Radiatoren vervangen voor lage temperatuur
Zelf te doen: deels · €€€€ · komt soms voor
Deze werkomschrijving gaat over het aanpassen van het afgiftesysteem zodat de woning warm wordt bij een lage aanvoertemperatuur: grotere radiatoren, radiatoren met een ventilator, of een combinatie met vloer- of wandverwarming.
Dit is de stap die tussen isoleren en een warmtepomp in zit en die het vaakst wordt overgeslagen. Een warmtepomp die op 55 graden moet draaien in plaats van op 40, verbruikt ruim een derde meer stroom — en of dat nodig is, wordt bepaald door de radiatoren die er hangen.
Gebruik dit document bij de voorbereiding op een warmtepomp, of wanneer een bestaande lagetemperatuurinstallatie de woning niet warm krijgt.
Het gebrek: plaats, kenmerken en oorzaak
Plaats van het gebrek. Binnenshuis - Installaties - Warmteafgifte.
Kenmerken
- ruimten die niet op temperatuur komen sinds de overstap op een warmtepomp of een lagere ketelinstelling
- radiatoren die lauw aanvoelen terwijl de installatie draait
- een hoekkamer of een kamer op het noorden die structureel achterblijft
- een warmtepomp die op de hoogste aanvoertemperatuur staat en toch te weinig levert
- een hoog stroomverbruik van de warmtepomp in verhouding tot de verwachting
Oorzaak
- radiatoren die zijn gedimensioneerd op 70/50 graden en die bij 45/35 nog maar een derde tot de helft van hun vermogen leveren
- een afgifteoppervlak dat niet is meegegroeid met de overstap naar lagetemperatuurverwarming
- ruimten met twee of drie buitenmuren die naar verhouding meer vragen dan het gemiddelde
- slib in de installatie waardoor de doorstroming afneemt
- een verkeerd of niet ingeregeld systeem, waarbij het water de weg van de minste weerstand kiest
Uitgangspunten en aannames
Uitgangspunt is dat er een warmteverliesberekening per ruimte ligt. Zonder die berekening is niet te bepalen welke radiator waar moet komen, en is elke offerte een schatting.
Aangenomen wordt dat de isolatie eerst is gedaan, of dat de berekening uitgaat van de situatie na isolatie. Isoleren verkleint de warmtevraag en daarmee de radiator die nodig is; in omgekeerde volgorde koop je te groot.
Aangenomen wordt dat de installatie wordt gespoeld en voorzien van een slibafscheider, en dat het systeem na afloop waterzijdig wordt ingeregeld. Zonder inregelen levert het beste afgiftesysteem nog steeds een koude hoekkamer.
Aangenomen wordt dat de leidingdiameters de hogere waterhoeveelheid aankunnen die bij een lager temperatuurverschil hoort.
De werkzaamheden, stap voor stap
- 1Warmteverliesberekening per ruimte, bij de ontwerpbuitentemperatuur en bij de gewenste binnentemperatuur.
- 2Bepalen van de gewenste aanvoertemperatuur en daarmee van het benodigde afgifteoppervlak per ruimte.
- 3Keuze per ruimte: grotere radiator, radiator met ventilator, vloerverwarming, of een combinatie.
- 4Controleren of de leidingdiameters de benodigde doorstroming aankunnen.
- 5Afsluiten en aftappen van de installatie.
- 6Demonteren van de bestaande radiatoren en afvoeren.
- 7Zo nodig aanpassen van het leidingwerk en van de aansluitmaten.
- 8Plaatsen van de nieuwe radiatoren, met de juiste beugels op een ondergrond die het gewicht draagt.
- 9Aanbrengen van thermostatische radiatorkranen met voorinstelling, en van inregelbare retourafsluiters.
- 10Bij radiatoren met een ventilator: aanbrengen van de elektrische aansluiting en de regeling.
- 11Vullen, ontluchten en spoelen; plaatsen van een slibafscheider en zo nodig een inhibitor toevoegen.
