bij het IMG, I3ML of de Commissie Mijnbouwschade | per melding | € 0 | Melding, opname door een deskundige, advies en besluit |
| Scheurmeters, zelf plaatsen | per stuk | € 5 - € 20 | Meter om de beweging van een scheur af te lezen |
| Scheurmeters laten plaatsen en jaarlijks aflezen | per jaar | € 500 - € 2.500 | Plaatsen, aflezen, rapportage van de beweging |
| Second opinion op het rapport van de deskundige | per opdracht | € 400 - € 1.200 | Beoordeling van een bestaand rapport door een eigen adviseur |
Alternatieven en wat die kosten
De goedkoopste route levert ook het meeste op: zelf goed vastleggen, gratis melden, de zaakbegeleider gebruiken en het advies kritisch lezen. Een eigen adviseur is pas zinvol als je iets ziet wat in het advies ontbreekt.
| Alternatief | Bandbreedte | Wanneer het beter past | Wanneer niet |
|---|---|---|---|
| Zelf melden via de website van het loket, met DigiD | € 0 | Als je de schade goed hebt vastgelegd en het formulier zelf kunt invullen | Als je de weg in de procedure niet weet; vraag dan om begeleiding |
| Melden met een zaakbegeleider van het loket | € 0 | Bij schade aan een woning, en als je hulp wilt bij de opname en het advies | Nooit een reden om het af te slaan als je twijfelt |
| Scheuren zelf vastleggen en volgen met scheurmeters | € 5 - € 20 per scheurmeter | Altijd, vanaf het moment dat je de schade ziet | Bij een acuut onveilige situatie; dan eerst de gemeente |
| Een eigen adviseur laten meekijken | € 400 - € 1.200 voor een second opinion | Als het advies afwijkt van wat jij hebt vastgelegd, en vóórdat de termijn voor je reactie verloopt | Als het advies klopt met wat je ziet |
| Een commercieel bureau dat de melding voor je doet | Geen bandbreedte; het tarief verschilt per bureau | Bijna nooit; de loketten bieden zelf gratis begeleiding | Als je alleen hulp nodig hebt bij het invullen |
| Zelf herstellen zonder te melden | De herstelkosten voor eigen rekening | Bij kleine schade waarvan je zeker weet dat die een andere oorzaak heeft | Bij schade die door mijnbouw kan komen; na herstel is er niets meer te beoordelen |
Wat kun je zelf doen, en wat niet?
Zelf doen: met de postcodechecker nagaan welk loket bij je adres hoort.
Zelf doen: elke scheur fotograferen met een liniaal ernaast, met datum, en een overzichtsfoto van de wand of gevel maken.
Zelf doen: scheurmeters plaatsen op scheuren die je wilt volgen, en ze elke maand aflezen en noteren.
Zelf doen: eerdere bouwkundige rapporten, bouwtekeningen en oude foto's opzoeken. Bij I3ML stuur je een eerder bouwkundig onderzoek mee als je dat hebt.
Zelf doen: de zaakbegeleider van het loket gebruiken. Dat kost niets.
Zelf doen: het opnamerapport nalezen op volledigheid en binnen de termijn reageren op het advies.
Niet zelf doen: scheuren dichtzetten of tegels terugleggen voor de opname.
Niet zelf doen: een commercieel bureau betalen om de melding voor je te doen. De melding is gratis en de loketten helpen zelf.
Wat je vooral niet doet: de termijn voor je reactie of voor bezwaar laten verlopen. Na zes weken kun je tegen een besluit van het IMG geen bezwaar meer maken.
Wanneer je stopt en hulp zoekt: bij een scheur die snel breder wordt, een muur die uit het lood staat, een schoorsteen of gevel die los lijkt te komen, of deuren die plotseling niet meer open of dicht gaan. Neem dan direct contact op met de gemeente en laat een constructeur kijken.
Regels en regelgeving
De exploitant van een mijnbouwwerk is volgens artikel 6:177 van het Burgerlijk Wetboek aansprakelijk voor schade door beweging van de bodem als gevolg van de aanleg of de exploitatie van dat werk.
Voor fysieke schade aan gebouwen en werken in het gebied van het Groningenveld en de gasopslag bij Norg en Grijpskerk geldt het bewijsvermoeden van artikel 6:177a van het Burgerlijk Wetboek: schade die naar haar aard door de bodembeweging kan zijn ontstaan, wordt vermoed daardoor te zijn veroorzaakt. Je kunt je daar alleen op beroepen als je de exploitant op verzoek de stukken over het gebouw laat inzien en hem de gelegenheid geeft de schade te onderzoeken. Buiten dat gebied geldt dit vermoeden niet. In Limburg zegt I3ML dat je zelf niet hoeft aan te tonen dat de schade door mijnbouw komt; de Commissie Mijnbouwschade onderzoekt dat.
Bij het IMG dien je de aanvraag digitaal in via Mijn dossier. Je krijgt binnen een week een ontvangstbevestiging. Ontbreken er gegevens, dan heb je twee weken om ze aan te vullen. Bij schade aan een woning krijg je een zaakbegeleider aangeboden. Een onafhankelijke deskundige neemt de schade op en adviseert. Op dat advies kun je binnen twee weken reageren, en op verzoek wordt die termijn met vier weken verlengd. Het IMG vergoedt in beginsel in geld; herstel in natura alleen als jij dat wilt.
