Begrippen

S

• StukadoorPremium · ook: Stukadoor, plafonneur, pleisteraar, stucwerker

  Een stukadoor werkt wanden en plafonds af met pleisterlagen: raapwerk, spachtelputz, sierpleister of glad stucwerk. Het is een vak waarin het resultaat wordt afgerekend op vlakheid en gladheid, en waar de ondergrond en de mortelkeuze het verschil maken. Bij restauratie is het bovendien een ambacht: getrokken lijsten en gegoten ornamenten zijn specialistenwerk.

• StukadoorwerkPremium · ook: Stukadoorwerk, stucwerk, pleisterwerk, plafonneerwerk

  Stukadoorwerk is de verzamelnaam voor alle pleisterwerkzaamheden in een bouwproject: raapwerk, gladpleisterwerk, sierpleister en buitenpleister. In een bestek of in een offerte is het een aparte post met eigen afwerkkwaliteiten. De omschrijving van die kwaliteit bepaalt wat je krijgt en het is het punt waarop discussies ontstaan.

• SteigerPremium · ook: Steiger, steigerwerk, bouwsteiger

  Een steiger is een tijdelijke constructie van buizen, koppelingen en planken die een veilige werkvloer op hoogte maakt. Hij draagt mensen, gereedschap en materiaal en houdt ze binnen leuningen. Voor gevelwerk, dakwerk en schilderwerk is hij vaak de enige manier om lang en netjes te kunnen werken.

• StellagePremium · ook: Stellage, steiger, bouwsteiger, werksteiger, stelling

  Een stellage is een tijdelijke constructie met werkvloeren waarop op hoogte kan worden gewerkt. Bij het beoordelen wordt naar boven gekeken en daar zit het probleem meestal niet. Een steiger staat of valt bij wat eronder ligt: de ondergrond en de onderstopping dragen de hele constructie, en één spindel die in de zomergrond wegzakt of op een losse tegel staat, zet de rest scheef. Verzakking van de voet is een van de terugkerende oorzaken bij omvallende steigers, en het is de goedkoopste plek om het goed te doen: een onderlegplaat en een vlakke, draagkrachtige ondergrond.

• SterkteklassePremium · ook: Sterkteklasse, vastheidsklasse, kwaliteitsklasse

  Een sterkteklasse is de genormeerde aanduiding van de rekenwaarde waarmee een constructiemateriaal mag worden berekend. Bij beton staat er iets als C20/25, en die twee getallen worden vrijwel altijd verkeerd gelezen. Het is geen bandbreedte van 20 tot 25 maar één sterkte, gemeten op twee proefstukvormen: 20 newton per vierkante millimeter op een cilinder, 25 op een kubus van hetzelfde beton. Dezelfde sterkte, twee meetmethoden. Wie het als bereik leest, denkt marge te hebben die er niet is. En het tweede misverstand: een hogere klasse is geen betere kwaliteit. C24-hout is niet mooier of duurzamer dan C18 — het is doorgerekend op een hogere karakteristieke buigsterkte. Duurzaamheid, uiterlijk en vochtgevoeligheid staan er los van.

• StopkraanPremium · ook: Stopkraan, hoofdkraan, afsluiter, kogelkraan, hoofdafsluiter

  Een stopkraan sluit de watertoevoer af, van de hele woning of van een deel ervan. Het onderdeel dat je nooit nodig hebt tot het moment dat het erop aankomt, heeft precies daardoor een eigenaardig gebrek. Een kraan die jaren niet wordt bediend, loopt vast of gaat lekken langs de spindel op het moment dat je hem eindelijk dichtdraait. De maatregel is bijna belachelijk simpel: draai hem een keer per jaar helemaal open en dicht. En weet waar hij zit voordat je hem zoekt met water op de vloer.

• Stopmes · ook: Stopmes, ook stopmesje

  Een stopmes is een handgereedschap met een plat, meestal stalen blad waarmee je gaten, naden en oneffenheden vult voordat je gaat schilderen. Het is een van de goedkoopste stukken gereedschap in de verfhoek en het bepaalt in hoge mate hoe het schilderwerk eruit gaat zien.

• StopverfPremium · ook: Stopverf, glaskit, glazenmakerskit, lijnoliekit

  Stopverf is een kneedbare massa van krijt en lijnolie waarmee glas in een houten sponning wordt vastgezet en afgedicht. Het is het traditionele beglazingsmateriaal en het is bij oude ramen nog steeds de juiste keuze. Stopverf moet worden overgeschilderd; een onbeschilderde stopverfrand droogt uit, scheurt en laat water door.

