Wat kost het om van het gas af te gaan?

Deze prijsgids gaat over het aardgasvrij maken van een bestaande woning: het afsluiten en verwijderen van de gasaansluiting, het verzwaren van de elektriciteitsaansluiting, het vervangen of aanpassen van de groepenkast, de warmtebron waarmee je de gasketel vervangt, de manier waarop je warm water maakt, en de overstap van gas naar inductie of keramisch koken. Ook het afvoeren van de oude ketel, het afdoppen van de binnengasleiding en het dichtzetten van de rookgasafvoer staan erin, want die posten staan zelden in de offerte van de warmtepompleverancier.

Wat je hier vindt zijn bandbreedtes per onderdeel en per woning, geen offertes. De spreiding komt uit de keuze van de warmtebron, uit de vraag of je aansluiting verzwaard moet worden, uit het aantal radiatoren dat mee moet en uit de afstand tussen de meterkast, de opstelplaats en de keuken.

Wat er niet in zit is de schil. Isoleren, kierdichting, glas en ventilatie hebben hun eigen kostenopbouw en hun eigen subsidies; daarvoor is er een aparte prijsgids over isoleren. Die gids en deze horen bij elkaar: de schil bepaalt welke aanvoertemperatuur je woning aankan, en de aanvoertemperatuur bepaalt welke warmtebron zin heeft. Ook het aanleggen van vloerverwarming en het plaatsen van zonnepanelen staan hier alleen als post genoemd en zijn elders volledig uitgewerkt.

De gids is geschreven voor een grondgebonden woning met een eigen aansluiting. Woon je in een appartement, dan geldt de hoofdlijn ook, maar beslist de vergadering over alles wat gemeenschappelijk is: het dak, de schacht, de collectieve leidingen en vaak ook de opstelplaats van een buitenunit.

De keuze van de warmtebron. Dit is verreweg de grootste drijver. Tussen een aansluiting op een warmtenet en een bodemwarmtepomp zit een factor drie tot vijf in investering. De keuze wordt zelden vrij gemaakt: waar een warmtenet ligt is dat vaak de goedkoopste route, en waar het niet ligt valt die optie af.

De aanvoertemperatuur die je woning nodig heeft. Een woning die het met vijfendertig graden redt, kan met een eenvoudige warmtepomp en de bestaande radiatoren toe. Een woning die zestig graden nodig heeft, vraagt of een schilaanpak of een zwaardere afgifte, en dat is € 2.000 tot € 12.000 verschil. De warmteverliesberekening is de goedkoopste manier om te weten waar je staat.

De staat van je elektriciteitsaansluiting. Heb je al drie fasen, dan valt € 450 tot € 1.100 en een wachttijd van maanden weg. Heb je één fase van vijfentwintig ampère met een oude groepenkast, dan komt daar € 1.200 tot € 2.900 bij en wordt de netbeheerder je planning.

Het aantal radiatoren dat mee moet. Elke radiator die wordt vervangen is € 400 tot € 900. In een woning met tien radiatoren waarvan er zes te klein zijn, is dat een post van € 2.400 tot € 5.400 die in geen enkele standaardofferte staat.

De plek van de buitenunit. Een unit op het maaiveld naast de achtergevel is de goedkoopste oplossing. Een unit op een plat dak of aan een console hoog aan de gevel vraagt draagconstructie, valbeveiliging tijdens het werk en langere leidingen, en dat is € 400 tot € 1.500 meer. Staat de unit dicht bij de erfgrens, dan komen daar geluidsmaatregelen bij.

De afstand tussen meterkast, opstelplaats en keuken. Leidingen en kabels kosten weinig, maar het tracé maken door een bewoonde woning kost uren en herstelwerk. Een woning waar de meterkast onder de trap zit en de keuken aan de andere kant van het huis is duurder dan een woning waar alles bij elkaar staat.

De manier waarop je warm water maakt. Warm water uit dezelfde warmtepomp is de goedkoopste route als het toestel er geschikt voor is. Een losse warmtepompboiler is € 2.200 tot € 4.500 extra maar geeft rust in de bedrijfsvoering en scheelt bij een gezin met veel douchebeurten in comfort.

Of je alles in één keer doet of in stappen. In één keer is goedkoper per post, want de installateur komt één keer en het herstelwerk gebeurt één keer. In stappen is beter te dragen en laat je subsidiemomenten spreiden, maar kost bij elkaar € 1.000 tot € 3.000 meer aan voorrijden, opstart en dubbel herstelwerk.

