Waarom een aanneemsom iets anders is dan een richtprijs

Een vaste aanneemsom is een afgesproken prijs voor omschreven werk. De aannemer mag die niet eenzijdig verhogen, behalve voor meerwerk dat je hebt opgedragen en voor kostenverhogende omstandigheden waarvoor in de wet en in de overeenkomst een regeling staat. Dat is de meest zekere vorm voor een opdrachtgever, en de aannemer prijst het risico mee.

Een richtprijs is een schatting. Bij een aannemingsovereenkomst met een consument geldt dat de aannemer bij overschrijding van een richtprijs moet waarschuwen, en dat de opdrachtgever bij een overschrijding boven een bepaald percentage niet zonder meer aan het meerdere gebonden is. In het Burgerlijk Wetboek is die grens gesteld op tien procent: boven een richtprijs mag de prijs met niet meer dan tien procent worden overschreden, tenzij de aannemer tijdig heeft gewaarschuwd zodat je kon besluiten het werk te beperken of te stoppen.

Dat is een sterke bescherming en zij hangt op één woord: er moet daadwerkelijk een richtprijs zijn afgesproken. Staat er "indicatie", "raming" of "vrijblijvende opgave", dan is de vraag of dat als richtprijs geldt.

Een raming of een indicatie is geen prijsafspraak maar een verwachting. Die hoort thuis in een verkennend gesprek en niet in een opdracht.

En regie, ofwel werken op nacalculatie: er wordt gewerkt tegen een uurtarief plus materiaal, en de eindprijs volgt uit wat er is gedaan. Dat is voor bepaald werk de eerlijkste vorm — zie het artikel daarover — en het vraagt afspraken over tarieven, over rapportage en over een maximumbedrag.

Wat je in de overeenkomst laat opnemen, ongeacht de vorm:

Welke vorm het is, met het woord erbij. "De aanneemsom bedraagt" is iets anders dan "de kosten worden geraamd op".

Welk werk eronder valt, met verwijzing naar de specificatie of de werkomschrijving.

Hoe met meerwerk wordt omgegaan, met de procedure en met eenheidsprijzen.

Het betalingsschema, gekoppeld aan voortgang en niet aan data.

En de opleverdatum of de doorlooptijd, met wat er gebeurt bij overschrijding.

Twee dingen die specifiek voor consumenten gelden en die de moeite waard zijn om te kennen:

Bij nieuwbouw of ingrijpende verbouwing hoort de overeenkomst schriftelijk te zijn, en de aannemer heeft een informatieplicht over onder meer verzekering en garantie.

En sinds 1 januari 2024 geldt bij verbouw de aangescherpte aansprakelijkheid uit artikel 7:758 van het Burgerlijk Wetboek: de aannemer is aansprakelijk voor gebreken die bij oplevering niet zijn ontdekt, tenzij die hem niet zijn toe te rekenen. Dat is een verschuiving ten gunste van de opdrachtgever, en het is een reden om de oplevering en het opleverdossier zorgvuldig te doen — daarover meer in het artikel over geld achterhouden bij oplevering.

Wat je in elk geval niet doet, is beginnen zonder schriftelijke overeenkomst omdat het goed voelt. Bij een klein klusje is dat verdedigbaar; bij een bedrag dat je pijn zou doen, niet.

Beeld en bijschriften

Aanbevolen: drie offertes naast elkaar waarin de gebruikte term is gemarkeerd - aanneemsom, richtprijs, raming - met de juridische gevolgen ernaast.

Aanvullend beeld: de tienprocentgrens bij een richtprijs, met en zonder tijdige waarschuwing.

Een betalingsschema dat aan voortgang is gekoppeld naast een schema dat aan data hangt.

Een meerwerkopdracht met prijs en handtekening, zoals hij eruit hoort te zien.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen een aanneemsom en een richtprijs? Een aanneemsom is een prijsafspraak, een richtprijs een schatting met een wettelijke overschrijdingsgrens.

Hoeveel mag een richtprijs worden overschreden? Ten hoogste tien procent, tenzij de aannemer tijdig heeft gewaarschuwd zodat je het werk kon beperken.

Geldt die grens ook bij een raming? Nee. Een raming of indicatie is geen prijsafspraak en kent die bescherming niet.

Mag een aannemer een vaste aanneemsom verhogen? Alleen voor opgedragen meerwerk en voor kostenverhogende omstandigheden waarvoor een regeling geldt.

Is werken op regie onverstandig? Niet per se; het is voor bepaald werk de eerlijkste vorm, mits je tarieven, rapportage en een maximumbedrag afspreekt.

Moet de overeenkomst schriftelijk? Bij nieuwbouw of ingrijpende verbouwing hoort zij dat te zijn, met een informatieplicht over verzekering en garantie.

Wat als ik zonder contract begin? Bij een klein klusje is dat verdedigbaar; bij een bedrag dat pijn zou doen niet.