• StortbakPremium · ook: Stortbak, spoelbak, reservoir, waterbak.

  Een stortbak is de waterbak boven of achter een toilet waarin een vaste hoeveelheid water klaarstaat om in een keer de pot door te spoelen. Hij vult zichzelf via een vlotterkraan en laat het water los via een klep die je met een knop of een hendel bedient. Storingen zijn bijna altijd de vlotter of die klep.

• StraatlaagPremium · ook: Straatlaag, straatzandlaag, legbed, zandbed, bedding

  De straatlaag is de dunne laag zand of split waarin bestrating wordt gelegd en waarmee de stenen op hoogte worden gebracht. Zij is bedoeld om te vlakken en niet om te dragen; een te dikke straatlaag is de meest voorkomende oorzaak van spoorvorming en verzakte bestrating.

• StrekPremium · ook: Strekse laag, strek

  Een strek is een baksteen die met de lange zijde in het gevelvlak ligt. Het is de tegenhanger van de kop, die met de korte zijde naar buiten ligt. Daarnaast betekent strek ook: de gemetselde afwerking boven een raam- of deuropening, meestal uitgevoerd als een laag staande stenen die de opening lijkt te overspannen.

• StrekkenlaagPremium · ook: Strekkenlaag, strekkenrij, strekse laag, loperlaag

  Een strekkenlaag is een laag metselwerk waarin de bakstenen met hun lange zijde in het zicht liggen. Het is de meest gemetselde laag in Nederland, en dat komt door één ontwikkeling: sinds de spouwmuur bestaat, wordt vrijwel elk buitenblad uitsluitend in strekken gemetseld. Een gevel van uitsluitend strekken vertelt daarmee iets over het bouwjaar en over de constructie erachter — en dat is precies de informatie die je nodig hebt voordat je over isolatie nadenkt.

• StructuurbehangPremium · ook: Structuurbehang, reliëfbehang, overschilderbaar behang, wit behang

  Structuurbehang is overschilderbaar behang met een reliëf, dat een minder vlakke wand acceptabel maakt. Het wordt gekozen als goedkope tussenoplossing en het is er geen. Een wand met structuurbehang komt niet meer terug naar glad stucwerk zonder dat het meer kost dan uitvlakken vooraf had gekost. Het reliëf hecht in de oneffenheden waar het voor bedoeld is, en bij het verwijderen komt het stucwerk mee — vooral wanneer er drie of vier lagen verf overheen zijn gegaan. Wie het aanbrengt, kiest dus voor jaren, niet voor een seizoen.

• StuccoPremium · ook: Stucco, stucco veneziano, Venetiaans stucwerk, marmorino, kalkstuc, tadelakt

  Stucco is een dunne, gepolijste kalkafwerking op een wand, in meerdere flinterdunne lagen aangebracht. Er is één eigenschap waar de hele planning van een stuccoklus op draait. Stucco laat zich niet onzichtbaar bijwerken. Elke reparatie of onderbreking tekent zich af in het lichtspel van het gepolijste vlak, en daarom wordt een wand van hoek tot hoek in één keer afgemaakt, nat in nat. Wie halverwege stopt voor een pauze of een dag later verdergaat, ziet die grens de rest van de tijd terug.

• StucplafondPremium · ook: Stucplafond, gestuct plafond, pleisterplafond, sierstucplafond, ornamentplafond

  Een stucplafond is een plafond met een gepleisterde afwerking, al dan niet met ornamenten. Bij oude panden is het een rietplafond: stuc op riet, gespijkerd aan de balklaag — en dat is de kern van dit onderwerp. Een rietplafond hangt aan zijn spijkers, en die roesten. Wat je als eerste ziet is een scheur of een bolling; wat er dan gebeurt is dat een vlak van tientallen kilo's zich losmaakt van het plafond. Bij een vooroorlogs pand is dat geen theoretisch risico.