Vraag om de warmteverliesberekening per vertrek en niet om een vermogen dat uit een vuistregel komt. Vraag met welke aanvoertemperatuur is gerekend en bij welke buitentemperatuur het toestel het nog alleen redt.

Vraag welke radiatoren volgens die berekening te klein zijn en wat het kost om die te vervangen. Als die post niet in de offerte staat, staat hij er niet in omdat hij niet is uitgerekend, en niet omdat hij niet nodig is.

Vraag of het waterzijdig inregelen en de stooklijninstelling in de prijs zitten en of je daar een meetrapport van krijgt.

Vraag hoe het warme water wordt gemaakt: uit de warmtepomp met een geïntegreerd vat, uit een losse warmtepompboiler, of elektrisch. Vraag naar de tapopbrengst in liters bij veertig graden, want dat getal zegt meer dan de inhoud van het vat.

Vraag naar de opstelplaats van de buitenunit met een tekening, en naar het geluidsvermogen bij de bedrijfsconditie die je in de winter hebt en niet bij het gunstigste punt.

Vraag of de aansluitkosten van de netbeheerder, het graafwerk op eigen terrein en de groepenkast in de offerte zitten of dat je die zelf regelt. Dit is het punt waarop offertes het meest uiteenlopen.

Vraag wat er gebeurt met de oude ketel, de gasleiding en de rookgasafvoer, en of het afvoeren en afdoppen erin zit.

Vraag de garantietermijn op het toestel, op de installatie en op het onderhoud, en of er een onderhoudscontract is met een prijs per jaar. Vraag ook wie je belt als het in januari niet warm wordt.

Vraag om het certificaatnummer voor het werk aan koudemiddelen en voor het buiten bedrijf stellen van de gasinstallatie, en om een specificatie van welk deel van de arbeid onder het verlaagde btw-tarief valt.

De Omgevingswet en het Besluit bouwwerken leefomgeving stellen de eisen aan wat je installeert. Voor een buitenunit van een warmtepomp geldt een geluidseis op de perceelgrens en bij de gevel van een naburige woning; die eis geldt sinds 1 april 2021 voor nieuw geplaatste toestellen en is de reden dat de opstelplaats vooraf moet worden bepaald en niet achteraf. De installateur hoort de opgegeven geluidsvermogens en de plaatsing te kunnen onderbouwen.

Een warmtepomp plaatsen in of aan een bestaande woning is meestal vergunningvrij. Bij een rijksmonument, een gemeentelijk monument of een beschermd stadsgezicht is dat anders: een zichtbare buitenunit of een nieuwe doorvoer in de gevel vraagt daar een omgevingsvergunning. Voor een gesloten bodemlus geldt een meldings- of vergunningplicht bij de gemeente of de provincie, afhankelijk van de diepte en de ligging ten opzichte van waterwingebieden.

De elektrische installatie moet voldoen aan de norm voor laagspanningsinstallaties in woningen. Een verzwaring en een nieuwe groepenkast worden opgeleverd met een meetrapport. Voor werk aan koudemiddelcircuits geldt een certificeringsplicht voor het bedrijf en voor de monteur; vraag daarnaar en laat het nummer op de offerte zetten. Voor gasverbrandingsinstallaties geldt sinds 2023 dat alleen gecertificeerde bedrijven eraan mogen werken, en dat geldt ook voor het buiten bedrijf stellen van je ketel en het afdoppen van de leiding.

Sinds 1 januari 2024 valt nieuwbouw in gevolgklasse 1 onder de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen, en sinds 1 januari 2026 gelden vergelijkbare regels voor verbouwactiviteiten in die klasse. Voor een warmtepompinstallatie in een bestaande woning speelt dat zelden, maar wel als je in dezelfde beurt aan de draagconstructie of aan de schil komt. Voor warmtenetten geldt de Wet collectieve warmte, die de tariefregulering en het publieke eigendom regelt en die de positie van gebonden gebruikers versterkt. Regels veranderen; controleer bij twijfel de actuele tekst of vraag het na bij de gemeente.

Ben je huurder, dan heb je toestemming van de verhuurder nodig en blijft de installatie van de verhuurder. Woon je in een appartement, dan is de gevel gemeenschappelijk en beslist de vergadering over een buitenunit; het reglement bepaalt welke meerderheid daarvoor nodig is.