Waarom een groendak niet zomaar kan

Begin bij het gewicht, want dat bepaalt of het überhaupt kan. Een extensief groendak — een dunne substraatlaag met sedum, weinig onderhoud — weegt verzadigd al gauw enkele tientallen kilo's per vierkante meter. Een intensief groendak met kruiden, gras of struiken weegt een veelvoud daarvan. Dat komt bovenop de bestaande belasting én bovenop de sneeuwbelasting waarmee de constructie al rekening moest houden.

Verzadigd is daarbij het woord dat telt. Een substraatlaag die water vasthoudt — en dat is precies waarvoor hij er ligt — weegt na een lange regenperiode aanzienlijk meer dan droog. De beoordeling gaat dus over de natte situatie, niet over wat er op de pallet ligt.

Daarom is een constructieve toets bij een groendak geen formaliteit maar de eerste stap. Bij een houten dakconstructie van een uitbouw of een garage is de uitkomst vaak dat het niet kan zonder versterking. Bij een betonnen dak van een appartementengebouw kan het meestal wel, en dan is het een besluit van de vereniging.

Het tweede punt is de waterhuishouding, en dat is waar het misgaat als het misgaat. Een groendak vertraagt de afvoer; hij stopt hem niet. Er moet een drainagelaag onder liggen die het overtollige water naar de afvoeren brengt, en die afvoeren moeten bereikbaar blijven voor inspectie. Een afvoer die onder een substraatlaag verdwijnt, is een afvoer die je pas terugvindt als er water op het dak staat. Daarvoor bestaan inspectieputjes, en die horen in het ontwerp.

Een noodoverlaat is bij een groendak nog belangrijker dan bij een gewoon plat dak, juist omdat de begroeiing een verstopping kan veroorzaken en omdat het dak al zwaarder belast is.

Het derde punt is de dakbedekking eronder. Die moet wortelwerend zijn, of er moet een wortelwerende laag tussen. Wortels vinden elke naad, en een groendak op een bestaande bitumenlaag zonder wortelwering is een lekkage met een vertraging van een paar jaar. Bovendien geldt: zolang het groen erop ligt, kun je de dakbedekking niet inspecteren en niet repareren. Een groendak leg je daarom op een dakbedekking die aan het begin van zijn levensduur staat, niet aan het eind.

Dat laatste is de belangrijkste planningsregel van dit artikel. Een groendak op een dakbedekking die over acht jaar vervangen moet worden, betekent dat je het groen er dan af haalt en opnieuw aanlegt.

Het vierde punt is onderhoud, en dat is minder dan bij een tuin en meer dan nul. Sedum heeft twee keer per jaar aandacht nodig: onkruid dat er niet hoort, controle van de randzones en van de afvoeren, en bij droge zomers soms water. Een groendak dat volledig aan zichzelf wordt overgelaten, verandert in een berkenbosje, en berken hebben wortels.

Wat er tegenover staat, is reëel. De dakbedekking gaat aantoonbaar langer mee omdat hij niet meer in de zon en in de temperatuurwisselingen ligt. Het dak houdt bij een bui een deel van het water vast en geeft het vertraagd af, wat precies is wat gemeenten met hemelwaterverordeningen vragen. Veel gemeenten hebben daarvoor een subsidie, en die verschilt sterk per gemeente — dat is de eerste plek om te kijken, want het scheelt aanzienlijk in de rekensom.

En voor een appartementengebouw met een groot plat dak is er nog een overweging: het dak is de plek waar zonnepanelen én groen kunnen samengaan. Panelen op een lichte verhoging boven een sedumlaag presteren zelfs iets beter, omdat de begroeiing het dakoppervlak koeler houdt. Dan is de constructieve toets wel de optelsom van beide.

Beeld en bijschriften

Aanbevolen: een extensief en een intensief groendak, met hun gewicht droog en verzadigd.

Aanvullend beeld: de opbouw met drainagelaag, wortelwering en inspectieputje bij de afvoer.

Een noodoverlaat bij een groendak, met de begroeiing die een verstopping kan geven.

Zonnepanelen op een lichte verhoging boven een sedumlaag.

Veelgestelde vragen

Wat weegt een groendak? Een extensief dak verzadigd al gauw enkele tientallen kilo's per vierkante meter, intensief een veelvoud.

Waarom telt de verzadigde situatie? Omdat de substraatlaag water vasthoudt, en dat is precies waarvoor hij er ligt.

Is een constructieve toets nodig? Ja, en bij een houten dakconstructie is de uitkomst vaak dat het niet kan zonder versterking.

Wat gaat er mis bij de waterafvoer? Afvoeren verdwijnen onder het substraat; daarvoor bestaan inspectieputjes.

Wat moet er onder liggen? Een drainagelaag en een wortelwerende laag, want wortels vinden elke naad.

Wanneer leg ik het aan? Op een dakbedekking aan het begin van haar levensduur, niet aan het eind.

Hoeveel onderhoud vraagt sedum? Twee keer per jaar: onkruid, controle van randen en afvoeren, en bij droogte water.