• SoldeerringPremium · ook: Soldeerring, soldeerfitting met soldeerdepot, integraalfitting, ringfitting

  Een soldeerring is een koppelstuk voor koperen buis waarin het soldeer al is ingebouwd. De ingebouwde ring maakt het werk sneller en het maakt de controle lastiger. Bij een gewone capillaire fitting zie je een glanzende ring soldeer aan de rand verschijnen zodra de verbinding vol is; bij een soldeerring zit het soldeer binnenin en zie je dat niet. Je moet dan afgaan op de kleurverandering van het vloeimiddel en op het verschijnen van een klein randje soldeer aan de naad. Wie te vroeg stopt met verwarmen, houdt een verbinding over die er af is en die pas onder druk gaat lekken — vaak achter een afgewerkte wand.

• Solid surfacePremium · ook: Solid surface, minerale kunststof, acrylsteen, massief kunststof

  Solid surface is een massief materiaal van acrylhars met minerale vulstof, in platen verwerkt. Eén eigenschap zet dit materiaal apart van alles wat ernaast in de showroom ligt. De naden zijn onzichtbaar te lijmen en krassen zijn eruit te schuren — het blad is tot als nieuw te herstellen, jaren na plaatsing. Doordat het materiaal in de volle dikte dezelfde samenstelling en kleur heeft, verandert schuren niets aan het uiterlijk. Dat is de reden dat het in ziekenhuizen, laboratoria en horeca de standaard is. De prijs die je daarvoor betaalt: het is zacht en het verdraagt geen hitte.

• SpanjoletPremium · ook: Spanjolet, espagnolet en espagnolette komen alle drie voor

  Een spanjolet is een raam- of deursluiting met een verticale stang langs de stijl. Draai je aan de knop of hendel in het midden, dan schuiven de uiteinden van de stang tegelijk naar boven en naar beneden en grijpen ze in het kozijn.

• SpanningscorrosiePremium · ook: Spanningscorrosie, spanningsscheurcorrosie, spanningscorrosiescheuren

  Spanningscorrosie is het scheuren van metaal onder de gelijktijdige werking van een trekspanning en een specifiek corrosief milieu. Het metaal ziet er van buiten nog gaaf uit, terwijl er van binnen al scheuren lopen. Daardoor komt de breuk plotseling en zonder waarschuwing.

• SpantpootPremium · ook: Spantbeen, spantpoot, kapspantbeen

  De spantpoot is het schuine, dragende deel van een spant dat van de voet naar de nok loopt. Twee spantpoten vormen samen de driehoek van het spant. Zij draagt de gordingen of het dakvlak en brengt de last naar de voet van het spant, waar de trekbalk of de muurplaat hem opneemt.

• SpinthoutPremium · ook: Spinthout, spint, het spint, spintlaag

  Spinthout is het jonge, buitenste hout van een boomstam, tussen de schors en het kernhout. Het is meestal lichter van kleur, zachter en minder duurzaam dan het kernhout en gevoeliger voor houtworm, schimmel en rot. Voor buitenwerk en kozijnen wordt daarom vaak spintvrij hout geëist.

• SponningPremium · ook: Sponning, spon, falsing, groef, rabat, aanslag

  Een sponning is een rechthoekige inkeping langs de rand van een houten of kunststof deel, waarin een ander deel aansluit of waarin glas wordt gezet. Het is een detail dat je bijna nooit ziet en dat bepaalt of een raam waterdicht is. In de glassponning van een houten kozijn hoort het water te kunnen weglopen, en juist daar wordt het bij herstel het vaakst dichtgezet — met beglazingskit die het gat blokkeert, of met een verfrand die de ontluchting sluit. Vanaf dat moment staat er water in de sponning, en dan begint het rot van binnenuit.

• SpouwankerPremium · ook: Spouwhaak, muuranker, gevelanker, spouwbinder

  Een spouwanker is een korte staaf of draad die het buitenblad van een spouwmuur verbindt met het binnenblad. Het buitenblad draagt zichzelf maar staat niet stabiel; de ankers houden het rechtop tegen windbelasting.

• StaalborstelPremium · ook: Staalborstel, draadborstel, roestborstel

  Een staalborstel is een borstel met metalen haren, gebruikt om roest, verf, mos en losse deeltjes te verwijderen. Hij is effectief maar hij is ook agressief: op zachte baksteen, op zink en op hout beschadigt hij het oppervlak blijvend. Het materiaal van de haren moet bovendien passen bij het te reinigen materiaal.

• Staand verbandPremium · ook: Blokverband

  Staand verband is een metselverband waarin lagen met alleen strekken en lagen met alleen koppen elkaar afwisselen, waarbij de koppen recht boven elkaar staan in plaats van te verspringen. Daardoor ontstaan verticale lijnen van koppen door de gevel. Het is het verband dat het dichtst bij kruisverband ligt en er in de praktijk het vaakst mee wordt verward.

