Waarom dakisolatie tussen de spanten tegenvalt

De eerste zwakke plek is het hout zelf. Isolatiemateriaal geleidt warmte slecht — dat is het punt — maar hout geleidt aanmerkelijk beter. Bij een gebruikelijke hart-op-hartafstand nemen de spanten al gauw tien tot vijftien procent van het dakvlak in. Dat betekent dat over dat deel van het oppervlak de weerstand veel lager is dan tussen de spanten, en dat drukt de gemiddelde prestatie van het hele vlak.

Het effect is groter dan mensen verwachten, en het wordt groter naarmate je dikker isoleert: hoe beter de isolatie tussen de spanten, hoe zwaarder het aandeel van het hout in het totaal gaat wegen. Dat is dezelfde afvlakking als bij dikte in het algemeen, maar hier met een oorzaak die je kunt wegnemen.

De oplossing is een doorlopende laag: isolatie die over de spanten heen ligt in plaats van er alleen tussen. Dat kan aan de binnenzijde met een tweede laag op een regelwerk haaks op de spanten, of aan de buitenzijde met dakelementen bij vervanging van de dakbedekking. Een relatief dunne doorlopende laag doet meer voor de gemiddelde prestatie dan dezelfde dikte extra tussen de spanten.

De tweede zwakke plek zit aan de andere kant van de isolatie, en die is riskanter. Bij een oud dak zit onder de pannen dakbeschot met daarop panlatten, en tussen beschot en pannen zit een geventileerde ruimte. Vul je de volledige diepte tussen de spanten met isolatie tot tegen het beschot, dan sluit je de ruimte af waarin vocht vroeger kon drogen. Het beschot wordt kouder, want de warmte van binnen komt er niet meer bij, en vocht dat toch de constructie in komt kan niet weg.

Of dat erg is, hangt af van de opbouw. Zit er een dampopen folie onder de panlatten, dan kan de constructie naar buiten drogen. Zit er niets, of zit er juist een dampdichte laag, dan is een geventileerde spouw achter de isolatie noodzakelijk — doorgaans enkele centimeters, doorlopend van de dakvoet tot de nok, met toevoer onderaan en afvoer bij de nok.

Dat is meteen het punt waarop het in de uitvoering het vaakst misgaat. De spouw wordt onderbroken door een dwarsregel, of hij wordt bij de nok niet doorgezet, of hij loopt dood achter een dakraam of een dakkapel. Een spouw die niet doorstroomt, is geen spouw maar een vochtbuffer.

Wat je bij de offerte vraagt is daarmee kort. Hoe wordt de doorbreking door de spanten meegenomen in de prestatie? Blijft er een geventileerde spouw achter de isolatie, en zo ja: waar zit de toevoer en waar de afvoer? En hoe wordt de dampremmende laag aan de binnenzijde luchtdicht afgewerkt bij de aansluitingen, want daar zit het risico en niet in het vlak.

Er is één waarneming waarmee je achteraf kunt controleren of het goed zit, en die kost niets. Kijk in de winter naar de onderzijde van het dakbeschot, waar dat nog bereikbaar is. Vind je daar vochtplekken, witte aanslag of donkere verkleuring, dan komt er warme vochtige lucht bij een koude constructie en is er iets mis met de luchtdichting of met de ventilatie erachter. Vind je droog hout, dan werkt het.

En kijk bij sneeuw naar het dak van buiten. Blijft de sneeuw gelijkmatig liggen, dan is de isolatie gelijkmatig. Zie je strepen die smelten op de plek van de spanten, dan zie je precies de doorbreking waar dit artikel over gaat.

Beeld en bijschriften

Aanbevolen: isolatie tussen de spanten naast isolatie met een doorlopende laag erover.

Aanvullend beeld: een geventileerde spouw van dakvoet tot nok, met toevoer onderaan en afvoer bij de nok.

Een spouw die doodloopt achter een dakraam of een dwarsregel.

Sneeuw op een dak met smeltstrepen op de plek van de spanten.

Veelgestelde vragen

Waarom valt isolatie tussen de spanten tegen? Omdat het hout aanmerkelijk beter geleidt en tien tot vijftien procent van het vlak inneemt.

Waarom wordt dat erger bij dikker isoleren? Omdat het aandeel van het hout in het totaal dan zwaarder gaat wegen.

Wat is de oplossing? Een doorlopende laag over de spanten heen, aan de binnen- of aan de buitenzijde.

Wat is de tweede zwakke plek? Het afsluiten van de ruimte achter de isolatie, waarin vocht vroeger kon drogen.

Wanneer is een geventileerde spouw noodzakelijk? Als er geen dampopen folie zit of juist een dampdichte laag.

Waar gaat dat in de uitvoering mis? Bij een onderbroken spouw, bij de nok, of achter een dakraam of dakkapel.

Hoe controleer ik het achteraf? Kijk in de winter naar de onderzijde van het dakbeschot; droog hout betekent dat het werkt.