Naar de inhoud

Dit is een bètaversie van Builddocs. Je kunt alles bekijken, maar aanmelden en een abonnement afsluiten kan nog niet.

Begrip

Steenversteviger

Onderwerp Werk

Ook: Steenversteviger · steenverstevigend middel · verstevigingsmiddel · consolidant · kiezelzure ester · ethylsilicaat

In het kort

Een steenversteviger is een vloeistof die in verweerde steen trekt en daar de losgeraakte korrels weer aan elkaar bindt. Je gebruikt hem bij steen die zandt of poedert, zoals oude zandsteen, tufsteen en zachte baksteen. Hij herstelt geen scheuren, haalt geen zout weg en is na het aanbrengen niet meer te verwijderen.

In andere talen

Engels
Stone consolidant
Duits
Steinfestiger
Frans
Consolidant pour la pierre
Italiaans
Consolidante per la pietra

Er staat meer over steenversteviger

Hoe het werkt, welke soorten er zijn, waar je het tegenkomt, wat het kost, en wat er in de praktijk misgaat. Dat deel hoort bij een abonnement.

Abonnement bekijkenInloggen

Uitgebreid

Steen lijkt onverwoestbaar, maar in een buitengevel verliest hij langzaam zijn samenhang. Regen, vorst, zouten en zure stoffen uit de lucht tasten het bindmiddel tussen de korrels aan. Het eerste wat je dan ziet, is dat de steen bij aanraking afgeeft. Wrijf je met je hand over een oude zandstenen dorpel of een tufstenen plint en blijft er een laagje zand aan je vingers, dan is de bovenste laag aan het verzanden.

Op dat moment zijn er grofweg drie wegen. Je kunt de steen laten zoals hij is en het verval accepteren. Je kunt de aangetaste delen vervangen of met een reparatiemortel aanvullen. Of je kunt proberen de steen zelf weer sterk te maken door er een middel in te brengen dat de losse korrels opnieuw verbindt. Die laatste weg is steenversteviging.

Het idee is aantrekkelijk, omdat er geen origineel materiaal verloren gaat. Bij een monument telt dat zwaar: een gebeeldhouwd kapiteel of een zandstenen gevelsteen met een jaartal is niet te vervangen zonder dat er iets van de geschiedenis verdwijnt. Daarom komt steenversteviging vooral voor in de restauratiewereld.

Toch is het een behandeling waar vakmensen voorzichtig mee zijn, en daar zijn goede redenen voor. In de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw zijn veel gevels op grote schaal behandeld, met middelen en methoden die achteraf niet deugden. Op tal van plekken is daardoor meer schade ontstaan dan voorkomen. De monumentenzorg is sindsdien terughoudend geworden met elke vorm van oppervlaktebehandeling.

Wat die schade veroorzaakte, laat zich in een paar zinnen samenvatten. Een versteviger die niet diep genoeg in de steen trekt, maakt aan de buitenkant een harde schil op een zachte kern. Die schil gedraagt zich anders dan de steen eronder: hij zet anders uit, droogt anders en houdt water anders vast. Na een paar winters laat de schil los, en dan gaat er in één keer een laag van enkele millimeters af. Dat is erger dan het langzame verzanden waartegen de behandeling bedoeld was.

Het tweede probleem is dat een versteviger niet terug te draaien is. Wat eenmaal in de poriën is uitgehard, krijg je er niet meer uit. Een verkeerde keuze blijft dus in de steen zitten, ook als je er later achter komt dat het een verkeerde keuze was.

De les uit die periode is niet dat steenversteviging nooit werkt, maar dat zij alleen werkt bij een bepaalde vorm van schade, in een bepaalde steensoort, na onderzoek en met een proef vooraf. Voor een woningeigenaar betekent dat vooral: dit is geen middel dat je bij de bouwmarkt haalt en met een kwast over je gevel zet.

Hielp dit?

We slaan alleen je antwoord op, en je toelichting als je die geeft. Geen naam, geen e-mailadres.

Verder bij dit onderwerp

Wat hier al staat over dezelfde thema's en bouwdelen. Deze lijst wordt niet samengesteld maar afgeleid: hij volgt de onderwerpen die aan dit document hangen.