• SfB-coderingPremium · ook: SfB-codering, SfB-code, NL-SfB, SfB-classificatie

  De SfB-codering is een vaste nummering van bouwdelen. Elk onderdeel van een gebouw krijgt een code, zodat iedereen die aan een project werkt hetzelfde nummer aan hetzelfde onderdeel hangt. Zo weet de tekenaar, de calculator, de aannemer en de beheerder zonder discussie waarover het gaat, ook als ze verschillende woorden gebruiken.

• SheddakPremium · ook: Zaagtanddak, shed-dak

  Een sheddak bestaat uit een reeks dakvlakken in zaagtandvorm, waarbij telkens een flauw hellend vlak wordt afgewisseld met een steil vlak dat grotendeels uit glas bestaat. De glasvlakken staan doorgaans op het noorden, zodat er veel gelijkmatig daglicht binnenkomt zonder directe zon. Het is de klassieke fabrieksdakvorm en het komt in woningen voor bij transformatie van industrieel erfgoed.

• ShinglePremium · ook: Shingle, dakshingle, bitumen shingle, asfaltshingle, dakleitje

  Een shingle is een strook bitumineus materiaal met een minerale toplaag, die in overlappende rijen op een hellend dak wordt gespijkerd. Het is de lichtste en goedkoopste dakbedekking voor een hellend dak, en hij zit in Nederland vrijwel uitsluitend op tuinhuizen, garages, carports en dakkapellen. De twee dingen die zijn levensduur bepalen zijn de dakhelling — hij mag niet te flauw — en het kleven van de zelfklevende strook in de zon.

• SiermetselwerkPremium · ook: Siermetselwerk, decoratief metselwerk, ornamentmetselwerk, siermotief

  Siermetselwerk is metselwerk waarin stenen bewust verspringen, uitkragen, van kleur wisselen of in een patroon worden gelegd, zodat er een decoratief motief ontstaat. Het is het onderdeel dat een gevel zijn gezicht geeft en dat het bouwjaar verraadt. En het is het onderdeel dat bij herstel het vaakst verloren gaat — niet door onwil maar doordat het vakwerk vraagt, tijd kost, en op een offerte per vierkante meter niet te vangen is.

• SifonPremium · ook: Sifon, stankafsluiter, waterslot, zwanenhals, S-bocht, P-bocht

  Een sifon is een gebogen stuk leiding onder een afvoerpunt waarin altijd water blijft staan, zodat rioollucht de woning niet in kan. Het hele apparaat bestaat uit één idee: een plas water als afsluiter. Zolang die plas er staat, is de woning gescheiden van het riool. Verdwijnt hij — door verdamping, door leegzuigen of door een verkeerd aangelegde ontluchting — dan is er niets meer tussen de badkamer en het rioolstelsel.

• SiliconenkitPremium · ook: Siliconenkit, silicone, sanitairkit, glaskit

  Siliconenkit is de meest elastische en meest waterbestendige kit die er is, en hij is niet overschilderbaar. Die twee eigenschappen bepalen precies waar hij hoort en waar niet. In een douche, langs een bad, tegen glas: daar is niets beter. Op een plek die geverfd moet worden: daar is niets slechter, want verf hecht er niet op — nu niet en later ook niet.

• SlagregenPremium · ook: Slagregen, stuifregen, regen met wind, wind-gedreven regen

  Slagregen is regen die door de wind schuin tegen een gevel wordt geblazen, zodat de gevel als een dak werkt en veel meer water opvangt dan bij loodrecht vallende regen. Het is de belangrijkste bron van vocht dat van buiten door een gevel, een kozijnaansluiting of een gevelopening naar binnen komt.

• SleutelstukPremium · ook: Sleutelstuk, sleutelhout en in oude bestekken sleutel

  Een sleutelstuk is een kort stuk hout onder het uiteinde van een zware vloerbalk. Het draagt de balk op een breder vlak, verkort de overspanning en houdt de verbinding met de muur of de stijl bij elkaar. Je vindt ze vooral in oude woonhuizen en boerderijen.

