Naar de inhoud

Dit is een bètaversie van Builddocs. Je kunt alles bekijken, maar aanmelden en een abonnement afsluiten kan nog niet.

Begrip

Schuifmaat

Onderwerp Werk

Ook: Schuifmaat · schuifpasser · noniusmaat · digitale schuifmaat · klokschuifmaat

In het kort

Een schuifmaat is een meetinstrument met een vaste en een verschuifbare bek waarmee je buitenmaten, binnenmaten en diepten op een tiende of twintigste millimeter nauwkeurig meet. Je gebruikt hem waar een rolmaat te grof is: bij een cilinder, een glasdikte, een buisdiameter of een boorgat.

In andere talen

Engels
Vernier caliper
Duits
Messschieber
Frans
Pied à coulisse
Spaans
Pie de rey
Portugees
Paquímetro
Italiaans
Calibro a corsoio

Er staat meer over schuifmaat

Hoe het werkt, welke soorten er zijn, waar je het tegenkomt, wat het kost, en wat er in de praktijk misgaat. Dat deel hoort bij een abonnement.

Abonnement bekijkenInloggen

Uitgebreid

Met een rolmaat meet je een kamer, een kozijn of een plank. Voor dingen die kleiner zijn dan een paar centimeter is hij te grof. De dikte van een ruit, de lengte van een deurcilinder, de buitendiameter van een waterleiding, de dikte van een stalen raamprofiel of de diameter van een plug: daar gaat het om millimeters en delen van millimeters, en daar is de schuifmaat voor.

Het instrument bestaat uit een stalen liniaal met aan het eind een vaste bek, en een schuif met een tweede bek die over die liniaal beweegt. Je klemt het voorwerp tussen de bekken en leest af hoe ver de schuif is verschoven. Aan de bovenkant zitten twee kleinere, puntige bekjes voor binnenmaten, zoals de diameter van een gat. Aan de achterkant schuift een dun staafje mee voor dieptes, bijvoorbeeld van een boorgat. Met één instrument meet je dus drie soorten maten.

Het bijzondere zit in de aflezing. Op de liniaal staan millimeters. Op de schuif staat een tweede, korte schaal: de nonius. Door de manier waarop de streepjes op die twee schalen tegen elkaar verschoven liggen, kun je tussen twee millimeterstreepjes nog tienden of twintigsten aflezen. Dat lijkt in het begin ingewikkeld, maar na tien keer oefenen gaat het vanzelf. Wie het niet wil leren, koopt een digitale schuifmaat met een schermpje, of een klokschuifmaat met een wijzer.

Voor een klusser is de schuifmaat het instrument dat het verschil maakt tussen passend en bijna passend kopen. Een cilinder die vijf millimeter te kort is, steekt niet door het beslag. Een ruit die een millimeter dikker is dan de oude, past niet meer achter de glaslat. Een isolatieschaal die net te ruim is, laat lucht langs de leiding. Met een schuifmaat meet je zulke dingen in een paar seconden, en je gaat met de juiste maat naar de winkel.

Bij het volgen van scheuren is hij ook nuttig. Twee merktekens dwars over een scheur en een meting om de paar maanden laten zien of de scheur groeit. Een schuifmaat maakt dat verschil op een tiende millimeter zichtbaar, en dat is precies waar het bij een scheur om gaat.

Voor de vakman is hij gewoon gereedschap, zoals een waterpas. Voor de woningeigenaar is hij een instrument dat je één keer koopt en dan twintig jaar in een la hebt liggen, en dat je bij elke derde klus nodig blijkt te hebben.

Hielp dit?

We slaan alleen je antwoord op, en je toelichting als je die geeft. Geen naam, geen e-mailadres.

Verder bij dit onderwerp

Wat hier al staat over dezelfde thema's en bouwdelen. Deze lijst wordt niet samengesteld maar afgeleid: hij volgt de onderwerpen die aan dit document hangen.