Waarom wachten niet meer loont

Het is nuttig om te zien wat er precies is omgedraaid. In 2021 en 2022 werd de kostenstijging bepaald door materialen: hout, staal, isolatie, allemaal tegelijk, met levertijden die per week veranderden. Dat beeld is verdwenen. De materiaalprijzen zijn grotendeels gestabiliseerd, met kleine stijgingen bij hout, kunststof en verf en lichte dalingen bij staal, cement en glas. Koper is de uitschieter naar boven. Tegelijk stuwt een cao-verhoging van vier procent per 1 januari 2026 de looncomponent, die op jaarbasis met ruim vijf procent steeg.

Materiaal en arbeid gedragen zich verschillend, en dat is de kern. Een materiaalprijs is een marktprijs die op en neer gaat; je kunt hem vastzetten door vroeg te bestellen en op te slaan, en je kunt erop wachten. Een loonkost gaat één kant op en is aan een cao gebonden. Wachten op een lager tarief is dan geen strategie maar uitstel met kosten.

Wat je wél kunt beïnvloeden is het aantal uren. Dat klinkt vanzelfsprekend en het gebeurt zelden systematisch. Elk uur dat een uitvoerder wacht op een beslissing die jij nog moet nemen, is een uur dat je betaalt. Elke tekening die niet klopt en op de bouwplaats wordt opgelost, kost meer uren dan dezelfde correctie op papier. Elke wijziging tijdens de uitvoering vraagt om afstemming tussen partijen die daar niet op gepland hadden. In een markt waarin arbeid de duurste component is, is een goed voorbereid plan geen luxe maar de grootste besparing die je zelf in de hand hebt.

Dat werkt door in wat een contract waard is. Let bij een offerte op de indexeringsclausule, en vraag door op de opbouw. Een clausule die de hele aanneemsom indexeert op een algemene index doet iets anders dan een clausule die alleen de materiaalcomponent indexeert. In het huidige patroon, waarin materiaal stabiel is en loon stijgt, pakt de eerste ongunstig uit voor de opdrachtgever. Vraag daarom welk deel van de som arbeid is; dat getal hoort de aannemer te kunnen geven.

Kijk ook naar de geldigheidsduur. Een offerte die zes maanden geldig is, klinkt aantrekkelijker dan een die twee maanden geldig is, maar bij deze cijfers zit in die zes maanden een risico-opslag die jij betaalt. Een kortere geldigheid met een reëler tarief is vaak goedkoper dan een lange geldigheid met een buffer erin.

Tot slot het punt dat het meeste verwarring geeft. Bouwkosten per vierkante meter liggen aanzienlijk hoger dan vijf jaar geleden en gaan niet terug naar het oude niveau. Een raming uit 2020 of 2021, of een bedrag dat iemand in je omgeving destijds betaalde, is als vertrekpunt onbruikbaar. Reken opnieuw met actuele eenheidsprijzen, en houd een post onvoorzien aan die past bij de fase: ruim zolang het ontwerp nog beweegt, smaller zodra de definitieve tekeningen er liggen.

Er is één uitzondering op het advies om niet te wachten, en die is belangrijk. Wachten loont wel als je daarmee werk kunt laten meeliften met werk dat toch gebeurt. Isoleren op het moment dat het dak toch open moet, kost een fractie van isoleren als losse ingreep. Dat is geen uitstel maar timing, en het is het enige wachten dat in dit patroon nog geld oplevert.

Beeld en bijschriften

Aanbevolen: de opbouw van de kostenstijging in 2022 en nu, met materiaal en arbeid apart.

Aanvullend beeld: de uren die weglopen aan wachten op beslissingen en aan correcties op de bouwplaats.

Twee indexeringsclausules naast elkaar: op de hele som of alleen op de materiaalcomponent.

Een offerte met een lange en met een korte geldigheidsduur, met de risico-opslag erin.

Veelgestelde vragen

Wat is er omgedraaid sinds 2022? Toen dreven materialen de kosten op; nu is dat vrijwel volledig arbeid.

Waarom kun je niet op lagere lonen wachten? Loonkosten gaan één kant op en zijn aan een cao gebonden.

Wat kan ik dan wel beïnvloeden? Het aantal uren, door beslissingen vooraf te nemen en kloppende tekeningen te leveren.

Waar let ik op bij de indexering? Of de clausule de hele som indexeert of alleen de materiaalcomponent.

Wat vraag ik aan de aannemer? Welk deel van de aanneemsom arbeid is.

Waarom is een lange geldigheidsduur niet gratis? Daar zit een risico-opslag in die jij betaalt.

Wanneer loont wachten wel? Als je het werk kunt laten meeliften met werk dat toch gebeurt.