• SlibPremium · ook: Slib, cv-slib, magnetiet, ketelslib, zwart slib

  Slib is het zwarte ijzeroxide dat zich in het water van een verwarmingsinstallatie vormt door corrosie en dat zich afzet in radiatoren, leidingen, pompen en warmtewisselaars. Het is de meest voorkomende oorzaak van radiatoren die onderin koud blijven en van vloerverwarmingslussen die het niet meer doen.

• SlijtlaagPremium · ook: Slijtlaag, gebruikslaag, toplaag, deklaag, nuttige laag

  De slijtlaag is de bovenste laag van een vloerafwerking die de slijtage opvangt en die bepaalt hoe lang de vloer meegaat. Het is het enige getal dat er bij een vloerkeuze werkelijk toe doet, en het is het getal dat in de showroom niet wordt genoemd. Twee vloeren die er identiek uitzien en waarvan de een vijf jaar meegaat en de ander twintig, verschillen niet in decor, structuur of merk — ze verschillen in slijtlaag.

• Sluitplaat · ook: Sluitplaat, sluitkom, slotplaat, sluitblik

  De sluitplaat is het metalen plaatje in het kozijn waar de schoot van het slot in valt. De plaat vangt de kracht op waarmee de deur dichtvalt en waarmee iemand hem probeert open te wrikken. Hij bepaalt dus mede hoe goed een deur sluit en hoe sterk hij is.

• SluitringPremium · ook: Sluitring, onderlegring, ring, carrosseriering

  Een sluitring is een platte ring die tussen de kop of de moer en het materiaal wordt gelegd. Hij kost bijna niets en hij doet drie dingen tegelijk: hij verdeelt de kracht over een groter oppervlak, hij beschermt het materiaal tegen de draaiende kop, en hij overbrugt een gat dat ruimer is dan de bout. Wie hem weglaat, ziet dat terug als een kop die zich in het materiaal trekt.

• SluitsteenPremium · ook: Sluitsteen, sleutelsteen, kroonsteen, boogsteen, gewelfsteen

  De sluitsteen is de middelste steen bovenin een boog, die de boog sluit en de druklijn doorgeeft. De naam suggereert dat hij de boog draagt, en het is precies andersom. Een boog draagt zichzelf door druk, en die druk gaat niet naar beneden maar schuin naar buiten. Aan de voet van de boog ontstaat daardoor een horizontale kracht — de spatkracht — en dáár moet metselwerk of een trekstang tegenwicht bieden. Scheuren bij een boog zitten dan ook zelden bovenin bij de sluitsteen, maar links en rechts onderin, waar de boog naar buiten duwt.

• Smeedijzer · ook: Smeedijzer, in oudere stukken ook gesmeed ijzer en welijzer

  Smeedijzer is bijna koolstofvrij ijzer met dunne slaklagen erin, dat gloeiend werd gesmeed in plaats van gegoten of gewalst. Het werd tot ongeveer 1900 gebruikt voor muurankers, hekwerken en hang- en sluitwerk. Daarna nam staal het over. Wat er nog van in woningen zit, is dus oud en vaak monumentaal van waarde.

• SaneerpleisterPremium · ook: Saneerpleister, saneringspleister, vochtregulerende pleister, zoutbestendige pleister

  Saneerpleister is een grofporeuze pleister die op vochtig, zouthoudend metselwerk wordt aangebracht en die de zouten in zijn eigen poriën opvangt in plaats van ze naar het oppervlak te laten komen. Het is geen oplossing voor vocht. Het is een manier om een muur er jarenlang goed uit te laten zien terwijl het vocht er nog is, en dat onderscheid moet iedereen kennen die dit product overweegt.

• SanitairPremium · ook: Sanitair, sanitaire toestellen, badkamerinrichting

  Sanitair is het geheel van toestellen waarmee water in een woning wordt getapt en afgevoerd. Wat je koopt, is de zichtbare helft. De helft die bepaalt of het bevalt, zit erachter: de afvoer, de ontluchting en de waterdichte laag. Dat blijkt het duidelijkst bij het meest gemelde probleem in nieuwe badkamers. Een afvoer die leegloopt, zuigt lucht mee, en als de leiding niet ontlucht is, komt die lucht uit de dichtstbijzijnde sifon — die daarmee zijn waterslot verliest. Vanaf dat moment staat de riolering open naar de badkamer, en dan ruikt het. Nieuwe kranen lossen dat niet op; een beluchter of een correcte ontluchting wel.