- 12Waterzijdig inregelen: per radiator de doorstroming instellen op de berekende waarde.
- 13Instellen van de stooklijn en van de regeling op de nieuwe aanvoertemperatuur.
- 14Meten per ruimte bij een koude buitendag en bijstellen.
- 15Herstellen van wanden en vloeren; opruimen en afvoeren.
Materiaal- en kwaliteitseisen
- radiatoren met een opgegeven vermogen bij de werkelijke temperatuurcombinatie, bijvoorbeeld 45/35 met een binnentemperatuur van 20 graden; niet bij de standaard 75/65
- afgifteoppervlak per ruimte volgens de warmteverliesberekening, met een marge voor de koudste dagen
- thermostatische radiatorkranen met voorinstelling, zodat waterzijdig inregelen mogelijk is
- inregelbare retourafsluiters per radiator
- leidingdiameters die de benodigde waterhoeveelheid aankunnen; bij een kleiner temperatuurverschil stroomt er meer water
- slibafscheider in de retour, en bij een oudere installatie een spoeling vooraf
- bij ventilatorradiatoren: een geluidsniveau dat past bij de ruimte, met de opgave van de fabrikant
- een inregelrapport met per radiator de ingestelde waarde en de berekende doorstroming
Wat je opmeet
- per ruimte: vloeroppervlak, plafondhoogte, aantal buitenmuren en de oriëntatie
- de afmetingen van elke bestaande radiator: lengte, hoogte, type en aantal platen
- de hart-op-hart-maat van de aansluitingen
- de beschikbare wandlengte onder elk raam
- de leidingdiameter van de aanvoer per ruimte
Wat je opgeeft in de uitvraag
- het bouwjaar en de isolatiestaat, met wat er recent is geïsoleerd of nog gaat gebeuren
- de gewenste of geplande aanvoertemperatuur
- of er een warmtepomp komt, en welke
- of vloerverwarming in delen van de woning een optie is
- of de woning bewoond blijft tijdens het werk
Tijdsduur en complexiteit
Complexiteit: gemiddeld in de uitvoering, hoog in het ontwerp. Het vervangen van een radiator is een uur werk; bepalen welke radiator waar hoort, is de kern.
Doorlooptijd
- warmteverliesberekening: één tot twee weken
- radiatoren vervangen in een gemiddelde woning, acht tot twaalf stuks: twee tot vier werkdagen
- inclusief aanpassen van leidingwerk: één tot drie dagen extra
- waterzijdig inregelen: een halve tot een hele dag
- nameten en bijstellen bij koud weer: een half dagdeel, in het stookseizoen
Plan het inregelen en het nameten expliciet in de opdracht. Dat is de stap die na oplevering wordt overgeslagen en die het resultaat bepaalt.
De woning is één tot enkele dagen zonder verwarming; plan buiten de winter.
Wat het kost
Bedragen inclusief btw.
Onderdeel
Eenheid
Bandbreedte
Warmteverliesberekening per ruimte
per woning
€ 400 – € 1.200
Radiator vervangen, zelfde aansluitmaat
per stuk
€ 250 – € 600
Radiator vervangen met aanpassing leidingwerk
per stuk
€ 400 – € 900
Lagetemperatuurradiator, groot formaat
per stuk
€ 350 – € 900
Ventilatorradiator
per stuk
€ 600 – € 1.400
Thermostatische kraan met voorinstelling
per stuk
€ 45 – € 120
Inregelbare retourafsluiter
per stuk
€ 35 – € 90
Installatie spoelen
per woning
€ 300 – € 800
Slibafscheider plaatsen
per stuk
€ 200 – € 500
Waterzijdig inregelen met rapport
per woning
€ 350 – € 900
Leidingwerk aanpassen
per strekkende meter
€ 45 – € 110
Herstel wanden en schilderwerk
per woning
€ 300 – € 1.500
Voor een woning met tien radiatoren die geschikt worden gemaakt voor 45/35, inclusief spoelen en inregelen, kom je uit op € 4.500 tot € 10.000.
