Splitsen en optoppen worden makkelijker, maar nog niet vandaag

Het kabinet wil woningsplitsing en optoppen vergunningsvrij maken waar dat kan. Dat is onderdeel van de aanpak beter benutten, die zich richt op woningen die je uit bestaande gebouwen kunt halen in plaats van uit nieuwe grond. De doelstelling is 15.000 extra woningen per jaar uit splitsen, optoppen en transformatie.

Wat de drie routes zijn. Splitsen is één woning opdelen in twee of meer zelfstandige woningen. Optoppen is een of meer bouwlagen toevoegen op een bestaand plat dak. Woningdelen is met meerdere huishoudens één woning bewonen — het kabinet onderzoekt of het Utrechtse model, waarin drie personen mogen delen zonder vergunning, landelijk kan.

Wat er nu al is. Gemeenten kunnen ondersteuning krijgen via het Nationaal Expertisecentrum Woningbouw. Er zijn rekenmodellen voor optoppen, potentiescans en oplossingsrichtingen voor parkeernormen. Er lopen financiële regelingen zoals de Realisatiestimulans en de Stimuleringsregeling flex- en transformatiewoningen. En er komt een wetsvoorstel over hospitaverhuur om drempels daar weg te nemen.

Wat er nog niet is. Een datum. In de aankondiging van 2 juli 2026 staat dat de minister wettelijk gaat vastleggen dat gemeenten het toevoegen van woningen in bestaande gebouwen faciliteren, maar er staat geen invoeringsdatum bij en er staat niet precies in wat vergunningsvrij wordt. Wie nu wil splitsen of optoppen, heeft dus nog gewoon met de huidige regels te maken.

Wat je vandaag moet regelen. Dat zijn er vier, en ze gelden allemaal nog:

• Het omgevingsplan. Splitsen is in veel gemeenten expliciet gereguleerd, vaak met een eis aan minimale woonoppervlakte en soms met een quotum per straat of buurt. Dit is de eerste plek om te kijken, niet de laatste.
• De bouwtechnische eisen. Een gesplitste woning moet voldoen aan de eisen voor geluidsisolatie tussen woningen, aan brandcompartimentering en aan een eigen vluchtroute. Dat is bij splitsen doorgaans de grootste kostenpost, groter dan de keuken en de badkamer samen.
• De constructie bij optoppen. Een extra bouwlaag vraagt om een constructieve beoordeling van fundering en draagstructuur. Bij een gebouw uit de jaren zestig of zeventig is dat geen formaliteit.
• De VvE. Optoppen op een appartementengebouw raakt het gemeenschappelijke dak en verandert de breukdelen. Dat vraagt om wijziging van de splitsingsakte, en dat is een zwaardere route dan een gewoon vergaderbesluit.

Wat dit betekent voor de planning. Als je overweegt te splitsen of op te toppen, is het verstandig om de haalbaarheid nu al te onderzoeken — constructie, geluid, brandveiligheid — en de vergunningaanvraag pas te doen als je weet wat er technisch uit komt. Wordt de regeling versoepeld, dan heb je het huiswerk al klaar. Wordt zij het niet, dan weet je alsnog waar je aan toe bent.