• SanitairkitPremium · ook: Sanitairkit, sanitairsilicone, siliconenkit, schimmelwerende kit

  Sanitairkit is een blijvend elastische afdichting voor de aansluitvoegen in natte ruimten. Er is één regel die bepaalt of de voeg jaren goed blijft, en hij druist in tegen het gevoel. Een kitvoeg mag maar aan twee zijden hechten en niet aan de bodem. Hecht hij ook aan de achterkant, dan kan hij de beweging tussen bad en tegelwand niet volgen: de kit wordt in het midden uitgerekt terwijl hij aan drie kanten vastzit, en scheurt los. Daarom hoort er in een diepe voeg een rugvulling of een strook tape achterin. Dat is de reden dat professionele voegen jaren meegaan en een dikke worst kit in een diepe naad na één winter loslaat. En de tweede regel: schimmel in een kitvoeg zit in de kit, niet erop. Schoonmaken haalt de aanslag van het oppervlak en niet de schimmel uit de massa. Een zwarte voeg vervang je.

• SausenPremium · ook: Sausen, witten, muren schilderen, latexen

  Sausen is het schilderen van wanden en plafonds met muurverf. Het woord komt uit de tijd van sauskleuren en witkalk, dunne verven op basis van lijm of kalk. Het is blijven hangen als algemene aanduiding, ook nu er latex wordt gebruikt.

• Schaaldeel · ook: Schaaldeel, meervoud schaaldelen

  Een schaaldeel is een ruwe plank uit de buitenzijde van een boomstam, die aan één zijde de natuurlijke ronding van de boom houdt. Je ziet ze als overlappende beplanking op schuttingen, tuinhuizen en eenvoudige bijgebouwen. Ze zijn goedkoop en ruw, en ze vragen meer aandacht bij montage en onderhoud dan geschaafde delen.

• SchachtPremium · ook: Schacht, leidingschacht, installatieschacht, technische schacht

  Een schacht is een verticale koker in een gebouw waardoor leidingen en kanalen van de ene bouwlaag naar de andere lopen. Er zit meestal riolering, water, verwarming, ventilatie en elektra in, gebundeld achter een wand of een luik. In een appartementengebouw is de schacht vrijwel altijd gemeenschappelijk, ook als hij binnen jouw woning ligt.

• ScharnierPremium · ook: Scharnier, hengsel, paumelle, duimheng, kogelscharnier, potscharnier

  Een scharnier is de draaiende verbinding waarmee een deur, raam of luik aan het kozijn of de kast hangt. Het is de meest onderschatte component van een deur: hij draagt het volle gewicht, hij bepaalt of de deur na jaren nog goed sluit, en bij een naar buiten draaiende deur is hij de zwakke plek voor inbraak — want de scharnierpennen zitten dan aan de buitenzijde.

• Scheurmeter · ook: Scheurmeter, scheurmonitor, scheurbreedtemeter

  Een scheurmeter is een eenvoudig hulpmiddel waarmee je de breedte van een scheur afleest of waarmee je volgt of een scheur nog beweegt. Je plakt of schroeft hem over de scheur en noteert de stand op vaste momenten. Zo zie je in de loop van maanden of de scheur groeit of stilstaat.

• ScheurvormingPremium · ook: Scheur, barst, haarscheur

  Scheurvorming is het optreden van barsten in metselwerk, beton, stucwerk of afwerking. De meeste scheuren zijn onschuldig; het gaat erom de enkele scheur te herkennen die dat niet is.

• SchilddakPremium · ook: Schilddak, walmdak, tentdak, piramidedak

  Een schilddak is een dak dat aan alle vier de zijden schuin afloopt, zonder topgevels. Het is het dak van de vrijstaande woning, de villa en veel jaren-dertigbouw, en het heeft twee eigenschappen die tegen elkaar in werken: het is windtechnisch het gunstigste daktype dat er is — er is geen hoge topgevel waar de wind op staat — en het levert de minst bruikbare zolder op, doordat de schuine vlakken aan alle kanten de vrije hoogte wegnemen.

• SchilderPremium · ook: Schilder, huisschilder, schildersbedrijf, onderhoudsschilder

  Een schilder brengt verf- en beschermingslagen aan op hout, metaal, steen en pleisterwerk. Bij het vergelijken van offertes wordt gekeken naar het aantal lagen en de verfsoort, en dat is het minst bepalende deel. De kwaliteit van schilderwerk zit vrijwel volledig in de voorbereiding, en die is achteraf niet meer te zien. Schuren, ontvetten, houtrot uitkappen en aanhelen, plamuren, gronden: dat is het werk waar de levensduur vandaan komt, en het is precies wat onder de aflak verdwijnt. Twee schilders die dezelfde verf in hetzelfde aantal lagen aanbrengen, kunnen vier jaar of twaalf jaar resultaat leveren. Beoordeel een schilder daarom op wat hij over de voorbereiding zegt en in de offerte zet, niet op de merknaam van de verf.