Zet dat naast de alternatieven: een warmtepomp die op 55 in plaats van 40 graden moet draaien, kost over vijftien jaar aanzienlijk meer aan stroom dan dit verschil.
| Onderdeel | Eenheid | Bandbreedte |
|---|---|---|
| Warmteverliesberekening per ruimte | per woning | € 400 – € 1.200 |
| Radiator vervangen, zelfde aansluitmaat | per stuk | € 250 – € 600 |
| Radiator vervangen met aanpassing leidingwerk | per stuk | € 400 – € 900 |
| Lagetemperatuurradiator, groot formaat | per stuk | € 350 – € 900 |
| Ventilatorradiator | per stuk | € 600 – € 1.400 |
| Thermostatische kraan met voorinstelling | per stuk | € 45 – € 120 |
| Inregelbare retourafsluiter | per stuk | € 35 – € 90 |
| Installatie spoelen | per woning | € 300 – € 800 |
| Slibafscheider plaatsen | per stuk | € 200 – € 500 |
| Waterzijdig inregelen met rapport | per woning | € 350 – € 900 |
| Leidingwerk aanpassen | per m¹ | € 45 – € 110 |
| Herstel wanden en schilderwerk | per woning | € 300 – € 1.500 |
Je eigen maten
Vul in hoe groot het bij jou is. De prijstabel hieronder rekent meteen mee, en je maten reizen mee naar de prijsgidsen en stappenplannen.
Wand, vloer, dak of gevel — waar het werk over gaat.
Naden, plinten, goten, dakranden.
Ramen, deuren, radiatoren, punten.
Je maten blijven in deze browser staan en gaan niet naar ons toe.
Wat kost dit bij jou
Vink aan wat bij jou van toepassing is. Je maten van hierboven staan al ingevuld en zijn per regel te overschrijven. Er wordt gerekend in je eigen browser; er gaat niets naar ons toe.
| Onderdeel | Bandbreedte | Jouw hoeveelheid | Bedrag |
|---|---|---|---|
| € 400 – € 1.200 per woning | project | — | |
| € 250 – € 600 per stuk | stuks | — | |
| € 400 – € 900 per stuk | stuks | — | |
| € 350 – € 900 per stuk | stuks | — | |
| € 600 – € 1.400 per stuk | stuks | — | |
| € 45 – € 120 per stuk | stuks | — | |
| € 35 – € 90 per stuk | stuks | — | |
| € 300 – € 800 per woning | project | — | |
| € 200 – € 500 per stuk | stuks | — | |
| € 350 – € 900 per woning | project | — | |
| € 45 – € 110 per m¹ | m¹ | — | |
| € 300 – € 1.500 per woning | project | — |
Nog niets aangevinkt
Vink aan wat van toepassing is om een bedrag te zien.
Dit is een optelling van de bandbreedtes hierboven en geen offerte. Wat een aannemer rekent hangt af van de staat van je woning, de bereikbaarheid en het jaargetijde.
Zelf doen of uitbesteden
Uitbesteden, met een uitzondering.
Het vervangen van één radiator door een groter exemplaar met dezelfde aansluitmaat is voor een handige eigenaar te doen: afsluiten, aftappen, wisselen, vullen, ontluchten.
Het ontwerp en het inregelen zijn dat niet. De warmteverliesberekening per ruimte bepaalt welke radiator waar komt, en het waterzijdig inregelen bepaalt of het water ook werkelijk naar de ruimte gaat die het nodig heeft. Beide vragen kennis en apparatuur, en beide worden bij een goedkope offerte weggelaten.
Wat je zelf doet en wat het gesprek stuurt: meet elke radiator op — lengte, hoogte, type, aantal platen — en meet elke ruimte. Met die lijst kan een installateur de berekening maken zonder een dag opnemen.
