Naar de inhoud

Dit is een bètaversie van Builddocs. Je kunt alles bekijken, maar aanmelden en een abonnement afsluiten kan nog niet.

Begrip

Schoorsteenpot

Onderwerp Water en vocht

Ook: Schoorsteenpot · schoorsteenpotten · keramische schoorsteenpot · geglazuurde schoorsteenpot

In het kort

Een schoorsteenpot is een ronde, naar boven smaller wordende buis van gebakken klei die boven op een gemetselde schoorsteen staat, met per rookkanaal een eigen pot. Hij verlengt het kanaal tot boven de afgewerkte bovenkant van de schoorsteen. Je ziet hem vooral op woningen van voor de jaren zestig, vaak roodbruin geglazuurd.

In andere talen

Engels
Chimney pot
Frans
Mitron

Er staat meer over schoorsteenpot

Hoe het werkt, welke soorten er zijn, waar je het tegenkomt, wat het kost, en wat er in de praktijk misgaat. Dat deel hoort bij een abonnement.

Abonnement bekijkenInloggen

Uitgebreid

Kijk in een straat met jaren-dertigwoningen omhoog en je ziet ze staan: op elke schoorsteen een of meer rode of bruine potten, glanzend van het glazuur. Ze horen bij een tijd waarin elke kamer een eigen kachel had en elke kachel een eigen kanaal. Op de plek waar die kanalen het dak uit kwamen, stond een pot.

De pot doet twee dingen. Hij laat het rookkanaal iets hoger uitkomen dan de bovenkant van het metselwerk, zodat de rookgassen in vrijere lucht terechtkomen en niet langs de randen van de schoorsteen terugkrullen. En hij markeert en beschermt de opening van het kanaal: zonder pot ligt de opening direct in het bovenvlak, waar regenwater en vuil vanaf de randen naar binnen lopen.

De pot staat niet los op de schoorsteen. Hij is gezet in een bed van mortel en zit met zijn voet in het bovenste stuk metselwerk. Rondom ligt een kraag van mortel die schuin naar buiten afloopt, zodat regen van de pot en de schoorsteen af stroomt. Die kraag is het deel dat het meeste te verduren krijgt. Hij ligt op het hoogste punt van het huis, in de volle wind, en krijgt elke regenbui en elke vorstnacht.

Daar zit ook het probleem waarom een schoorsteenpot voor een woningeigenaar meer is dan een historisch detail. Scheurt de kraag, dan loopt er water in het metselwerk, en dat water bevriest. De mortel rond de voet van de pot wordt zacht en de pot gaat los zitten. Bij een flinke storm kan hij dan omvallen of van het dak komen. Van de straat af lijkt zo'n pot klein, maar op het dak blijkt het een fors stuk keramiek, en het valt van grote hoogte.

De meeste schoorsteenpotten staan vandaag op kanalen die niet meer worden gebruikt. De kachels zijn verdwenen, de cv-ketel heeft een eigen afvoer, en de schoorsteen is een overblijfsel. Dat verandert de vraag. Bij een kanaal dat nog in gebruik is, gaat het om trek en veiligheid. Bij een kanaal dat niet meer wordt gebruikt, gaat het om water en om de vraag of de pot moet blijven, of beter weg kan.

Hielp dit?

We slaan alleen je antwoord op, en je toelichting als je die geeft. Geen naam, geen e-mailadres.

Verder bij dit onderwerp

Wat hier al staat over dezelfde thema's en bouwdelen. Deze lijst wordt niet samengesteld maar afgeleid: hij volgt de onderwerpen die aan dit document hangen.