Naar de inhoud

Dit is een bètaversie van Builddocs. Je kunt alles bekijken, maar aanmelden en een abonnement afsluiten kan nog niet.

Begrip

Schellak

Onderwerp Werk

Ook: Schellak · schellaklak · schellakvernis · politoer · kwastenlak · noestenlak · ontwaste schellak

In het kort

Schellak is een natuurlijke hars die door een schildluis op takken van bomen in Zuid-Azië wordt afgescheiden. Opgelost in alcohol geeft het een snel drogende laklaag. In de woning kom je het tegen als politoer op oude meubels en houtwerk, als afsluiter van noesten onder verf en als bindmiddel in isolerende primers.

In andere talen

Engels
Shellac
Duits
Schellack
Frans
Gomme-laque
Spaans
Goma laca
Portugees
Goma-laca
Italiaans
Gommalacca

Er staat meer over schellak

Hoe het werkt, welke soorten er zijn, waar je het tegenkomt, wat het kost, en wat er in de praktijk misgaat. Dat deel hoort bij een abonnement.

Abonnement bekijkenInloggen

Uitgebreid

Schellak is een van de oudste lakken die er zijn, en een van de weinige die uit een dier komt. Een kleine schildluis zuigt aan de takken van bepaalde bomen in India en Thailand en scheidt een hars af die de takken als een korst bedekt. Die korst wordt geoogst, gewassen, gesmolten en gezeefd, en het resultaat zijn dunne, broze schilfers. Hoe lichter de schilfers, hoe verder het product is gezuiverd of gebleekt. De kleur loopt van donker roodbruin tot bijna kleurloos blond.

Los je die schilfers op in alcohol, dan heb je een vloeibare lak. Op hout verdampt de alcohol binnen enkele minuten, en de hars blijft achter als een dunne, harde, glanzende laag. Dat snelle drogen is een van de redenen dat schellak eeuwenlang de standaard was voor meubels, muziekinstrumenten en binnenschilderwerk.

De tweede reden is een eigenschap die geen moderne lak heeft. Een nieuwe laag schellak lost de bovenkant van de vorige laag een klein beetje op en smelt ermee samen. Er ontstaat dus geen stapel losse lagen maar één geheel. Schuren tussen de lagen is daardoor niet nodig voor de hechting, en een beschadiging kun je jaren later bijwerken zonder dat er een rand zichtbaar blijft. Dezelfde eigenschap maakt schellak ook kwetsbaar: alles wat alcohol bevat, kan de laag weer losmaken.

Met de komst van nitrocelluloselak, alkydlak en polyurethaanlak is schellak als hoofdafwerking grotendeels verdwenen. Die lakken zijn harder, beter bestand tegen water en hitte, en sneller aan te brengen in een werkplaats. Schellak is daarmee een specialisme geworden, met twee duidelijke plekken waar het nog steeds de beste keuze is.

De eerste is restauratie. Een meubel, een deur, een trapleuning of een lambrisering uit de negentiende of het begin van de twintigste eeuw is vaak met schellak afgewerkt. Wie dat met een moderne lak overschildert, verliest de diepte van de afwerking en maakt later herstel moeilijk. Wie het met schellak bijwerkt, kan de oude laag behouden.

De tweede is afsluiten. Schellak houdt stoffen tegen die door een gewone verflaag heen komen: hars uit noesten, watervlekken, nicotine, roet en de bruine looistoffen uit sommige houtsoorten. Daarom zit schellak in veel isolerende primers en daarom zet een schilder een dun laagje kwastenlak op een noest voordat hij grondverf aanbrengt.

Voor de woningeigenaar is het nuttig om drie dingen te weten. Hoe je herkent of een oud stuk houtwerk met schellak is afgewerkt. Waar schellak goed in is en waar niet. En waarom een oud blik schellak uit de schuur soms nooit meer droogt.

Hielp dit?

We slaan alleen je antwoord op, en je toelichting als je die geeft. Geen naam, geen e-mailadres.

Verder bij dit onderwerp

Wat hier al staat over dezelfde thema's en bouwdelen. Deze lijst wordt niet samengesteld maar afgeleid: hij volgt de onderwerpen die aan dit document hangen.