Vraag om een installateur die met een warmteverliesberekening werkt en die een inregelrapport levert. Vraag daar expliciet naar; het onderscheidt de partijen.
Wie voert dit uit
Hierop selecteren wij de bedrijven die je een offerte kunnen geven. De keuze is aan jou; het filter staat hier zodat je het kunt nakijken.
- Installateur verwarming en sanitair voert dit meestal uit
Nodig vóór de uitvoering: Installatieadviseur. Deze partij offreert niet mee op het werk zelf.
Offerte uitvragen
- de warmteverliesberekening per ruimte, met de gehanteerde ontwerptemperaturen
- per ruimte de voorgestelde radiator, met het vermogen bij de werkelijke temperatuurcombinatie
- of de leidingdiameters zijn getoetst op de benodigde doorstroming
- of er thermostatische kranen met voorinstelling en inregelbare retourafsluiters komen
- of de installatie wordt gespoeld en of er een slibafscheider komt
- of het waterzijdig inregelen met rapport in de prijs zit
- of er een nameting bij koud weer is inbegrepen, en wanneer
- bij ventilatorradiatoren: het geluidsniveau en de elektrische aansluiting
- of herstel van wanden en schilderwerk is inbegrepen
- de garantietermijn
Oplevering en controle
- vraag om het inregelrapport met per radiator de berekende en de ingestelde waarde
- controleer of elke radiator het opgegeven type en formaat is
- meet bij een koude buitendag de temperatuur per ruimte en vergelijk met de ontwerpwaarde
- voel of alle radiatoren gelijkmatig warm worden; een radiator die aan de onderkant koud blijft, is niet ingeregeld of niet ontlucht
- controleer de aanvoertemperatuur van de installatie; die hoort na dit werk lager te kunnen dan ervoor
- controleer of de slibafscheider bereikbaar is voor onderhoud
- laat de stooklijn vastleggen en uitleggen
- plan de nameting bij koud weer en leg die afspraak vast
Hoe je herhaling voorkomt
- isoleer vóór je het afgiftesysteem aanpast, of reken op de situatie na isolatie
- laat de installatie na elke wijziging opnieuw inregelen; een bijgeplaatste radiator verstoort de balans
- laat de slibafscheider jaarlijks legen
- ontlucht jaarlijks, van laag naar hoog
- houd de stooklijn zo laag als comfortabel is; elke graad lager is rendement bij een warmtepomp
- zet geen meubels of gordijnen voor de radiatoren; dat kost een aanzienlijk deel van de afgifte
- laat bij een volgende verduurzamingsstap eerst opnieuw rekenen; wat nu klopt, klopt na dakisolatie anders
Bijlagen
- warmteverliesberekening per ruimte
- opnamestaat van de bestaande radiatoren met afmetingen en aansluitmaten
- plattegrond met de ruimten, de oriëntatie en het aantal buitenmuren
- opgave van de geplande of aanwezige warmtepomp
Zie voor meer informatie
- Radiator wordt niet warmGebrek
- Welk vermogen heeft je verwarming nodigRekenhulp
- Kan ik van het gas af zonder de hele woning te isolerenVraag en antwoord
- Vloerverwarming wordt niet warmGebrek
- Geschiktheid voor een warmtepomp nalopenChecklist
- Roestende radiator of lekkende afsluiterGebrek
- Wat kost het om van het gas af te gaan?Prijsgids
Ervaringen van anderen
We slaan alleen je antwoord op, en je toelichting als je die geeft. Geen naam, geen e-mailadres.
De Builddocs-redactie
Redactie ·
Builddocs verdient aan affiliate-doorklikken en aan abonnementen. Dat staat hier omdat het uitmaakt bij het lezen van een vergelijking.
Meer over de auteurMinder
Onder een redactiestuk staat geen naam omdat er geen persoon achter zit, maar omdat de verantwoordelijkheid bij Builddocs als geheel ligt. Elk document heeft een datum waarop het is gecontroleerd; ontbreekt die, dan staat dat er ook.