Isoleren met behoud van de erker

Een erker heeft drie eigenschappen die samen ongunstig uitpakken. Hij steekt uit, waardoor hij aan meerdere zijden warmte verliest en bovendien de wind vangt. Hij bestaat grotendeels uit glas, meestal in slanke kozijnen en soms met glas in lood. En hij heeft een eigen vloer en een eigen dakje, die allebei vrijwel nooit geïsoleerd zijn en waarvan de aansluiting op de hoofdconstructie een doorlopende koudebrug vormt.

Daar komt bij dat de erker vaak een eigen, ondiepe fundering heeft die los van de hoofdfundering is aangelegd. Dat verklaart de scheuren die je bij veel erkers ziet op de aansluiting met de gevel, en het is een reden om bij werkzaamheden aan de erker niet alleen naar isolatie te kijken.

De volgorde die hier werkt, begint niet bij het glas maar bij de vloer en het dakje.

De erkervloer is bij veel woningen een uitkragende constructie boven de buitenlucht of boven een ondiepe kruipruimte. Daar zit doorgaans niets in. Isoleren aan de onderzijde is meestal mogelijk en het effect is direct merkbaar, omdat je in een erker met je voeten precies op die vloer staat. Bij een dichte plint kan het van binnenuit, waarbij je enkele centimeters vloerhoogte inlevert.

Het erkerdakje is de tweede. Bij een plat dakje kan isolatie erbovenop worden aangebracht wanneer de dakbedekking toch aan vervanging toe is; dat is het gunstigste moment en het levert bovendien een betere aansluiting op de gevel op. Bij een erker met een balkon erboven ligt het lastiger en is een doorgerekende oplossing nodig, omdat de dorpel en de deur dan mee veranderen.

Pas daarna het glas. In een erker met slanke kozijnen past standaard isolatieglas vaak niet zonder de sponning te verdiepen of het kozijn te vervangen, en dat laatste haalt precies weg waarom je de erker wilde behouden. De routes die het beeld sparen zijn dun isolatieglas dat in bestaande sponningen past, achterzetbeglazing aan de binnenzijde, of een voorzetraam. Achterzetbeglazing heeft daarbij het voordeel dat het omkeerbaar is en dat glas in lood behouden blijft.

De aansluitingen zijn de vierde, en ze worden het vaakst vergeten. De hoek waar de erker de gevel raakt, de onderdorpel van de kozijnen, de plek waar het dakje op de gevel eindigt: dat zijn de plaatsen waar bij een half uitgevoerde ingreep de condens en later de schimmel verschijnt. Bij een erker geldt sterker dan elders dat je alle vier de onderdelen aanpakt of geen, want een geïsoleerde vloer onder een ongeïsoleerd dakje verplaatst het probleem alleen naar boven.

Er is een reden waarom de erker in offertes ontbreekt, en het is nuttig die te kennen. Hij is arbeidsintensief per vierkante meter, hij vraagt maatwerk, en het oppervlak is klein. Voor een aannemer is het de minst aantrekkelijke deelklus van het hele project. Wie hem meegenomen wil hebben, moet dat expliciet uitvragen, met de vier onderdelen apart benoemd.

Kijk bij een erker altijd even naar de fundering en naar de scheurvorming voordat je iets doet. Loopt er een scheur die met het seizoen verandert, of staat de erker meetbaar scheef, dan is isolatie niet de eerste vraag. Dan is de vraag wat de constructie doet, en die beantwoord je vóór je gaat afwerken en niet erna.

Beeld en bijschriften

Aanbevolen: een erker in doorsnede met de vier onderdelen en de koudebrug bij de aansluiting op de hoofdconstructie.

Aanvullend beeld: de eigen, ondiepe erkerfundering en de scheur die daardoor op de aansluiting ontstaat.

Achterzetbeglazing in een slank erkerkozijn, met het glas in lood dat behouden blijft.

De plekken waar bij half werk de condens en later de schimmel verschijnt.

Veelgestelde vragen

Waarom verliest een erker zoveel warmte? Hij steekt uit, vangt wind, is grotendeels glas, en zijn vloer en dakje zijn niet geïsoleerd.

Waar komen de scheuren bij een erker vandaan? Vaak van een eigen, ondiepe fundering die los van de hoofdfundering is aangelegd.

Waarmee begin ik? Bij de erkervloer; daar sta je met je voeten op en het effect is direct merkbaar.

Wanneer isoleer ik het dakje? Bij vervanging van de dakbedekking, want dan komt de isolatie erbovenop en verbetert de aansluiting.

Welke glasroutes sparen het beeld? Dun isolatieglas in bestaande sponningen, achterzetbeglazing, of een voorzetraam.

Waarom mag ik het niet half doen? Omdat je het probleem dan verplaatst naar het onderdeel dat je hebt overgeslagen.

Waarom ontbreekt de erker in offertes? Hij is arbeidsintensief per vierkante meter, vraagt maatwerk, en het oppervlak is klein.