De helft van de nieuwbouw moet binnen vier jaar uit de fabriek komen

Iets meer dan 20 procent van de nieuwbouwwoningen komt nu uit een fabriek. Binnen vier jaar moet dat 50 procent zijn. Dat is de inzet van het kabinet, met 90 miljoen euro voor innovatie en digitalisering in de woningbouw en ruim 150 miljoen euro voor een flexibele pool van ambtenaren en experts die gemeenten en provincies helpen bij plannen en realiseren.

De aanleiding is eenvoudig: een woning bouwen duurt in Nederland gemiddeld tien jaar, gerekend vanaf het eerste plan. Het merendeel van die tijd zit niet in de bouw zelf maar in het traject ervoor.

Wat fabrieksbouw wel en niet oplost. Prefab verkort de bouwtijd op de bouwplaats aanzienlijk — weken in plaats van maanden — en levert doorgaans een strakkere kwaliteit, omdat je binnen onder geconditioneerde omstandigheden werkt in plaats van buiten in de regen. Wat het niet verkort is het traject ervóór: bestemming, participatie, vergunning, financiering, netaansluiting. Wie tien jaar wil terugbrengen, moet daar zijn.

Wat dit voor een zelfbouwer betekent. Fabrieksbouw is voor particuliere opdrachtgevers reëler geworden dan het lang was. Let daarbij op drie dingen:

• Het beslismoment ligt vroeger. Bij prefab liggen de keuzes vast op het moment dat de productie start. Een wijziging tijdens de bouw is niet duurder dan bij traditionele bouw — hij is vaak simpelweg niet meer mogelijk. Dat vraagt om beter voorbereiden en het levert minder meerwerk op.
• De aanvoer bepaalt de planning. Een prefabelement komt op een afgesproken dag met een kraan. Dat betekent dat de fundering, de bereikbaarheid en de bouwstroom op die dag klaar moeten zijn, niet een week later.
• De aansluitdetails zijn het aandachtspunt. Waar fabriekselement en werk op de bouwplaats samenkomen — bij de fundering, bij de dakrand, bij leidingdoorvoeren — daar zitten in de praktijk de meeste gebreken. Vraag om die details op tekening, niet om een sfeerimpressie.

Wat dit voor de markt betekent. Meer fabrieksbouw verplaatst arbeid van de bouwplaats naar de hal. Dat is relevant in een markt waarin de loonkosten de grootste kostenstijger zijn geworden en het personeelstekort in de installatiebranche verder oploopt. Of de prijs daadwerkelijk daalt is een open vraag: schaalvoordeel drukt de prijs, maar de investering in fabriekscapaciteit moet ergens worden terugverdiend.