Het IMG kent drie routes voor schade aan gebouwen (stand 21 november 2026). Bij de vaste vergoeding krijg je eenmalig ten hoogste € 10.000, of € 5.000 voor een klein object, en bepaal je zelf of en hoe je herstelt. Bij herstel met een aannemer wordt de schade hersteld tot € 60.000, met eenmalig € 2.000 voor bijkomende kosten. Bij maatwerk met onderzoek is er geen maximum en onderzoekt een deskundige ook de oorzaak; de beslistermijn is dan 15 maanden. Vanaf 30 november 2026 werkt het IMG met een vernieuwd aanvraagformulier: na de opname kies je tussen herstel met een aannemer en maatwerk met onderzoek, en voor alle routes geldt dat je na een besluit alleen nieuwe of verergerde schade kunt melden na nieuwe bodembeweging: een nieuwe beving van voldoende sterkte op je adres, of indirecte effecten van diepe bodemdaling. Bij maatwerk met onderzoek ligt die grens bij een trillingssnelheid van 2 millimeter per seconde, bij de vaste vergoeding bij 5.
Tegen een besluit van het IMG kun je bezwaar maken. De termijn daarvoor is zes weken (artikel 6:7 Algemene wet bestuursrecht). Het IMG kan het bezwaar voorleggen aan een onafhankelijke bezwaaradviescommissie.
In Limburg geldt sinds 1 januari 2026 het Besluit tegemoetkoming particuliere woningeigenaren mijnbouwschade steenkoolwinning Limburg. Melden kan alleen als je eigenaar en hoofdbewoner bent, de woning in het mijnbouwgebied ligt en je een uitnodigingsbrief hebt gekregen; I3ML nodigt per postcodegroep uit. Je meldt digitaal via Mijn dossier. Je krijgt binnen een week een ontvangstbevestiging en binnen vier weken daarna bericht of de melding in behandeling gaat. De Commissie Mijnbouwschade doet eerst een bureauonderzoek van ten hoogste vier maanden. Volgt er een opname, dan komt er een conceptadvies, waarop je binnen vier weken reageert, en twee weken later het definitieve advies. I3ML besluit namens de minister: geen vergoeding, uitbetaling van het schadebedrag, of bij schade boven € 10.000 herstel door een aannemer die je zelf kiest en die in opdracht van I3ML werkt. Op 21 november 2026 stond op de site van I3ML dat melden op dat moment niet mogelijk was; kijk in de postcodechecker en in je brief wanneer jouw groep aan de beurt is.
Bij schade door kleine gas- en olievelden en zoutwinning meld je als eigenaar bij de Commissie Mijnbouwschade. Je krijgt binnen een week een ontvangstbevestiging en een zaakbegeleider. Is de oorzaak onduidelijk, dan komt er een deskundige voor een opname. Het conceptadvies volgt binnen twee weken na het in behandeling nemen, of uiterlijk drie maanden na een opname. Je hebt vier weken om te reageren; reageer je niet, dan gaat de commissie ervan uit dat je instemt. Twee weken later volgt het definitieve advies. Stem je in, dan betaalt het mijnbouwbedrijf binnen twee maanden. Schade door de beving bij Geelbroek meld je vóór 14 maart 2027, tenzij je in het gebied van het IMG woont.
Is je woning mogelijk acuut onveilig, neem dan contact op met de afdeling bouw- en woningtoezicht van de gemeente. Het IMG heeft daarnaast een eigen route om een acuut onveilige situatie te melden.
Juridisch voorbehoud: dit is algemene informatie en geen juridisch advies. Wij hebben de regel aan de wettekst getoetst, maar of hij in jouw situatie zo uitpakt, hangt af van feiten en afspraken die wij niet kennen. Laat een concrete kwestie beoordelen door het Juridisch Loket, je rechtsbijstandverzekeraar of een advocaat voordat je een stap zet die je niet kunt terugdraaien.
Waar deze uitleg op rust
Algemene wet bestuursrecht, artikel 6:7 — opent in een nieuw venster
versie niet vastgelegd
Burgerlijk Wetboek Boek 6, artikel 177 — opent in een nieuw venster
versie niet vastgelegd
Burgerlijk Wetboek Boek 6, artikel 177a — opent in een nieuw venster
versie niet vastgelegd
Wat betekent dit voor jou?
- woningeigenaar
- leg de schade vast zodra je hem ziet, zoek met de postcodechecker uit welk loket bij je adres hoort en meld. Lees het advies van de deskundige naast je eigen foto's en reageer binnen de termijn als er iets ontbreekt.
- huurder
- de schade aan het gebouw meldt de eigenaar. Meld wat je ziet schriftelijk bij je verhuurder, met foto's en een datum, en vraag of hij het bij het loket meldt. Of je zelf iets kunt aanvragen, bijvoorbeeld voor je inboedel, staat in de regeling van het loket.