• SchilderwerkPremium · ook: Schilderwerk, schilderklus, verfwerk, afwerking

  Schilderwerk is het aanbrengen van verflagen ter bescherming en afwerking van een oppervlak. De verf krijgt de aandacht en bepaalt het minst. Schilderwerk is voor het grootste deel voorbereiding: de levensduur hangt aan de hechting, en de hechting wordt bepaald voordat er verf aan te pas komt. Ontvetten, schuren, kanten breken, kopse kanten behandelen en het vochtgehalte van het hout controleren — dat is waar een schilderbeurt van vijf jaar of van tien jaar wordt beslist. Wie de voorbereiding overslaat en een dure lak koopt, heeft dure verf die loslaat.

• SchimmelPremium · ook: Schimmelvorming, zwarte schimmel, meeldauw in het spraakgebruik

  Schimmel is een levend organisme dat groeit op een vochtig oppervlak en dat zich verspreidt met sporen. In woningen komt hij voor als zwarte of groene plekken op muren en plafonds, en in ernstiger vorm als houtaantasting in kruipruimten, kelders en constructies.

• SchoonmetselwerkPremium · ook: Schoonmetselwerk, schoon metselwerk, schoonwerk

  Schoonmetselwerk is metselwerk dat in het zicht blijft en daarom aan hogere eisen moet voldoen dan metselwerk dat wordt afgewerkt. De stenen worden gesorteerd, het verband loopt door, de voegen zijn regelmatig en het werk wordt schoon gehouden tijdens het metselen. Wat er staat, is meteen de eindafwerking; er komt niets meer overheen.

• SchoorsteenPremium · ook: Schoorsteen, rookkanaal, schoorsteenkanaal, afvoerkanaal

  Een schoorsteen voert rook- of verbrandingsgassen af naar buiten, boven het dak. Bij veel woningen is de schoorsteen niet meer in gebruik voor rookgassen maar wel voor ventilatie, of hij staat er alleen nog omdat hij er altijd stond. Dan is hij een onderhoudspost zonder functie, en dat is een afweging die veel eigenaren onder ogen moeten zien.

• SchoorsteenbrandPremium · ook: Schoorsteenbrand, kanaalbrand, roetbrand, creosootbrand

  Een schoorsteenbrand is het ontbranden van de aanslag in het rookkanaal zelf: roet, teer en creosoot die zich op de wand hebben afgezet en die bij voldoende temperatuur vlam vatten. Het is geen brand in de kachel maar in het kanaal, en dat is precies wat hem gevaarlijk maakt. De temperatuur in het kanaal loopt op tot ver boven de duizend graden — hoger dan waar het kanaal en de omliggende constructie op zijn berekend — en de warmte gaat door de wand naar de balklaag, het dakbeschot en het isolatiemateriaal.

• SchoorsteenkapPremium · ook: Schoorsteenkap, regenkap, gaskap, trekkap, windkap

  Een schoorsteenkap is de afdekking boven op de schoorsteen die regen, sneeuw en vogels buiten houdt en die de trek kan verbeteren. Het is een goedkoop onderdeel dat veel schade voorkomt. Een schoorsteen zonder kap vangt regen; dat water zakt in het kanaal, in het metselwerk en uiteindelijk in de constructie.

• SchuifraamPremium · ook: Schuifraam, schuifvenster, schuiframen, guillotineraam, Engels schuifraam

  Een schuifraam is een raam waarvan de vleugels verticaal langs elkaar schuiven, in balans gehouden door contragewichten in de kozijnstijlen. Het is het beeldbepalende raam van de Nederlandse en Engelse stadsarchitectuur van vóór 1900, en het werkt met een verrassend eenvoudig principe: in de holle kozijnstijl hangt een gewicht aan een koord over een katrol, precies zo zwaar als de raamvleugel. Breekt dat koord — en na honderd jaar breekt het — dan valt het raam dicht als een guillotine, en dat is precies waar de Engelse naam vandaan komt.