De bruidsschat, en waarom die tot 2032 nog meespeelt

De achtergrond in één alinea: onder de oude wetgeving stonden veel regels landelijk vast, gelijk voor het hele land. De Omgevingswet gaat ervan uit dat gemeenten die afwegingen zelf maken, dichter bij de plek waar ze uitwerken. Om te voorkomen dat er bij de overgang een gat viel, zijn die regels bij de inwerkingtreding automatisch in elk omgevingsplan geplaatst. Dat pakket heet de bruidsschat.

Waar het over gaat, in grote lijnen: regels over milieubelastende activiteiten bij bedrijven, geluid van installaties, lozingen, bodem, en een aantal onderwerpen die raken aan bouwen en gebruiken van gebouwen. Voor particulieren speelt het het vaakst bij geluid, bij het gebruik van een gebouw voor iets anders dan wonen, en bij bepaalde installaties.

Waarom dit voor jou uitmaakt, in drie punten:

Je vindt de regel niet waar je hem zoekt. Wie zoekt naar landelijke regelgeving over een onderwerp uit de bruidsschat, vindt niets of vindt de oude tekst. De geldende regel staat in het omgevingsplan van jouw gemeente. Dat is de plek om te kijken, en het maakt het raadplegen van het omgevingsplan nog belangrijker dan het al was.

De regel kan per gemeente gaan verschillen. Zolang een gemeente de bruidsschat niet heeft vervangen, is hij overal gelijk. Zodra een gemeente eigen regels vaststelt, ontstaat er verschil. Dat proces loopt nu, gemeente voor gemeente en onderwerp voor onderwerp, en het loopt door tot 2032. Advies uit een andere gemeente of van een paar jaar geleden kan dus achterhaald zijn zonder dat er iets aan jouw situatie is veranderd.

En de regel kan tijdens jouw traject wijzigen. Bij een plan met een lange doorlooptijd — een VvE-renovatie, een zelfbouwproject, een herbestemming — is het verstandig om te weten of de gemeente op jouw onderwerp een wijziging voorbereidt. Gemeenten publiceren die voornemens, en het is een normale vraag aan de behandelend ambtenaar.

Wat je concreet doet:

Raadpleeg het omgevingsplan op je adres via het omgevingsloket, en let daarbij op het onderscheid tussen het tijdelijke deel en het nieuwe deel.

Vraag bij een plan dat raakt aan geluid, gebruik of installaties expliciet na welke regel er geldt en of die uit het tijdelijke deel komt.

En noteer bij advies dat je krijgt, van wie het komt en wanneer. Bij een onderwerp dat gemeente voor gemeente verandert, is de datum van het advies onderdeel van het advies.

Waar dit in de praktijk het vaakst opduikt bij particulieren: bij de plaatsing van een warmtepomp of airco en de geluidseis die daarvoor geldt, bij het gebruiken van een deel van de woning voor bedrijfsmatige activiteiten, en bij het omzetten van een gebouw naar een woonfunctie. Bij alle drie geldt: de gemeente is de bron, niet de landelijke regelgeving en niet de leverancier.

Beeld en bijschriften

Aanbevolen: het omgevingsplan op één adres, met het tijdelijke deel en het nieuwe deel apart gemarkeerd.

Aanvullend beeld: dezelfde regel in twee gemeenten, waarvan er één al is vervangen.

De geluidseis voor een warmtepomp zoals die uit het tijdelijke deel volgt.

Een tijdlijn van 2024 tot 2032 met het tempo waarin gemeenten vervangen.

Veelgestelde vragen

Wat is de bruidsschat? Rijksregels die bij de invoering van de Omgevingswet automatisch in elk omgevingsplan zijn geplaatst.

Waar vind ik die regels? In het tijdelijke deel van het omgevingsplan van jouw gemeente, via het omgevingsloket.

Waarom vind ik ze niet in de wet? Omdat ze daar zijn weggehaald; de geldende regel staat nu in het omgevingsplan.

Verschillen ze per gemeente? Zolang de bruidsschat niet is vervangen niet; daarna wel, en dat proces loopt tot 2032.

Kan een regel tijdens mijn traject wijzigen? Ja. Vraag bij een lange doorlooptijd of de gemeente een wijziging voorbereidt.

Waar speelt het voor particulieren? Bij geluid van installaties, bij bedrijfsmatig gebruik van een woning en bij het omzetten naar een woonfunctie.

Wie is de bron? De gemeente - niet de landelijke regelgeving en niet de leverancier.