Warmtenetten gaan onder publieke regie: wat de Wcw voor bewoners betekent

De Wet collectieve warmte is op 9 december 2025 door de Eerste Kamer aangenomen en op 22 januari 2026 in het Staatsblad gepubliceerd, samen met het Besluit collectieve warmte. De wet treedt gefaseerd in werking; onderdelen zijn sinds februari 2026 van kracht en het grootste deel volgt in de loop van 2026 en 2027.

Voor wie op een warmtenet zit of daarop wordt aangesloten, veranderen drie dingen wezenlijk.

De gemeente krijgt de regie. Gemeenten wijzen warmtekavels aan en bepalen welk warmtebedrijf daarin mag opereren. Dat verplaatst de zeggenschap van de markt naar het gemeentehuis — en daarmee ook naar de gemeenteraad, waar je als bewoner kunt inspreken.

Warmtebedrijven worden overwegend publiek. De wet eist dat een warmtebedrijf voor meer dan de helft in publieke handen is. Er geldt een overgangsperiode van zeven jaar, en er blijft ruimte voor private exploitatie als er geen publiek alternatief is.

Het tarief wordt kostengebaseerd. Dit is de verandering die je op de rekening ziet. Tot nu toe geldt het principe 'niet meer dan anders': de warmteprijs is gekoppeld aan wat je voor gas zou betalen. Die koppeling verdwijnt en maakt plaats voor tarieven die gebaseerd zijn op de werkelijke kosten van het net, met een transparante opbouw.

Wat dat betekent, eerlijk gezegd. Kostengebaseerd is niet hetzelfde als goedkoper. Het betekent dat de prijs volgt uit de kosten van jóuw net in plaats van uit de gasprijs. Bij een net met hoge investeringen en weinig aangeslotenen kan dat ongunstig uitpakken; bij een goed bezet net met restwarmte juist gunstig. Wat de wet vooral oplevert is navolgbaarheid: je kunt zien waar het tarief vandaan komt, en er is een toezichthouder die daarop toetst.

Wat je nu doet. Zit je op een warmtenet, kijk dan of je gemeente al warmtekavels heeft aangewezen — dat staat in de transitievisie warmte of het uitvoeringsplan. Overweegt je VvE aansluiting, vraag dan expliciet naar de tariefsystematiek die na de overgang gaat gelden en niet alleen naar het tarief van dit jaar. En laat je niet onder druk zetten met een aanbod dat "alleen nu geldt": de regels rond aanwijzing, ontheffing en vrijstelling liggen nu vast, en dat maakt een besluit juist minder haastig.