- koper
- vraag bij een woning in Groningen, Limburg of bij een gasveld of zoutwinning naar eerdere meldingen, besluiten en herstel. Bij het IMG kun je na een besluit alleen nieuwe of verergerde schade melden, dus een eerder besluit gaat met de woning mee.
- vve
- VvE-lidin Groningen meldt de VvE de schade aan gevel, dak of fundering, en meld je zelf alleen schade binnen je eigen appartement. In Limburg vraag je als eigenaar en hoofdbewoner zelf een tegemoetkoming aan voor jouw aandeel in de schade aan gemeenschappelijke delen, en met dat geld betaal je jouw deel van het herstel aan de VvE.
- zelfbouwer
- bouw je in een gebied met bevingen of bodembeweging, leg dan bij de oplevering met foto's vast hoe de nieuwe woning erbij staat. Dan kun je later laten zien welke schade nieuw is.
- klusser
- herstel geen scheuren voordat het loket de schade heeft opgenomen. Wat je dichtsmeert, kan de deskundige niet meer beoordelen. Fotografeer de schade vóór je begint, ook als je denkt dat het niets met mijnbouw te maken heeft.
Checklist
- 1. Welk loket hoort bij mijn adres: het IMG, I3ML of de Commissie Mijnbouwschade?
- 2. Heb ik elke scheur gefotografeerd met een liniaal ernaast en een datum?
- 3. Weet ik wanneer ik de schade voor het eerst zag, en of dat na een beving was?
- 4. Volg ik de scheuren met scheurmeters?
- 5. Heb ik eerdere rapporten, tekeningen en oude foto's van de woning bij elkaar?
- 6. Is er eerder schade gemeld of een besluit genomen voor deze woning?
- 7. In Limburg: heb ik een uitnodigingsbrief, en is mijn woning op tijd gebouwd?
- 8. Heb ik een zaakbegeleider gevraagd?
- 9. Heb ik het advies naast mijn eigen vastlegging gelegd en binnen de termijn gereageerd?
- 10. Is de situatie veilig, of moet ik eerst de gemeente bellen?
Veelgestelde vragen
Waar meld ik schade door een aardbeving in Groningen?
Waar meld ik mijnschade in Limburg?
Moet ik zelf bewijzen dat de schade door mijnbouw komt?
Kost het melden van mijnbouwschade geld?
Mag ik de scheuren al laten herstellen voordat de schade is opgenomen?
Wat kan ik doen als ik het niet eens ben met het advies?
Ik woon in Drenthe en voelde de beving bij Geelbroek, waar meld ik?
Wat je nu kunt doen
Scheuren vastleggen en jaarlijks volgen
Wat je nodig hebt, en in welke volgorde je het doet.
Open het stappenplan- Wat kosten adviseurs en onderzoeken?
Wat het ongeveer kost, van welke maand dat bedrag is en waar het vandaan komt.
- Scheuren in metselwerk beoordelen
Zo loop je na of je niets overslaat.
Zie voor meer informatie
- Verzakking en scheuren monitorenKennisbank
- Scheurvorming in metselwerk: wanneer is het ernstig?Kennisbank
- Scheuren in de gevel: wat ze betekenenKennisbank
- Een scheur is een meting, geen diagnoseArtikel
- Scheuren in de gevelGebrek
- Scheuren in de binnenmuurGebrek
- Trillingen van verkeer en bouwwerkzaamheden: welke waarden geldenKennisbank
- Trillingen in de woningGebrek
- Wat kost funderingsonderzoek en funderingsherstel?Prijsgids
- Verbetercheck fundering en scheurenVerbetercheck
- ScheurmeterBegrip
- BodemdalingBegrip
- BezwaarschriftBegrip
- TrillingenBegrip
Reacties
De Builddocs-redactie
Redactie ·
Builddocs verdient aan affiliate-doorklikken en aan abonnementen. Dat staat hier omdat het uitmaakt bij het lezen van een vergelijking.
Meer over de auteurMinder
Onder een redactiestuk staat geen naam omdat er geen persoon achter zit, maar omdat de verantwoordelijkheid bij Builddocs als geheel ligt. Elk document heeft een datum waarop het is gecontroleerd; ontbreekt die, dan staat dat er ook.
Onderwerpen
Verder bij dit onderwerp
Wat hier al staat over dezelfde thema's en bouwdelen. Deze lijst wordt niet samengesteld maar afgeleid: hij volgt de onderwerpen die aan dit document hangen.
Werkomschrijvingen
Stappenplannen
Gebreken
Uit de kennisbank
Koopgidsen
Prijsgidsen
Rekenhulpen
Checklists
Projecten
- Boerderij uit 1890, gemeentelijk monument, geisoleerd van binnenuit
- Park Hill in Sheffield - het grootste beschermde monument van Europa, in fasen bewoonbaar gemaakt
- Patrimonium's Hof in Rotterdam - 88 woningen uit 1915 tot op het casco gestript
- R50 in Berlijn - negentien woningen, gebouwd door de bewoners zelf
Dit laten doen
Builddocs bemiddelt niet en krijgt geen commissie over de opdracht die hieruit volgt.